---
title: "Kiểm soát phòng ngừa là gì?"
term: "Kiểm soát phòng ngừa"
term_en: "Preventive Control"
kind: "process"
category: "Kiểm toán nội bộ ngân hàng"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/kiem-soat-phong-ngua-la-gi
updated: 2026-11-13T06:50:37+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Kiểm soát phòng ngừa là gì?

Tiếng Anh: Preventive Control

> **Tóm tắt nhanh:** Kiểm soát phòng ngừa trong kiểm toán nội bộ ngân hàng là các biện pháp được thiết kế trước khi giao dịch phát sinh nhằm ngăn chặn sai sót và gian lận. Biện pháp này giúp giảm rủi ro từ gốc và bảo vệ tài sản ngân hàng.

## Kiểm soát phòng ngừa là gì?

**Kiểm soát phòng ngừa** (tiếng Anh là *Preventive Control*) là tập hợp biện pháp kiểm soát được thiết kế để ngăn chặn rủi ro trước khi giao dịch hoặc nghiệp vụ phát sinh. Đây là một trong ba loại kiểm soát nội bộ thường gặp trong hoạt động ngân hàng, bên cạnh kiểm soát phát hiện và kiểm soát sửa chữa.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Kiểm soát phòng ngừa được áp dụng nhằm giảm khả năng xảy ra sai sót, vi phạm quy định hoặc gian lận ngay từ khâu thiết kế quy trình, phân quyền và kiểm tra đầu vào. Biện pháp này thường xuất hiện trong các nghiệp vụ có rủi ro cao như cho vay, thanh toán và quản lý tài sản.

## Các bước thực hiện

Quy trình xây dựng và vận hành kiểm soát phòng ngừa gồm các bước nêu tại khối Các bước thực hiện bên dưới.

1. **Xác định rủi ro**: Liệt kê rủi ro trọng yếu của từng nghiệp vụ.
2. **Thiết kế kiểm soát**: Đề xuất biện pháp phòng ngừa phù hợp như phân quyền, phê duyệt, kiểm tra đầu vào.
3. **Triển khai**: Đưa biện pháp vào quy trình và hệ thống.
4. **Giám sát**: Theo dõi tuân thủ và đánh giá hiệu lực định kỳ.
5. **Cập nhật**: Điều chỉnh kiểm soát khi rủi ro hoặc quy trình thay đổi.

## Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm ban quản trị, kiểm toán nội bộ, đơn vị nghiệp vụ và bộ phận tuân thủ. Mỗi bên chịu trách nhiệm ở một khâu trong chuỗi kiểm soát từ thiết kế đến giám sát tuân thủ.

## Chứng từ thường liên quan

Sổ tay quy trình nội bộ, ma trận phân quyền, biểu mẫu phê duyệt, hồ sơ đào tạo nhân sự và báo cáo đánh giá rủi ro là những chứng từ thường gặp.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ được trình bày chi tiết tại khối Ví dụ minh hoạ.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A thiết kế kiểm soát phòng ngừa cho nghiệp vụ chuyển tiền điện tử của khách hàng doanh nghiệp.

**Các bước**

1. Với giả định trên, hệ thống yêu cầu hai cấp phê duyệt khi số tiền vượt 500 triệu đồng mỗi giao dịch.
2. Với giả định trên, người lập và người phê duyệt không được trùng tài khoản đăng nhập.
3. Với giả định trên, danh sách người được phê duyệt được rà soát mỗi tháng.

**Kết quả**

Với giả định trên, giao dịch không đủ điều kiện bị hệ thống chặn trước khi gửi đi, góp phần giảm rủi ro chuyển tiền sai đối tượng.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính của kiểm soát phòng ngừa là thiết kế không phù hợp khiến kiểm soát trở nên hình thức hoặc cản trở nghiệp vụ. Kiểm toán nội bộ cần đánh giá tính đầy đủ và hiệu lực của kiểm soát thông qua kiểm tra mẫu và phỏng vấn.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Kiểm soát phòng ngừa dễ bị nhầm với kiểm soát phát hiện khi cả hai đều có vai trò kiểm tra. Điểm khác biệt nằm ở thời điểm can thiệp và mục tiêu xử lý.

