---
title: "Phân tích ngang BCTC là gì?"
term: "Phân tích ngang BCTC"
term_en: "Horizontal Analysis"
kind: "process"
category: "Kế toán ngân hàng"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phan-tich-ngang-bctc-la-gi
updated: 2026-10-29T03:21:12+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Phân tích ngang BCTC là gì?

Tiếng Anh: Horizontal Analysis

> **Tóm tắt nhanh:** Phân tích ngang BCTC là phương pháp so sánh các chỉ tiêu tài chính của cùng một báo cáo tài chính giữa hai kỳ hoặc hai thời điểm. Phương pháp giúp người đọc nhận biết xu hướng tăng, giảm hoặc không đổi của doanh thu, chi phí, tài sản và nợ phải trả trong hoạt động ngân hàng.

## Phân tích ngang BCTC là gì?

**Phân tích ngang BCTC** (tiếng Anh là *Horizontal Analysis*) là phương pháp phân tích tài chính so sánh các chỉ tiêu thuộc cùng một báo cáo tài chính giữa hai kỳ, hai quý hoặc hai thời điểm. Phương pháp tập trung vào biến động tuyệt đối và biến động tương đối của từng chỉ tiêu.

Trong ngân hàng, BCTC thường bao gồm báo cáo tình hình tài chính và thuyết minh báo cáo tài chính. Khi áp dụng, người phân tích xem doanh thu, chi phí hoạt động, lợi nhuận, tổng tài sản, tổng nợ phải trả và các chỉ tiêu tín dụng để đánh giá biến động.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Phân tích ngang giúp làm rõ xu hướng hoạt động của ngân hàng và mức độ thay đổi của từng yếu tố trong BCTC. Phương pháp được áp dụng khi người phân tích cần theo dõi diễn biến tài chính giữa các kỳ, đặt câu hỏi về nguyên nhân biến động hoặc hỗ trợ công tác quản trị, giám sát và phân tích tín dụng.

Kết quả phân tích không tự động cho biết nguyên nhân chính xác của biến động. Người phân tích cần kiểm tra thêm thuyết minh BCTC, tình hình hoạt động thực tế và các chỉ tiêu chuyên ngành.

## Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước chọn kỳ so sánh, thu thập dữ liệu, tính biến động, xác định nguyên nhân và trình bày kết luận. Các bước chi tiết được trình bày tại khối các bước thực hiện.

1. **Xác định mục tiêu**: Chọn chỉ tiêu, kỳ so sánh và phạm vi phân tích phù hợp với nhu cầu quản trị.
2. **Thu thập dữ liệu**: Lấy số liệu chính thức từ BCTC, thuyết minh và báo cáo quản trị có liên quan.
3. **Kiểm tra tính tương đồng**: Đối chiếu đơn vị, chính sách kế toán, phạm vi hoạt động và các yếu tố tái phân loại.
4. **Tính biến động**: Xác định chênh lệch tuyệt đối và biến động tương đối của từng chỉ tiêu.
5. **Phân tích nguyên nhân**: Đối chiếu thuyết minh, tình hình hoạt động và dữ liệu chuyên ngành để giải thích biến động.
6. **Kiểm tra và trình bày**: Rà soát phép tính, kết luận và bảng biểu trước khi sử dụng trong báo cáo.

## Bên tham gia và vai trò

Chuyên viên phân tích tài chính thu thập và đối chiếu số liệu. Phòng kế toán bảo đảm BCTC phản ánh đúng hoạt động và trình bày theo chế độ áp dụng. Ban quản trị sử dụng kết quả để theo dõi hiệu quả hoạt động, còn cấp quản lý đơn vị sử dụng kết quả để đưa ra quyết định quản trị.

## Chứng từ thường liên quan

Báo cáo tình hình tài chính của các kỳ so sánh là tài liệu trung tâm. Thuyết minh BCTC, báo cáo quản trị nội bộ, báo cáo phân tích tài chính và báo cáo theo ngành ngân hàng có thể được sử dụng để bổ sung thông tin giải thích các biến động.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách so sánh một chỉ tiêu giữa hai kỳ và xác định biến động tương đối. Số liệu trong ví dụ chỉ nhằm giải thích phương pháp tính.

**Tình huống**

Giả sử BCTC của Ngân hàng A ghi nhận doanh thu thuần là 800 triệu đồng tại kỳ so sánh đầu và 1.000 triệu đồng tại kỳ so sánh sau.

**Các bước**

1. Với giả định trên, biến động tuyệt đối của doanh thu thuần là 1.000 triệu đồng − 800 triệu đồng = 200 triệu đồng.
2. Với giả định trên, biến động tương đối là 200 triệu đồng ÷ 800 triệu đồng × 100 = 25%.

**Kết quả**

Với giả định trên, doanh thu thuần của Ngân hàng A tăng 200 triệu đồng, tương ứng 25% so với kỳ đầu; cần kiểm tra thuyết minh BCTC để xác định nguyên nhân.

**Ghi chú**

Chi tiêu được chọn chỉ để minh hoạ phương pháp.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm lựa chọn kỳ không tương đồng, sử dụng số liệu chưa được kiểm soát và kết luận vượt quá phạm vi dữ liệu. Việc đối chiếu với BCTC đã được kiểm toán hoặc soát xét, xác nhận cùng kỳ và chuẩn hóa cách trình bày giúp hạn chế sai lệch.

Ngoài ra, người phân tích cần kiểm tra các yếu tố làm thay đổi chỉ tiêu như tái phân loại, thay đổi chính sách kế toán, ngừng hoạt động hoặc hợp nhất kinh doanh. Không nên quy kết biến động chỉ từ một chỉ tiêu đơn lẻ.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Phân tích ngang khác phân tích dọc về hướng so sánh. Phân tích dọc tập trung đối chiếu các chỉ tiêu trong cùng một kỳ, chẳng hạn tổng tài sản với tổng nợ phải trả, trong khi phân tích ngang tập trung vào sự thay đổi của cùng một chỉ tiêu giữa các kỳ.

