---
title: "Kế toán séc và chứng từ thanh toán là gì?"
term: "Kế toán séc và chứng từ thanh toán"
term_en: "Check and Payment Instrument Accounting"
kind: "process"
category: "Kế toán ngân hàng"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/ke-toan-sec-va-chung-tu-thanh-toan-la-gi
updated: 2026-11-13T17:06:20+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Kế toán séc và chứng từ thanh toán là gì?

Tiếng Anh: Check and Payment Instrument Accounting

> **Tóm tắt nhanh:** Kế toán séc và chứng từ thanh toán là quy trình ngân hàng ghi nhận, phân loại và hạch toán các khoản séc, hối phiếu và chứng từ thanh toán phát sinh trong hoạt động thanh toán. Quy trình giúp kiểm soát dòng tiền, đối chiếu chứng từ và hỗ trợ tra soát khi cần.

## Kế toán séc và chứng từ thanh toán là gì?

**Kế toán séc và chứng từ thanh toán** (tiếng Anh là *Check and Payment Instrument Accounting*) là nghiệp vụ kế toán ngân hàng ghi nhận, phân loại và hạch toán các loại séc, hối phiếu, lệnh phiếu và chứng từ thanh toán liên quan đến khách hàng và giữa các ngân hàng.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Áp dụng khi khách hàng phát hành séc, khi ngân hàng nhận séc từ ngân hàng khác, hoặc khi tổ chức tín dụng xử lý các chứng từ thanh toán theo yêu cầu của khách hàng. Mục đích là phản ánh đúng khoản phải thu, phải trả và kiểm soát dòng tiền đi, đến.

## Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước theo trình tự logic từ tiếp nhận chứng từ đến hạch toán và đối chiếu cuối kỳ.

1. **Tiếp nhận chứng từ**: Nhận séc, hối phiếu hoặc lệnh phiếu từ khách hàng hoặc ngân hàng bạn.
2. **Phân loại và kiểm tra**: Xác minh chữ ký, hạn mức, số dư tài khoản và tính hợp lệ của chứng từ.
3. **Ghi nhận bút toán**: Hạch toán khoản phải thu, phải trả theo chiều phù hợp và mở sổ theo dõi chứng từ.
4. **Theo dõi thanh toán**: Đợi kết quả bù trừ liên ngân hàng và cập nhật khi có tiền hoặc bị từ chối.
5. **Đối chiếu và khoá sổ**: Đối chiếu với bảng kê và sổ phụ trước khi khoá sổ kỳ kế toán.

## Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm khách hàng phát hành và sử dụng chứng từ, giao dịch viên xử lý, kế toán ghi nhận bút toán, kiểm soát viên đối chiếu và ngân hàng bù trừ khi có liên thanh toán giữa các tổ chức tín dụng.

## Chứng từ thường liên quan

Séc, hối phiếu, lệnh phiếu, giấy đề nghị thanh toán, bảng kê chứng từ và biên bản xử lý bù trừ giữa các ngân hàng.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định về hạch toán một tờ séc trong nghiệp vụ kế toán ngân hàng.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A nhận séc 50 triệu đồng từ một khách hàng cá nhân, séc do Ngân hàng B phát hành và tài khoản người ký có đủ số dư.

**Các bước**

1. Với giả định trên, kế toán ghi nhận khoản phải thu từ Ngân hàng B là 50 triệu đồng vì séc chưa được thanh toán.
2. Với giả định trên, khoản tiền này được phản ánh vào tài khoản phải thu liên ngân hàng, đối ứng tăng nghĩa vụ phải trả cho khách hàng đã nộp séc.

**Kết quả**

Với giả định trên, sau khi Ngân hàng A nhận tiền từ Ngân hàng B là 50 triệu đồng thì số dư séc chờ thanh toán được kết chuyển và tiền vào tài khoản thanh toán của khách hàng.

## Rủi ro và kiểm soát

Séc giả, séc bị từ chối thanh toán, sai chiều bút toán hoặc chậm đối chiếu là những rủi ro chính. Kiểm soát bằng cách xác minh chữ ký, đối chiếu số dư tài khoản tái ký quỹ và kiểm tra hạn mức thấu chi của khách hàng.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với kế toán tiền gửi và kế toán thanh toán không dùng chứng từ giấy.