**So sánh với Kiểm soát phát hiện**

| Tiêu chí | Kiểm soát phòng ngừa | Kiểm soát phát hiện |
|---|---|---|
| Thời điểm can thiệp | Trước khi giao dịch phát sinh | Sau khi giao dịch đã phát sinh |
| Mục tiêu | Ngăn chặn sai sót và gian lận | Phát hiện sai sót để xử lý kịp thời |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi thiết kế và đánh giá kiểm soát phòng ngừa được nêu tại khối Lưu ý và sai lầm thường gặp.

- Nhầm kiểm soát phòng ngừa với kiểm soát phát hiện khiến đánh giá sai hiệu lực kiểm soát.
- Cho rằng phân quyền chỉ là thủ tục hành chính mà bỏ qua việc rà soát định kỳ.
- Thiết kế kiểm soát quá nhiều lớp gây cản trở nghiệp vụ và tạo tâm lý lách luật.
- Không cập nhật kiểm soát khi quy trình hoặc công nghệ thay đổi.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Kiểm soát phòng ngừa hoạt động ở giai đoạn nào?

Hoạt động trước khi giao dịch phát sinh nhằm ngăn chặn rủi ro.

### Phân quyền có phải kiểm soát phòng ngừa không?

Phân quyền là một dạng kiểm soát phòng ngừa điển hình.

### Khác kiểm soát phát hiện ở điểm nào?

Kiểm soát phát hiện can thiệp sau khi giao dịch phát sinh để phát hiện sai sót.

### Có cần kiểm toán nội bộ đánh giá lại không?

Có, đánh giá định kỳ để bảo đảm kiểm soát còn phù hợp và hiệu lực.

## Khoá học liên quan

- [Trọn bộ đề thi Ngân hàng Agribank 2026 - Kế toán/GDV - Nghiệp vụ](https://ub.net/khoa-hoc/tron-bo-de-thi-ngan-hang-agribank-2026-ke-toan-gdv-nghiep-vu.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=kiem-soat-phong-ngua-la-gi) — Khóa học cung cấp các bộ đề thi thử và đề thi thực tế vào Ngân hàng Agribank vị trí Kế toán/Giao dịch viên. Các bộ đề được cập nhật mới nhất sẽ giúp học viên g…
- [Trọn bộ đề thi Ngân hàng Agribank - Kế toán/ Giao dịch viên - Nghiệp vụ](https://ub.net/khoa-hoc/tron-bo-de-thi-ngan-hang-agribank-ke-toan-giao-dich-vien-nghiep-vu.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=kiem-soat-phong-ngua-la-gi) — Bộ đề thi thử vào Ngân hàng Agribank dành cho vụ trí Kế toán & Giao dịch viên được thiết kế dựa theo format đề thi thật của Ngân hàng, cùng với các câu hỏi tro…
- [Trọn bộ đề thi Ngân hàng BIDV - Kế toán/ Giao dịch viên - Nghiệp vụ & Tiếng Anh](https://ub.net/khoa-hoc/tron-bo-de-thi-ngan-hang-bidv-ke-toan-giao-dich-vien-nghiep-vu-tieng-anh.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=kiem-soat-phong-ngua-la-gi) — Khóa học phù hợp cho các ứng viên thi tuyển vào các Chi nhánh Ngân hàng BIDV vị trí Kế toán/ Giao dịch viên

## Thuật ngữ liên quan

- [Khuyến nghị kiểm toán nội bộ](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/khuyen-nghi-kiem-toan-noi-bo-la-gi.md)
- [Kiểm soát nội bộ](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/kiem-soat-noi-bo-la-gi.md)
- [Kiểm soát phát hiện](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/kiem-soat-phat-hien-la-gi.md)
- [Tuân thủ quy định NHNN](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/tuan-thu-quy-dinh-nhnn-la-gi.md)
- [Ba tuyến bảo vệ](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/ba-tuyen-bao-ve-la-gi.md)
- [Bản tóm tắt kiểm toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/ban-tom-tat-kiem-toan-la-gi.md)
- [Bảng câu hỏi kiểm toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-cau-hoi-kiem-toan-la-gi.md)
- [Bảng điều khiển tuân thủ](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-dieu-khien-tuan-thu-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/kiem-soat-phong-ngua-la-gi
