---
title: "Loại trừ vốn khi hợp nhất là gì?"
term: "Loại trừ vốn khi hợp nhất"
term_en: "Capital elimination on consolidation"
kind: "process"
category: "Huy động vốn"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/loai-tru-von-khi-hop-nhat-la-gi
updated: 2026-11-14T08:55:03+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Loại trừ vốn khi hợp nhất là gì?

Tiếng Anh: Capital elimination on consolidation

> **Tóm tắt nhanh:** Loại trừ vốn khi hợp nhất là bút toán kế toán nhằm loại bỏ phần vốn góp của công ty mẹ trong công ty con khi lập báo cáo hợp nhất, tránh tính trùng vốn chủ sở hữu. Quy trình giúp báo cáo phản ánh đúng quy mô vốn của toàn tập đoàn.

## Loại trừ vốn khi hợp nhất là gì?

**Loại trừ vốn khi hợp nhất** (tiếng Anh là *Capital elimination on consolidation*) là bút toán kế toán dùng khi lập báo cáo tài chính hợp nhất, nhằm xoá bỏ khoản vốn mà công ty mẹ đã góp vào công ty con và phần vốn tương ứng mà công ty mẹ ghi nhận khi đầu tư. Mục tiêu là để tổng vốn chủ sở hữu trên báo cáo hợp nhất chỉ phản ánh vốn thực của tập đoàn, không bị tính trùng hai lần.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Bút toán được thực hiện vào cuối kỳ kế toán, khi đơn vị lập báo cáo tài chính hợp nhất giữa công ty mẹ và công ty con. Áp dụng nhằm bảo đảm báo cáo hợp nhất phản ánh đúng tổng vốn chủ sở hữu thuộc cổ đông của tập đoàn và loại bỏ phần giao dịch nội bộ giữa các đơn vị trong cùng nhóm.

## Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước được mô tả chi tiết ở phần sau.

1. **Xác định vốn góp**: Tổng hợp vốn mẹ đã góp vào con tại ngày mua.
2. **Thu thập số liệu**: Lấy vốn chủ sở hữu riêng của công ty con.
3. **Tính phần loại trừ**: Xác định phần vốn chủ sở hữu con tương ứng với mẹ.
4. **Ghi bút toán**: Giảm khoản đầu tư và giảm vốn chủ sở hữu tương ứng.
5. **Kiểm tra**: Đối chiếu với hồ sơ đầu tư và biên bản hợp nhất.

## Bên tham gia và vai trò

Bộ phận kế toán hợp nhất của công ty mẹ là đơn vị chịu trách nhiệm chính, phối hợp với kế toán các công ty con để thu thập số liệu. Kiểm toán nội bộ hoặc kiểm toán độc lập có vai trò rà soát tính chính xác của các bút toán loại trừ.

## Chứng từ thường liên quan

Bảng cân đối kế toán riêng của công ty mẹ và công ty con, sổ chi tiết khoản đầu tư dài hạn, báo cáo hợp nhất sơ bộ và bảng tính lợi thế thương mại phát sinh tại ngày mua.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày ở phần sau.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A là công ty mẹ, đã góp vốn vào Ngân hàng B (công ty con) với số vốn đầu tư ghi trên sổ sách là 800 đơn vị tiền. Phần vốn chủ sở hữu tương ứng của Ngân hàng B thuộc về Ngân hàng A là 800 đơn vị tiền.

**Các bước**

1. Với giả định trên, kế toán hợp nhất ghi giảm khoản đầu tư dài hạn của Ngân hàng A vào Ngân hàng B là 800 đơn vị tiền.
2. Với giả định trên, đồng thời ghi giảm phần vốn chủ sở hữu của tập đoàn tương ứng với khoản đầu tư này là 800 đơn vị tiền.

**Kết quả**

Với giả định trên, tổng vốn chủ sở hữu hợp nhất không bị tính trùng hai lần cho cùng một khoản góp vốn.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là xác định sai tỷ lệ sở hữu hoặc nhầm lẫn giữa phần vốn góp và phần lợi thế thương mại, dẫn đến báo cáo hợp nhất phản ánh sai quy mô vốn. Kiểm soát bằng cách đối chiếu chéo với hồ sơ đầu tư, biên bản mua bán và sử dụng phần mềm hợp nhất có kiểm tra tự động.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với loại trừ giao dịch nội bộ. Mục chi tiết được trình bày ở phần phân biệt.