**So sánh với Phân tích dọc BCTC**

| Tiêu chí | Phân tích ngang BCTC | Phân tích dọc BCTC |
|---|---|---|
| Hướng so sánh | So sánh cùng một chỉ tiêu giữa các kỳ | So sánh các chỉ tiêu trong cùng một kỳ |
| Mục đích | Đánh giá xu hướng biến động theo thời gian | Đánh giá cơ cấu và quan hệ giữa các chỉ tiêu |

**So sánh với Phân tích xu hướng**

| Tiêu chí | Phân tích ngang BCTC | Phân tích xu hướng |
|---|---|---|
| Hướng so sánh | So sánh nhiều kỳ của cùng một chỉ tiêu | Tập trung vào chiều ngang của BCTC |
| Mục đích | Làm rõ xu hướng tổng thể của chỉ tiêu | Làm rõ mức thay đổi giữa hai kỳ cụ thể |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

- Đồng nhất phạm vi và phương pháp kế toán giữa các kỳ trước khi so sánh.
- Phân biệt biến động tuyệt đối với biến động tương đối.
- Không coi một chỉ tiêu tăng hoặc giảm là tốt hoặc xấu nếu chưa đánh giá bối cảnh hoạt động.
- Không kết luận nguyên nhân chỉ dựa vào BCTC mà chưa đối chiếu thuyết minh và tài liệu quản trị.

- Chọn kỳ trước và kỳ sau có cùng phạm vi hoạt động để tránh sai lệch khi so sánh.
- Biến động dương không đồng nghĩa chất lượng hoạt động đã cải thiện.
- Cần kiểm tra thuyết minh BCTC trước khi giải thích nguyên nhân biến động.
- Không áp dụng cùng một biên ý nghĩa cho mọi chỉ tiêu ngân hàng.

## Công thức

Công thức: `Biến động tương đối = (Giá trị kỳ sau − Giá trị kỳ trước) ÷ Giá trị kỳ trước × 100`

- Giá trị kỳ sau: chỉ tiêu tại kỳ so sánh sau
- Giá trị kỳ trước: chỉ tiêu tại kỳ so sánh trước
- Biến động tương đối: tỷ lệ thay đổi của chỉ tiêu

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Phân tích ngang BCTC so sánh những gì?

Phương pháp so sánh cùng một chỉ tiêu tài chính giữa hai kỳ hoặc hai thời điểm.

### Có thể dùng để so sánh kỳ quý với kỳ quý không?

Có, nhưng cần đảm bảo các kỳ có phạm vi hoạt động, chính sách kế toán và đơn vị trình bày tương đồng.

### Biến động tương đối cho biết điều gì?

Biến động tương đối thể hiện mức thay đổi của chỉ tiêu so với giá trị của kỳ trước.

### Vì sao cần xem thuyết minh BCTC?

Thuyết minh cung cấp thông tin giải thích các biến động và giúp người phân tích tránh kết luận thiếu căn cứ.

### Phân tích ngang có thể sử dụng cho báo cáo nội bộ không?

Có, khi dữ liệu được thu thập, kiểm soát và trình bày phù hợp với mục đích báo cáo.

## Khoá học liên quan

- [Khoá học Nghiệp vụ Kế toán giao dịch Ngân hàng](https://ub.net/khoa-hoc/khoa-hoc-nghiep-vu-ke-toan-giao-dich-ngan-hang.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=phan-tich-ngang-bctc-la-gi) — Khóa học phù hợp cho người đang trong quá trình thử việc hoặc có kinh nghiệm dưới 01 năm tại vị trí Giao dịch viên/Kế toán tại các Ngân hàng.
- [Trọn bộ đề thi Ngân hàng Agribank 2026 - Kế toán/GDV - Nghiệp vụ](https://ub.net/khoa-hoc/tron-bo-de-thi-ngan-hang-agribank-2026-ke-toan-gdv-nghiep-vu.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=phan-tich-ngang-bctc-la-gi) — Khóa học cung cấp các bộ đề thi thử và đề thi thực tế vào Ngân hàng Agribank vị trí Kế toán/Giao dịch viên. Các bộ đề được cập nhật mới nhất sẽ giúp học viên g…
- [Luyện thi Ngân hàng BIDV - Nghiệp vụ - Vị trí Kế toán/ Giao dịch viên](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-ngan-hang-bidv-nghiep-vu-vi-tri-ke-toan-giao-dich-vien.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=phan-tich-ngang-bctc-la-gi) — Chương trình phù hợp cho các đợt thi lẻ, tập trung theo tỉnh, Toàn quốc của Ngân hàng BIDV đối với các vị trí Kế toán/ Giao dịch viên

## Thuật ngữ liên quan

- [Công thức Dupont](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/cong-thuc-dupont-la-gi.md)
- [Khoản vay dài hạn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/khoan-vay-dai-han-la-gi.md)
- [Kiểm soát nội bộ kế toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/kiem-soat-noi-bo-ke-toan-la-gi.md)
- [Tuân thủ pháp luật trong ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/tuan-thu-phap-luat-trong-ngan-hang-la-gi.md)
- [7 nguyên tắc kế toán](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/7-nguyen-tac-ke-toan-la-gi.md)
- [APA](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/apa-la-gi.md)
- [Báo cáo chi phí hoạt động ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-chi-phi-hoat-dong-ngan-hang-la-gi.md)
- [Báo cáo chỉ số NSFR](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bao-cao-chi-so-nsfr-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phan-tich-ngang-bctc-la-gi
