---
title: "Chứng từ giả mạo là gì?"
term: "Chứng từ giả mạo"
term_en: "Forged Documents"
kind: "process"
category: "Thanh toán quốc tế"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/chung-tu-gia-mao-la-gi
updated: 2026-10-17T17:10:49+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Chứng từ giả mạo là gì?

Tiếng Anh: Forged Documents

> **Tóm tắt nhanh:** Chứng từ giả mạo trong thanh toán quốc tế là các giấy tờ do người gửi hoặc bên trung gian tạo ra, chỉnh sửa, hoặc làm sai lệch nhằm mục đích gian lận. Việc nhận diện và kiểm soát chứng từ giả mạo giúp bảo vệ ngân hàng và khách hàng khỏi tổn thất tài chính.

## Chứng từ giả mạo là gì?

**Chứng từ giả mạo** (tiếng Anh là *Forged documents*) là các chứng từ trong bộ hồ sơ thanh toán quốc tế đã bị tẩy xoá, chỉnh sửa, hoặc được tạo ra hoàn toàn nhằm mục đích đánh lừa ngân hàng và các bên liên quan. Chứng từ giả mạo là một dạng gian lận trong thanh toán quốc tế và được xem là hành vi vi phạm nghiêm trọng.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Quy trình xử lý chứng từ giả mạo được áp dụng khi ngân hàng phát hiện hoặc có nghi ngờ về tính xác thực của chứng từ trong quá trình kiểm tra. Mục đích là bảo vệ ngân hàng khỏi việc thanh toán cho bộ chứng từ không trung thực, đồng thời bảo vệ quyền lợi của khách hàng hợp pháp. Quy trình cũng nhằm tuân thủ các quy tắc thực hành trong thanh toán quốc tế và phòng chống rửa tiền.

## Các bước thực hiện

Quy trình xử lý chứng từ giả mạo gồm các bước từ phát hiện đến thông báo và xử lý tiếp theo, được trình bày chi tiết ở phần sau.

1. **Phát hiện**: Nhân viên kiểm tra nhận diện dấu hiệu bất thường trong bộ chứng từ.
2. **Xác minh**: Gửi yêu cầu xác nhận đến bên phát hành gốc hoặc cơ quan có thẩm quyền.
3. **Đánh giá**: Phân tích kết quả xác minh và mức độ nghiêm trọng.
4. **Thông báo**: Thông báo cho bên liên quan và bộ phận phòng chống gian lận.
5. **Xử lý**: Ngừng thanh toán và áp dụng biện pháp xử lý theo quy trình nội bộ và quy định.

## Bên tham gia và vai trò

Ngân hàng phát hành và ngân hàng xác nhận là hai bên chính trong quy trình. Bên xuất khẩu và bên nhập khẩu cũng liên quan vì họ là chủ thể giao dịch và chịu trách nhiệm về tính xác thực của chứng từ. Bộ phận kiểm tra chứng từ và bộ phận phòng chống gian lận của ngân hàng đóng vai trò then chốt trong việc nhận diện.

## Chứng từ thường liên quan

Bộ chứng từ thanh toán quốc tế thường bao gồm hoá đơn thương mại, vận đơn, giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận chất lượng và các chứng từ bảo hiểm. Bất kỳ chứng từ nào trong bộ hồ sơ cũng có thể bị giả mạo, nhưng vận đơn và hoá đơn thương mại là hai loại thường gặp nhất.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A nhận bộ chứng từ từ bên xuất khẩu cho một giao dịch nhập khẩu giữa An và đối tác nước ngoài.

**Các bước**

1. Với giả định trên, nhân viên kiểm tra phát hiện vận đơn có dấu hiệu tẩy xoá số container và ngày phát hành.
2. Với giả định trên, ngân hàng gửi yêu cầu xác minh đến hãng tàu và so sánh với bản gốc đã lưu.
3. Với giả định trên, hãng tàu phản hồi rằng vận đơn không khớp với bản gốc.
4. Với giả định trên, ngân hàng ngừng thanh toán và thông báo cho bên nhập khẩu.

**Kết quả**

Với giả định trên, bộ chứng từ bị từ chối thanh toán và giao dịch được xem xét xử lý theo quy trình gian lận.

**Ghi chú**

Hành vi giả mạo chứng từ có thể phát sinh từ nhiều chủ thể khác nhau, không chỉ riêng bên xuất khẩu.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là ngân hàng thanh toán cho một bộ chứng từ không có giá trị pháp lý, gây tổn thất tài chính trực tiếp. Rủi ro uy tín cũng nghiêm trọng nếu ngân hàng bị phát hiện đã xử lý chứng từ giả mạo. Kiểm soát bao gồm kiểm tra tính nhất quán nội bộ giữa các chứng từ, đối chiếu với cơ sở dữ liệu hoặc bên thứ ba, và áp dụng nguyên tắc thận trọng tối đa.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với chứng từ có lỗi kỹ thuật hoặc chứng từ không nhất quán. Chi tiết ở phần phân biệt bên dưới.

