---
title: "IFRS 9 - Công cụ tài chính là gì?"
term: "IFRS 9 - Công cụ tài chính"
term_en: "IFRS 9 - Financial Instruments"
kind: "process"
category: "Kế toán ngân hàng"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/ifrs-9-cong-cu-tai-chinh-la-gi
updated: 2026-11-14T08:36:29+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# IFRS 9 - Công cụ tài chính là gì?

Tiếng Anh: IFRS 9 - Financial Instruments

> **Tóm tắt nhanh:** IFRS 9 - Công cụ tài chính là chuẩn kế toán quy định cách ngân hàng phân loại, đo lường và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng cho tài sản tài chính. Chuẩn này giúp báo cáo tài chính phản ánh sớm hơn tổn thất tín dụng và hỗ trợ so sánh giữa các ngân hàng.

## IFRS 9 - Công cụ tài chính là gì?

**IFRS 9 - Công cụ tài chính** (tiếng Anh là *IFRS 9 - Financial Instruments*) là chuẩn kế toán quốc tế do Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế ban hành, quy định cách ngân hàng phân loại, đo lường và ghi nhận các công cụ tài chính, đặc biệt là tài sản tài chính. Chuẩn này thay thế phần lớn nội dung về công cụ tài chính của chuẩn IAS 39 trước đó.

## Mục đích và khi nào áp dụng

IFRS 9 được áp dụng khi ngân hàng lập báo cáo tài chính có chứa các khoản cho vay, tiền gửi, đầu tư chứng khoán nợ, phái sinh và các công cụ tài chính khác. Mục đích là giúp báo cáo phản ánh đúng hơn rủi ro tín dụng và bản chất kinh tế của giao dịch.

## Các bước thực hiện

Các bước áp dụng được nêu trong khối tiếp theo.

1. **Xác định tài sản tài chính**: Lập danh sách các khoản cho vay, tiền gửi và chứng khoán nợ thuộc phạm vi.
2. **Đánh giá mô hình kinh doanh**: Xác định mục đích nắm giữ là thu tiền theo hợp đồng, bán tài sản hay kết hợp.
3. **Kiểm tra đặc điểm dòng tiền**: Đối chiếu dòng tiền hợp đồng với quy định về thanh toán gốc và lãi.
4. **Phân loại đo lường**: Gán danh mục phù hợp gồm giá trị phân bổ, giá trị hợp lý qua thu nhập khác hoặc giá trị hợp lý qua lãi hoặc lỗ.
5. **Ước tính tổn thất kỳ vọng**: Tính dự phòng theo ba giai đoạn và cập nhật khi rủi ro thay đổi.
6. **Trình bày báo cáo**: Đưa số liệu phân loại và dự phòng vào báo cáo tài chính định kỳ.

## Bên tham gia và vai trò

Phòng kế toán, phòng quản trị rủi ro tín dụng và phòng tài chính cùng phối hợp. Kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập đánh giá mức độ tuân thủ.

## Chứng từ thường liên quan

Hợp đồng tín dụng, hợp đồng tiền gửi, bảng kê tài sản tài chính, hồ sơ phân loại rủi ro và dữ liệu về các sự kiện vỡ nợ.

## Ví dụ minh hoạ

Một tình huống giả định được trình bày ở khối ví dụ.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A cho Bình vay trong 24 tháng và đang xét phân loại theo IFRS 9.

**Các bước**

1. Với giả định trên, khoản vay được đánh giá theo mô hình kinh doanh và đặc điểm dòng tiền hợp đồng để chọn danh mục đo lường phù hợp.
2. Với giả định trên, ngân hàng tính dự phòng theo mô hình tổn thất tín dụng kỳ vọng dựa trên khả năng vỡ nợ, mức độ tổn thất và mức độ phơi nhiễm.
3. Với giả định trên, nếu Bình chậm trả nhiều ngày, khoản vay chuyển sang nhóm rủi ro cao hơn và dự phòng được tăng lên trước khi xảy ra tổn thất thực tế.

**Kết quả**

Với giả định trên, báo cáo tài chính phản ánh tổn thất kỳ vọng sớm hơn so với chờ tổn thất thực tế phát sinh.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là phân loại sai dẫn đến đo lường sai giá trị ghi sổ và dự phòng không đúng. Kiểm soát bằng cách xây dựng mô hình phân loại rủi ro, đối chiếu dữ liệu giữa hệ thống tín dụng và hệ thống kế toán, và kiểm toán định kỳ.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với IAS 39. Xem phần phân biệt bên dưới.

