---
title: "EVA là gì?"
term: "EVA"
term_en: "Economic Value Added"
kind: "process"
category: "Huy động vốn"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/eva-la-gi
updated: 2026-11-13T23:50:50+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# EVA là gì?

Tiếng Anh: Economic Value Added

> **Tóm tắt nhanh:** EVA là chỉ tiêu đo lường giá trị tăng thêm mà một đơn vị tạo ra sau khi đã trừ chi phí sử dụng vốn. Trong ngân hàng, EVA thường được dùng để đánh giá hiệu quả huy động vốn và phân bổ nguồn lực.

## EVA là gì?

**EVA** (tiếng Anh là *Economic Value Added*) là chỉ tiêu đo lường giá trị tăng thêm mà một đơn vị tạo ra sau khi đã trừ toàn bộ chi phí sử dụng vốn.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Trong ngân hàng, EVA thường được dùng khi muốn đánh giá hiệu quả thực sự của các đơn vị huy động vốn, chi nhánh hoặc sản phẩm tín dụng. Chỉ tiêu này giúp phân biệt giữa lợi nhuận kế toán và lợi nhuận kinh tế, qua đó hỗ trợ ra quyết định phân bổ nguồn lực.

## Các bước thực hiện

Quy trình tính và sử dụng EVA gồm các bước sau.

1. **Xác định lợi nhuận**: Tổng hợp lợi nhuận sau thuế theo đơn vị.
2. **Xác định vốn**: Phân bổ vốn kinh doanh cho đơn vị.
3. **Xác định chi phí vốn**: Áp tỷ lệ chi phí vốn nội bộ thống nhất.
4. **Tính EVA**: Lấy lợi nhuận trừ chi phí vốn.
5. **Đánh giá**: So sánh EVA giữa các đơn vị và qua các kỳ.

## Bên tham gia và vai trò

Bộ phận tài chính, kế toán quản trị và ban lãnh đạo là các bên tham gia chính. Bộ phận tài chính cung cấp dữ liệu vốn và chi phí vốn, kế toán quản trị tổng hợp lợi nhuận, còn ban lãnh đạo dùng kết quả EVA để đánh giá và điều chỉnh chiến lược.

## Chứng từ thường liên quan

Báo cáo lợi nhuận theo đơn vị, bảng phân bổ vốn kinh doanh, báo cáo chi phí sử dụng vốn nội bộ và biên bản họp đánh giá hiệu quả là các chứng từ thường gặp khi tính EVA.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ.

**Tình huống**

Giả sử chi nhánh Bình của ngân hàng có lợi nhuận sau thuế là 80 triệu đồng trong một kỳ, vốn kinh doanh phân bổ là 1.000 triệu đồng và tỷ lệ chi phí vốn là 8%/năm.

**Các bước**

1. Với giả định trên, chi phí vốn = 1.000 triệu × 8% = 80 triệu đồng.
2. Với giả định trên, EVA = 80 triệu - 80 triệu = 0 đồng.

**Kết quả**

Với giả định trên, chi nhánh Bình hoà vốn về mặt giá trị, chưa tạo thêm giá trị cho ngân hàng.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là dùng cơ sở chi phí vốn không nhất quán giữa các kỳ hoặc giữa các đơn vị, dẫn đến EVA so sánh thiếu công bằng. Ngoài ra, cách phân bổ vốn chung cũng có thể làm sai lệch kết quả nếu không thống nhất. Kiểm soát bằng cách chuẩn hoá tỷ lệ chi phí vốn nội bộ, đối chiếu số liệu vốn với bảng cân đối và đánh giá EVA theo chu kỳ ổn định.

## Phân biệt với quy trình gần giống

EVA dễ bị nhầm với chỉ tiêu ROI truyền thống.

**So sánh với ROI**

| Tiêu chí | EVA | ROI |
|---|---|---|
| Bản chất | Trừ cả chi phí sử dụng vốn | Chỉ so sánh lợi nhuận với vốn đầu tư |
| Mức độ phản ánh | Phản ánh có tạo giá trị hay không | Chưa phản ánh đúng chi phí vốn |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi áp dụng.

- Nhầm EVA với lợi nhuận kế toán thông thường.
- Quên trừ chi phí vốn khi tính toán.
- Dùng số liệu dự phòng hoặc phân bổ chưa nhất quán giữa các kỳ.
- Áp dụng cơ chế chi phí vốn không thống nhất giữa các chi nhánh.

## Công thức

Công thức: `EVA = Lợi nhuận sau thuế - (Vốn kinh doanh phân bổ × Tỷ lệ chi phí vốn)`

- Lợi nhuận sau thuế: Lợi nhuận ròng sau khi trừ thuế của đơn vị
- Vốn kinh doanh phân bổ: Phần vốn ngân hàng phân bổ cho đơn vị
- Tỷ lệ chi phí vốn: Tỷ lệ chi phí sử dụng vốn nội bộ áp dụng

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### EVA là gì?

Là chỉ tiêu đo giá trị tăng thêm sau khi đã trừ chi phí sử dụng vốn.

### EVA có giống lợi nhuận không?

Không, EVA còn tính trừ chi phí vốn nên phản ánh đúng hơn giá trị tạo ra.

### EVA liên quan gì đến huy động vốn?

Giúp đánh giá đơn vị huy động có tạo giá trị vượt chi phí vốn hay không.

### EVA âm nghĩa là gì?

Nghĩa là lợi nhuận chưa bù đắp được chi phí sử dụng vốn.

## Khoá học liên quan

- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Ngân hàng Nhà nước 2023 (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-ngan-hang-nha-nuoc-2023-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=eva-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi Vòng 2 - Học phần Nghiệp vụ thi tuyển Ngân hàng Nhà nước
- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Thi Tuyển Hải Quan 2023 (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-thi-tuyen-hai-quan-2023-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=eva-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi môn Kiến thức chung của kỳ thi Công chức Hải Quan vị trí Chuyên viên; Kiểm tra viên.
- [Tài liệu ôn thi Ngân hàng VDB 2026 - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn](https://ub.net/khoa-hoc/tai-lieu-on-thi-ngan-hang-vdb-2026-nhom-nghiep-vu-tin-dung-nguon-von.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=eva-la-gi) — Tài liệu được thiết kế để giúp các ứng viên chuẩn bị cho kỳ thi tuyển dụng Ngân hàng Phát triển Việt Nam vòng thi Nghiệp vụ - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn

## Thuật ngữ liên quan

- [Phân bổ vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phan-bo-von-la-gi.md)
- [Trái phiếu chuyển đổi gắn với tăng vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-chuyen-doi-gan-voi-tang-von-la-gi.md)
- [Trái phiếu vốn có chuyển đổi](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-von-co-chuyen-doi-la-gi.md)
- [Yêu cầu vốn tối thiểu theo rủi ro](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/yeu-cau-von-toi-thieu-theo-rui-ro-la-gi.md)
- [AT1 so với Tier 2](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/at1-so-voi-tier-2-la-gi.md)
- [Bài kiểm tra EBA về vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bai-kiem-tra-eba-ve-von-la-gi.md)
- [Bảng điểm vốn ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-diem-von-ngan-hang-la-gi.md)
- [Bảng điều khiển vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-dieu-khien-von-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/eva-la-gi