**So sánh với Kế toán tiền gửi**

| Tiêu chí | Kế toán séc và chứng từ thanh toán | Kế toán tiền gửi |
|---|---|---|
| Bản chất | Ghi nhận chứng từ thanh toán phát sinh nghĩa vụ giữa các bên | Ghi nhận biến động số dư tiền gửi của khách hàng |
| Thời điểm phát sinh | Khi séc hoặc hối phiếu được nộp hoặc phát hành | Khi tiền thực tế vào hoặc ra tài khoản |
| Đối tượng theo dõi | Kết quả thanh toán giữa ngân hàng và khách hàng hoặc liên ngân hàng | Số dư tài khoản của khách hàng |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần ghi nhận chiều bút toán theo đúng nguyên tắc và đối chiếu với bảng kê thanh toán trước khi khoá sổ.

- Ghi nhầm chiều bút toán giữa khoản phải thu và khoản phải trả đối với séc chờ thanh toán.
- Không đối chiếu bảng kê liên ngân hàng trước khi khoá sổ.
- Không xác minh chữ ký, hạn mức thấu chi trước khi ghi nhận.
- Nhầm giữa séc trong cùng hệ thống và séc liên ngân hàng.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Kế toán séc và chứng từ thanh toán là gì?

Là nghiệp vụ ghi nhận, phân loại và hạch toán các loại séc, hối phiếu và chứng từ thanh toán phát sinh trong ngân hàng.

### Khi nào ngân hàng ghi nhận séc chờ thanh toán?

Khi khách hàng nộp séc nhưng ngân hàng phát hành chưa chuyển tiền bù trừ.

### Cần đối chiếu những nguồn nào trước khi khoá sổ?

Cần đối chiếu sổ phụ chứng từ với bảng kê liên ngân hàng và số dư tài khoản thanh toán.

### Khác gì với kế toán tiền gửi?

Kế toán tiền gửi theo dõi biến động số dư, còn kế toán séc và chứng từ thanh toán theo dõi quá trình xử lý chứng từ.

## Khoá học liên quan

- [Khoá học Nghiệp vụ Kế toán giao dịch Ngân hàng](https://ub.net/khoa-hoc/khoa-hoc-nghiep-vu-ke-toan-giao-dich-ngan-hang.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=ke-toan-sec-va-chung-tu-thanh-toan-la-gi) — Khóa học phù hợp cho người đang trong quá trình thử việc hoặc có kinh nghiệm dưới 01 năm tại vị trí Giao dịch viên/Kế toán tại các Ngân hàng.
- [Luyện thi Big4 - Nghiệp vụ - Vị trí Kế toán/Giao dịch viên & Ngân quỹ (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-big4-nghiep-vu-vi-tri-ke-toangiao-dich-vien-ngan-quy-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=ke-toan-sec-va-chung-tu-thanh-toan-la-gi) — Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia thi tuyển môn thi nghiệp vụ vị trí Giao dịch viên/Ngân quỹ tại các Ngân hàng VietinBank, Vietcombank, BIDV và Agriba…
- [Trọn bộ đề thi Ngân hàng Agribank 2026 - Kế toán/GDV - Nghiệp vụ](https://ub.net/khoa-hoc/tron-bo-de-thi-ngan-hang-agribank-2026-ke-toan-gdv-nghiep-vu.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=ke-toan-sec-va-chung-tu-thanh-toan-la-gi) — Khóa học cung cấp các bộ đề thi thử và đề thi thực tế vào Ngân hàng Agribank vị trí Kế toán/Giao dịch viên. Các bộ đề được cập nhật mới nhất sẽ giúp học viên g…

## Thuật ngữ liên quan

- [Công thức Dupont](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/cong-thuc-dupont-la-gi.md)
- [Nghiệp vụ bù trừ liên ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/nghiep-vu-bu-tru-lien-ngan-hang-la-gi.md)
- [Tài khoản thanh toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/tai-khoan-thanh-toan-la-gi.md)
- [Tuân thủ pháp luật trong ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/tuan-thu-phap-luat-trong-ngan-hang-la-gi.md)
- [7 nguyên tắc kế toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/7-nguyen-tac-ke-toan-la-gi.md)
- [APA](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/apa-la-gi.md)
- [Báo cáo chi phí hoạt động ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-chi-phi-hoat-dong-ngan-hang-la-gi.md)
- [Báo cáo chỉ số NSFR](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-chi-so-nsfr-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/ke-toan-sec-va-chung-tu-thanh-toan-la-gi