**So sánh với Loại trừ giao dịch nội bộ**

| Tiêu chí | Loại trừ vốn khi hợp nhất | Loại trừ giao dịch nội bộ |
|---|---|---|
| Bản chất | Xoá khoản vốn góp giữa mẹ và con | Xoá doanh thu, công nợ phát sinh giữa các đơn vị trong tập đoàn |
| Phạm vi | Khoản mục vốn chủ sở hữu | Doanh thu, chi phí, công nợ nội bộ |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi thực hiện bút toán này được liệt kê ở phần sau.

- Nhầm lẫn giữa loại trừ vốn góp và loại trừ lợi thế thương mại.
- Sử dụng sai tỷ lệ sở hữu dẫn đến loại trừ thiếu hoặc thừa.
- Bỏ qua các điều chỉnh phát sinh sau ngày mua như tăng vốn hoặc cổ tức.
- Không đối chiếu với hồ sơ đầu tư trước khi thực hiện bút toán.

## Công thức

Công thức: `Vốn chủ sở hữu hợp nhất = Vốn chủ sở hữu công ty mẹ + Vốn chủ sở hữu công ty con − Vốn mẹ đã góp vào con`

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Loại trừ vốn khi hợp nhất được thực hiện khi nào?

Được thực hiện khi lập báo cáo tài chính hợp nhất cuối kỳ.

### Vì sao phải loại trừ vốn góp giữa mẹ và con?

Để tránh tính trùng vốn chủ sở hữu trên báo cáo hợp nhất.

### Bút toán này ảnh hưởng đến lợi nhuận không?

Bút toán không ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận hợp nhất.

### Có cần phối hợp với công ty con không?

Có, cần lấy số liệu vốn chủ sở hữu từ báo cáo riêng của công ty con.

## Khoá học liên quan

- [Tài liệu ôn thi Ngân hàng VDB 2026 - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn](https://ub.net/khoa-hoc/tai-lieu-on-thi-ngan-hang-vdb-2026-nhom-nghiep-vu-tin-dung-nguon-von.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=loai-tru-von-khi-hop-nhat-la-gi) — Tài liệu được thiết kế để giúp các ứng viên chuẩn bị cho kỳ thi tuyển dụng Ngân hàng Phát triển Việt Nam vòng thi Nghiệp vụ - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn
- [Tổng ôn thi tuyển Hải Quan 2023 - Nghiệp vụ](https://ub.net/khoa-hoc/tong-on-thi-tuyen-hai-quan-2023-nghiep-vu.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=loai-tru-von-khi-hop-nhat-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi môn Kiến thức chung của kỳ thi Công chức Hải Quan vị trí Chuyên viên; Kiểm tra viên.
- [Khóa học Tổng ôn Vietcombank - Nghiệp vụ - Chinh phục Giấc mơ](https://ub.net/khoa-hoc/khoa-hoc-tong-on-vietcombank-nghiep-vu-chinh-phuc-giac-mo.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=loai-tru-von-khi-hop-nhat-la-gi) — Khoá học giúp học viên tổng hợp toàn bộ kiến thức thi tuyển Vietcombank, nội dung trọng tâm phạm vi kiến thức hay gặp, những dạng đề hay thi, từ đó giúp học vi…

## Thuật ngữ liên quan

- [Đánh giá đầy đủ vốn nội bộ](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/danh-gia-day-du-von-noi-bo-la-gi.md)
- [Trái phiếu chuyển đổi gắn với tăng vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-chuyen-doi-gan-voi-tang-von-la-gi.md)
- [Trái phiếu vốn có chuyển đổi](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-von-co-chuyen-doi-la-gi.md)
- [Yêu cầu vốn tối thiểu theo rủi ro](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/yeu-cau-von-toi-thieu-theo-rui-ro-la-gi.md)
- [AT1 so với Tier 2](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/at1-so-voi-tier-2-la-gi.md)
- [Bài kiểm tra EBA về vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bai-kiem-tra-eba-ve-von-la-gi.md)
- [Bảng điểm vốn ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-diem-von-ngan-hang-la-gi.md)
- [Bảng điều khiển vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-dieu-khien-von-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/loai-tru-von-khi-hop-nhat-la-gi
