---
title: "Lãi suất quá hạn hợp pháp là gì?"
term: "Lãi suất quá hạn hợp pháp"
term_en: "Legal Overdue Interest Rate"
kind: "term"
category: "Tuân thủ & Pháp lý ngân hàng"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/lai-suat-qua-han-hop-phap-la-gi
updated: 2026-11-14T08:56:23+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Lãi suất quá hạn hợp pháp là gì?

Tiếng Anh: Legal Overdue Interest Rate

> **Tóm tắt nhanh:** Lãi suất quá hạn hợp pháp là mức lãi suất áp dụng cho phần nợ đến hạn mà người vay chưa thanh toán đúng hạn, theo quy định của pháp luật. Mức lãi này bảo vệ quyền lợi của bên cho vay và công bằng cho các bên liên quan trong giao dịch tín dụng.

## Lãi suất quá hạn hợp pháp là gì?

**Lãi suất quá hạn hợp pháp** (tiếng Anh là *Legal Overdue Interest Rate*) là mức lãi suất do pháp luật quy định, áp dụng cho phần nghĩa vụ nợ đã đến hạn mà bên vay chưa hoàn trả. Đây là cơ sở để bên cho vay yêu cầu bồi thường thiệt hại khi khách hàng vi phạm thời hạn thanh toán.

## Đặc điểm chính

Mức lãi suất này được quy định thống nhất trong văn bản pháp luật, áp dụng khi các bên không thoả thuận khác hoặc khi thoả thuận vi phạm giới hạn pháp lý. Lãi suất quá hạn thường cao hơn lãi suất trong hạn nhằm khuyến khích bên vay thực hiện đúng nghĩa vụ đúng hạn.

## Cách hoạt động

Khi khoản nợ đến hạn mà chưa được thanh toán, ngân hàng ghi nhận phần nợ đó vào nhóm nợ quá hạn và áp dụng lãi suất quá hạn hợp pháp. Tiền lãi được tính trên dư nợ gốc quá hạn theo từng ngày và cộng dồn vào nghĩa vụ phải trả của khách hàng. Khi khách hàng thanh toán, khoản lãi quá hạn được ưu tiên thu trước khi thu hồi nợ gốc.

## Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Lãi suất quá hạn hợp pháp giúp ngân hàng có căn cứ pháp lý để thu lãi phạt đối với khoản nợ chậm trả, đồng thời giữ cho hợp đồng tín dụng phù hợp với khung pháp luật. Điều này hạn chế tranh chấp giữa ngân hàng và khách hàng, đồng thời hỗ trợ công tác phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách áp dụng lãi suất quá hạn.

**Tình huống**

Giả sử ngân hàng thương mại cho Lan vay 200 triệu đồng với lãi suất trong hạn 10%/năm, kỳ hạn 12 tháng. Lan chỉ trả được một phần và sau khi đến hạn vẫn còn dư nợ quá hạn 80 triệu đồng.

**Các bước**

1. Với giả định trên, phần dư nợ quá hạn được tách riêng để tính lãi theo lãi suất quá hạn hợp pháp.
2. Với giả định trên, thời gian chậm trả là 30 ngày, lãi suất quá hạn hợp pháp là 150% lãi suất trong hạn.
3. Với giả định trên, lãi suất quá hạn tính theo năm = 10% × 150% = 15%/năm.
4. Với giả định trên, tiền lãi quá hạn 30 ngày = 80 triệu × 15% × 30/360 = 1 triệu đồng.

**Kết quả**

Với giả định trên, Lan phải trả thêm 1 triệu đồng tiền lãi quá hạn cho 30 ngày chậm trả 80 triệu đồng và khoản này được ghi nhận vào nghĩa vụ trả nợ.

## Phân biệt với khái niệm gần giống

Lãi suất quá hạn dễ bị nhầm với lãi suất phạt vi phạm hợp đồng và lãi suất trong hạn. Mục phân biệt dưới đây giúp làm rõ khác biệt.