**So sánh với Chứng từ có sai sót kỹ thuật**

| Tiêu chí | Chứng từ giả mạo | Chứng từ có sai sót kỹ thuật |
|---|---|---|
| Bản chất | Cố ý tạo ra hoặc chỉnh sửa để lừa đảo | Lỗi do sơ suất trong soạn thảo |
| Mục đích | Nhằm đạt được lợi ích tài chính trái phép | Không nhằm mục đích gian lận |
| Mức độ xử lý | Từ chối thanh toán và xử lý gian lận | Yêu cầu sửa chữa hoặc chấp nhận tùy trường hợp |

**So sánh với Chứng từ không nhất quán**

| Tiêu chí | Chứng từ giả mạo | Chứng từ không nhất quán |
|---|---|---|
| Bản chất | Chứng từ đã bị can thiệp trái phép | Các chứng từ có mâu thuẫn nội tại nhưng gốc hợp lệ |
| Nguyên nhân | Do hành vi cố ý của một bên | Do sai sót trong quá trình lập chứng từ |
| Hậu quả pháp lý | Có thể cấu thành hành vi vi phạm pháp luật | Thường xử lý bằng sửa đổi hoặc bổ sung |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Sai lầm phổ biến là cho rằng chứng từ giả mạo chỉ do bên xuất khẩu tạo ra, trong khi thực tế có thể liên quan đến bên nhập khẩu hoặc bên trung gian. Một sai lầm khác là nhầm lẫn giữa chứng từ giả mạo với chứng từ có sai sót do sơ suất.

- Nhầm lẫn giữa chứng từ giả mạo với chứng từ có lỗi soạn thảo, dẫn đến xử lý không phù hợp.
- Cho rằng chỉ cần kiểm tra nội dung là đủ mà bỏ qua xác minh với bên phát hành gốc.
- Nghĩ rằng ngân hàng phát hành chỉ chịu trách nhiệm khi có gian lận mà không cần kiểm tra thường xuyên.
- Bỏ qua việc thông báo cho bên liên quan khi phát hiện nghi ngờ.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Chứng từ giả mạo khác chứng từ có lỗi như thế nào?

Chứng từ giả mạo là cố ý tạo hoặc sửa chữa để lừa đảo, còn chứng từ có lỗi thường do sơ suất không cố ý.

### Ngân hàng phát hiện chứng từ giả mạo thì xử lý ra sao?

Ngân hàng ngừng thanh toán, thông báo cho bên liên quan và xem xét xử lý theo quy trình gian lận.

### Có phải lúc nào chứng từ giả mạo cũng do bên xuất khẩu tạo ra không?

Không, chứng từ giả mạo có thể liên quan đến bất kỳ bên nào trong giao dịch.

### Ngân hàng có nghĩa vụ xác minh chứng từ với bên phát hành không?

Việc xác minh là biện pháp kiểm soát phổ biến nhằm phát hiện chứng từ giả mạo.

## Khoá học liên quan

- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Thi tuyển Trung tâm tín dụng quốc gia CIC](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-ngan-hang-nha-nuoc-2023-1701068906.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=chung-tu-gia-mao-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi Vòng 2 - Nghiệp vụ thi tuyển Ngân hàng Nhà nước
- [Luyện thi Big4 - Nghiệp vụ - Vị trí Kế toán/Giao dịch viên & Ngân quỹ (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-big4-nghiep-vu-vi-tri-ke-toangiao-dich-vien-ngan-quy-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=chung-tu-gia-mao-la-gi) — Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia thi tuyển môn thi nghiệp vụ vị trí Giao dịch viên/Ngân quỹ tại các Ngân hàng VietinBank, Vietcombank, BIDV và Agriba…
- [Luyện thi Cấp tốc thi tuyển Ngân hàng Nhà nước 2024 - Nghiệp vụ Chuyên viên thanh tra giám sát (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-cap-toc-thi-tuyen-ngan-hang-nha-nuoc-2024-nghiep-vu-chuyen-vien-thanh-tra-giam-sat-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=chung-tu-gia-mao-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi Vòng 2 - Nghiệp vụ thi tuyển Ngân hàng Nhà nước

## Thuật ngữ liên quan

- [Bảo lãnh tài khoản chuyên dùng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-lanh-tai-khoan-chuyen-dung-la-gi.md)
- [Bảo lãnh trả nợ đến hạn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-lanh-tra-no-den-han-la-gi.md)
- [Bảo lãnh vận đơn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-lanh-van-don-la-gi.md)
- [Thư tín dụng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/thu-tin-dung-la-gi.md)
- [Bảo hiểm hàng hóa biển](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-hiem-hang-hoa-bien-la-gi.md)
- [Bảo hiểm ICC C](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-hiem-icc-c-la-gi.md)
- [Bảo hiểm rủi ro đình công](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-hiem-rui-ro-dinh-cong-la-gi.md)
- [Bảo lãnh bằng ngoại tệ](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-lanh-bang-ngoai-te-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/chung-tu-gia-mao-la-gi