**So sánh với IAS 39 - Công cụ tài chính**

| Tiêu chí | IFRS 9 - Công cụ tài chính | IAS 39 - Công cụ tài chính |
|---|---|---|
| Cách phân loại | Dựa trên mô hình kinh doanh và đặc điểm dòng tiền | Dựa trên bốn danh mục quy định sẵn |
| Dự phòng tổn thất | Ghi nhận theo tổn thất tín dụng kỳ vọng ba giai đoạn | Chỉ ghi nhận khi có bằng chứng tổn thất thực tế phát sinh |
| Tái phân loại | Linh hoạt hơn khi mô hình kinh doanh thay đổi | Hạn chế và phức tạp hơn |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Các lưu ý quan trọng được tổng hợp ở khối cuối.

- Nhầm IFRS 9 với IAS 39 khi ghi nhận dự phòng.
- Chỉ trích lập dự phòng khi khách hàng vỡ nợ, bỏ qua tổn thất kỳ vọng.
- Phân loại tài sản theo hình thức thay vì theo mô hình kinh doanh.
- Không cập nhật mô hình phân loại rủi ro khi điều kiện thị trường thay đổi.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### IFRS 9 khác IAS 39 ở điểm chính nào?

IFRS 9 yêu cầu ghi nhận tổn thất tín dụng kỳ vọng sớm hơn và phân loại linh hoạt hơn theo mô hình kinh doanh.

### Có bao nhiêu giai đoạn tổn thất tín dụng?

Ba giai đoạn: chưa suy giảm, suy giảm đáng kể và vỡ nợ.

### Có phải lúc nào cũng trích lập dự phòng không?

Có, ngay cả khi khoản vay chưa có dấu hiệu vỡ nợ vẫn phải ước tính tổn thất kỳ vọng.

### Áp dụng cho loại tài sản nào?

Áp dụng cho các khoản cho vay, tiền gửi, đầu tư nợ và một số công cụ tài chính khác.

## Khoá học liên quan

- [Khoá học Nghiệp vụ Kế toán giao dịch Ngân hàng](https://ub.net/khoa-hoc/khoa-hoc-nghiep-vu-ke-toan-giao-dich-ngan-hang.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=ifrs-9-cong-cu-tai-chinh-la-gi) — Khóa học phù hợp cho người đang trong quá trình thử việc hoặc có kinh nghiệm dưới 01 năm tại vị trí Giao dịch viên/Kế toán tại các Ngân hàng.
- [E2 - Bộ môn Nghiệp vụ Tín dụng & Tài chính Doanh nghiệp](https://ub.net/khoa-hoc/e2-bo-mon-nghiep-vu-tin-dung-ly-thuyet.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=ifrs-9-cong-cu-tai-chinh-la-gi) — Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia kỳ thi tuyển dụng vị trí Giao dịch viên/Kế toán/Ngân quỹ vào hệ thống Ngân hàng thương mại.
- [Trọn bộ đề thi Ngân hàng Agribank 2026 - Kế toán/GDV - Nghiệp vụ](https://ub.net/khoa-hoc/tron-bo-de-thi-ngan-hang-agribank-2026-ke-toan-gdv-nghiep-vu.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=ifrs-9-cong-cu-tai-chinh-la-gi) — Khóa học cung cấp các bộ đề thi thử và đề thi thực tế vào Ngân hàng Agribank vị trí Kế toán/Giao dịch viên. Các bộ đề được cập nhật mới nhất sẽ giúp học viên g…

## Thuật ngữ liên quan

- [Báo cáo phân tích ngân quỹ chuyên sâu](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-phan-tich-ngan-quy-chuyen-sau-la-gi.md)
- [Báo cáo tài chính](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-tai-chinh-la-gi.md)
- [Công thức Dupont](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/cong-thuc-dupont-la-gi.md)
- [Tuân thủ pháp luật trong ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/tuan-thu-phap-luat-trong-ngan-hang-la-gi.md)
- [7 nguyên tắc kế toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/7-nguyen-tac-ke-toan-la-gi.md)
- [APA](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/apa-la-gi.md)
- [Báo cáo chi phí hoạt động ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-chi-phi-hoat-dong-ngan-hang-la-gi.md)
- [Báo cáo chỉ số NSFR](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-chi-so-nsfr-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/ifrs-9-cong-cu-tai-chinh-la-gi