**So sánh với Lãi suất phạt vi phạm hợp đồng**

| Tiêu chí | Lãi suất quá hạn hợp pháp | Lãi suất phạt vi phạm hợp đồng |
|---|---|---|
| Căn cứ áp dụng | Theo mức pháp luật quy định cho nợ quá hạn | Theo thoả thuận riêng giữa các bên |
| Phạm vi điều chỉnh | Áp dụng khi đến hạn mà chưa thanh toán | Áp dụng khi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng khác |
| Giới hạn mức | Bị khống chế bởi khung pháp luật | Có thể linh hoạt nhưng phải không vượt giới hạn pháp luật |

**So sánh với Lãi suất trong hạn**

| Tiêu chí | Lãi suất quá hạn hợp pháp | Lãi suất trong hạn |
|---|---|---|
| Thời điểm áp dụng | Khi khoản nợ đã quá hạn thanh toán | Khi khoản nợ còn trong thời hạn gốc |
| Mục đích | Bù đắp rủi ro và chi phí vì chậm trả | Tính chi phí sử dụng vốn theo thoả thuận ban đầu |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Khi áp dụng mức lãi này cần lưu ý một số điểm để tránh sai sót và tranh chấp.

- Tính lãi quá hạn trên cả dư nợ gốc ban đầu thay vì chỉ phần quá hạn.
- Nhầm lãi suất quá hạn hợp pháp với phạt vi phạm hợp đồng do hai khái niệm đều liên quan đến chậm trả.
- Áp dụng mức lãi suất cao hơn khung pháp luật cho phép khi đã có thoả thuận riêng.
- Quên ghi nhận phần lãi quá hạn vào thu nhập và dự phòng rủi ro theo quy định nội bộ.
- Không phân loại lại nhóm nợ khi phát sinh quá hạn, dẫn đến báo cáo sai tình hình tín dụng.

## Công thức

Công thức: `Tiền lãi quá hạn = Dư nợ quá hạn × Lãi suất quá hạn × Số ngày quá hạn ÷ 360`

- Dư nợ quá hạn: phần gốc chưa trả sau thời hạn
- Lãi suất quá hạn: mức lãi theo quy định pháp luật
- Số ngày quá hạn: số ngày tính từ ngày đến hạn đến ngày thanh toán

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Lãi suất quá hạn hợp pháp do ai quy định?

Được quy định trong văn bản pháp luật của Nhà nước về nghĩa vụ trả tiền chậm và áp dụng thống nhất.

### Có được thoả thuận cao hơn mức pháp luật không?

Không, mức lãi áp dụng phải nằm trong khung pháp luật cho phép; thoả thuận vượt khung có thể bị vô hiệu phần vượt.

### Lãi suất quá hạn có áp dụng cho lãi trong hạn chưa trả không?

Nguyên tắc chung là lãi quá hạn áp cho phần nợ gốc quá hạn; phần lãi trong hạn chưa thanh toán được xử lý theo quy định pháp luật riêng.

### Khi nào ngân hàng ngừng tính lãi quá hạn?

Khi khách hàng thanh toán đủ phần nợ quá hạn hoặc khoản nợ được cơ cấu lại thời hạn theo thoả thuận mới.

### Lãi quá hạn có được ghi nhận vào thu nhập của ngân hàng không?

Có thể được ghi nhận khi có cơ sở chắc chắn thu hồi, đồng thời phải trích lập dự phòng theo quy định nội bộ.

## Khoá học liên quan

- [Pháp lý Ngân hàng](https://ub.net/khoa-hoc/phap-ly-ngan-hang.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=lai-suat-qua-han-hop-phap-la-gi) — Khóa học phù hợp cho các học viên tham gia kỳ thi tuyển dụng vào các Ngân hàng tại Việt Nam và đang cần bổ sung kiến thức về các văn bản pháp luật nền tảng cho…

## Thuật ngữ liên quan

- [Bồi thường thiệt hại ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/boi-thuong-thiet-hai-ngan-hang-la-gi.md)
- [Dự phòng rủi ro tín dụng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/du-phong-rui-ro-tin-dung-la-gi.md)
- [Hợp đồng tín dụng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/hop-dong-tin-dung-la-gi.md)
- [Phạt vi phạm hợp đồng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phat-vi-pham-hop-dong-la-gi.md)
- [Án lệ trong tranh chấp ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/an-le-trong-tranh-chap-ngan-hang-la-gi.md)
- [Án phí trong vụ án ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/an-phi-trong-vu-an-ngan-hang-la-gi.md)
- [Án phí vụ án tín dụng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/an-phi-vu-an-tin-dung-la-gi.md)
- [Áp dụng biện pháp trừng phạt](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/ap-dung-bien-phap-trung-phat-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/lai-suat-qua-han-hop-phap-la-gi
