---
title: "Giảm phát là gì?"
term: "Giảm phát"
term_en: "Deflation"
kind: "term"
category: "Tiền tệ & Ngoại hối"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/giam-phat-la-gi
updated: 2026-11-13T14:25:44+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Giảm phát là gì?

Tiếng Anh: Deflation

> **Tóm tắt nhanh:** Giảm phát là trạng thái mức giá chung của nền kinh tế giảm liên tục trong một thời gian nhất định. Hiện tượng này tác động đến lãi suất, dư nợ và giá trị tài sản, nên ngân hàng trung ương thường theo dõi sát để điều hành chính sách tiền tệ.

## Giảm phát là gì?

**Giảm phát** (tiếng Anh là *Deflation*) là hiện tượng mức giá hàng hoá và dịch vụ trong nền kinh tế giảm liên tục theo một chỉ số giá tổng hợp trong một giai đoạn nhất định, thể hiện sức mua của một đơn vị tiền tệ tăng lên so với hàng hoá.

## Đặc điểm chính

Giảm phát thường đi kèm tổng cầu yếu, sản xuất dư thừa hoặc chi phí đầu vào giảm mạnh. Kỳ vọng giá giảm có thể khiến người dân hoãn tiêu dùng và doanh nghiệp hoãn đầu tư, làm suy giảm thêm hoạt động kinh tế.

## Cách hoạt động

Giảm phát được đo lường qua các chỉ số giá tiêu dùng hoặc chỉ số giá sản xuất. Ngân hàng trung ương có thể hạ lãi suất, mua lại tài sản hoặc bơm tiền qua các kênh tín dụng để tạo áp lực cầu, từ đó hỗ trợ đưa mặt bằng giá quay lại trạng thái ổn định.

## Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Với ngân hàng thương mại, giảm phát khiến giá trị thực của các khoản nợ tăng lên trong khi thu nhập và tài sản đảm bảo của người vay có thể giảm, làm gia tăng rủi ro tín dụng. Lãi suất danh nghĩa thấp cùng kỳ vọng giảm phát có thể khiến lãi suất thực dương, làm giảm nhu cầu vay vốn và ảnh hưởng đến biên lợi nhuận ngân hàng.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định trong phần ví dụ minh hoạ.

**Tình huống**

Giả sử ngân hàng cho Bình vay 100 triệu đồng trong 12 tháng với lãi suất danh nghĩa 6%/năm và mặt bằng giá chung giảm 2%/năm.

**Các bước**

1. Với giả định trên, lãi suất thực xấp xỉ = 6% − 2% = 4%/năm.
2. Với giả định trên, gánh nặng gốc thực tế của Bình tăng vì đồng tiền có sức mua lớn hơn khi hoàn trả.

**Kết quả**

Với giả định trên, ngân hàng phải xem xét khả năng trả nợ thực của khách vay và giá trị tài sản đảm bảo trong bối cảnh giá cả giảm liên tục.

## Phân biệt với khái niệm gần giống

Giảm phát dễ bị nhầm với lạm phát thấp và với giảm giá của một mặt hàng riêng lẻ.

**So sánh với Lạm phát**

| Tiêu chí | Giảm phát | Lạm phát |
|---|---|---|
| Phạm vi | Nhiều nhóm hàng hoá và dịch vụ | Nhiều nhóm hàng hoá và dịch vụ |
| Chiều biến động giá | Giá giảm liên tục | Giá tăng liên tục |
| Tác động lên lãi suất thực | Lãi suất thực dương | Lãi suất thực âm |

**So sánh với Giảm giá theo mùa**

| Tiêu chí | Giảm phát | Giảm giá theo mùa |
|---|---|---|
| Phạm vi | Có thể chỉ một vài mặt hàng | Nhiều nhóm hàng hoá và dịch vụ |
| Thời gian | Ngắn hạn, theo chu kỳ | Dài hạn, liên tục |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Người học thường nhầm giảm phát với lạm phát âm ngắn hạn hoặc với việc giảm giá đơn lẻ. Trạng thái kỳ vọng giảm giá liên tục mới được gọi là giảm phát bền vững.

- Nhầm giảm phát với chương trình giảm giá đơn lẻ của một cửa hàng.
- Coi lạm phát âm ngắn hạn là giảm phát bền vững.
- Quên rằng lãi suất thực dương có thể kìm hãm cầu tín dụng.
- Đánh đồng giảm phát với suy thoái kinh tế vì không phải lúc nào cũng đi cùng nhau.

## Công thức

Công thức: `Lãi suất thực ≈ Lãi suất danh nghĩa − Tỷ lệ giảm phát`

- Lãi suất danh nghĩa: mức lãi ghi trên hợp đồng
- Tỷ lệ giảm phát: mức giảm của chỉ số giá chung theo kỳ tính

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Giảm phát được đo lường bằng chỉ số nào?

Thường dựa trên chỉ số giá tiêu dùng hoặc chỉ số giá sản xuất theo thời gian.

### Giảm phát có lợi cho người vay không?

Phần lớn không, vì giá trị thực của khoản nợ tăng và thu nhập thường giảm theo.

### Ngân hàng trung ương phản ứng thế nào với giảm phát?

Thường dùng chính sách tiền tệ nới lỏng như hạ lãi suất hoặc bơm tiền.

### Giảm phát có giống lạm phát âm không?

Lạm phát âm chỉ là con số âm của chỉ số giá, còn giảm phát là trạng thái kỳ vọng và vòng xoáy giá giảm kéo dài.

## Khoá học liên quan

- [Bộ môn Lý thuyết tài chính tiền tệ](https://ub.net/khoa-hoc/bo-mon-ly-thuyet-tai-chinh-tien-te.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=giam-phat-la-gi) — Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia kỳ thi tuyển dụng vào hệ thống Ngân hàng nhà nước/Ngân hàng thương mại.

## Thuật ngữ liên quan

- [Chỉ số giá tiêu dùng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/chi-so-gia-tieu-dung-la-gi.md)
- [Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/giao-dich-ngoai-te-ky-han-la-gi.md)
- [Lạm phát](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/lam-phat-la-gi.md)
- [Thị trường tiền tệ liên ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/thi-truong-tien-te-lien-ngan-hang-la-gi.md)
- [Báo cáo trạng thái ngoại hối](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-trang-thai-ngoai-hoi-la-gi.md)
- [Barrier option](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/barrier-option-la-gi.md)
- [Cán cân thanh toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/can-can-thanh-toan-la-gi.md)
- [Cán cân vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/can-can-von-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/giam-phat-la-gi
