---
title: "Phương pháp IRB cơ sở là gì?"
term: "Phương pháp IRB cơ sở"
term_en: "Foundation IRB Approach"
kind: "process"
category: "Huy động vốn"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phuong-phap-irb-co-so-la-gi
updated: 2026-11-17T17:12:33+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Phương pháp IRB cơ sở là gì?

Tiếng Anh: Foundation IRB Approach

> **Tóm tắt nhanh:** Phương pháp IRB cơ sở là cách ngân hàng tự ước lượng xác suất vỡ nợ của khách hàng để tính vốn an toàn cho rủi ro tín dụng, còn các thành phần khác do cơ quan quản lý quy định. Phương pháp giúp chuẩn hoá đo lường rủi ro.

## Phương pháp IRB cơ sở là gì?

**Phương pháp IRB cơ sở** (tiếng Anh là *Foundation IRB Approach*, viết tắt **F-IRB**) là phương pháp ngân hàng tự ước lượng một số yếu tố rủi ro tín dụng của khách hàng theo khung an toàn vốn, trong khi các yếu tố còn lại sử dụng tham số do cơ quan quản lý cung cấp. Mục tiêu là tính toán đủ vốn cho rủi ro tín dụng dựa trên xếp hạng nội bộ.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Áp dụng khi ngân hàng muốn chuyển từ cách tính vốn theo biểu chuẩn sang cách dựa trên hệ thống xếp hạng nội bộ. Phương pháp này phù hợp với ngân hàng có dữ liệu và mô hình xếp hạng tốt, đủ năng lực ước lượng nhưng chưa đạt mức nâng cao.

## Các bước thực hiện

Quy trình triển khai gồm các bước chính sau, được hệ thống tự điền chi tiết từ khối quy trình.

1. **Chuẩn bị hồ sơ**: Lập hồ sơ đề nghị áp dụng và xác định phạm vi danh mục.
2. **Xây dựng mô hình**: Xây dựng hệ thống xếp hạng nội bộ và ước lượng xác suất vỡ nợ.
3. **Kiểm chứng**: Kiểm chứng ngược và kiểm toán nội bộ đánh giá chất lượng mô hình.
4. **Trình phê duyệt**: Gửi hồ sơ cho cơ quan quản lý xem xét.
5. **Vận hành**: Áp dụng F-IRB vào tính vốn theo rủi ro và báo cáo định kỳ.

## Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm phòng quản trị rủi ro tín dụng, phòng dữ liệu và mô hình, kiểm toán nội bộ và cơ quan quản lý. Mỗi bên chịu một phần công việc như xây dựng mô hình, kiểm chứng hoặc phê duyệt áp dụng.

## Chứng từ thường liên quan

Hồ sơ phê duyệt phương pháp, tài liệu mô hình xếp hạng nội bộ, báo cáo kiểm chứng mô hình và báo cáo vốn theo rủi ro định kỳ.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày chi tiết ở phần ví dụ.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A muốn áp dụng phương pháp IRB cơ sở cho danh mục cho vay doanh nghiệp.

**Các bước**

1. Với giả định trên, ngân hàng xây dựng hệ thống xếp hạng nội bộ gồm 7 bậc cho khách hàng doanh nghiệp.
2. Với giả định trên, ngân hàng ước lượng xác suất vỡ nợ cho từng bậc xếp hạng dựa trên dữ liệu lịch sử nội bộ.
3. Với giả định trên, các thông số còn lại do cơ quan quản lý cung cấp được đưa vào công thức tính vốn.

**Kết quả**

Với giả định trên, ngân hàng có đủ hồ sơ để cơ quan quản lý xem xét cho phép áp dụng F-IRB.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là ước lượng sai xác suất vỡ nợ do dữ liệu không đầy đủ hoặc mô hình chưa đủ chính xác. Kiểm soát bằng kiểm chứng ngược, kiểm toán độc lập và đối chiếu với tham số cơ quan quản lý.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với phương pháp IRB nâng cao và cách tính vốn theo biểu chuẩn.

**So sánh với Phương pháp IRB nâng cao**

| Tiêu chí | Phương pháp IRB cơ sở | Phương pháp IRB nâng cao |
|---|---|---|
| Phạm vi tự ước lượng | Chỉ một số thông số | Nhiều thông số hơn |
| Mức độ yêu cầu dữ liệu | Thấp hơn | Cao hơn |

**So sánh với Phương pháp biểu chuẩn**

| Tiêu chí | Phương pháp IRB cơ sở | Phương pháp biểu chuẩn |
|---|---|---|
| Cơ sở xếp hạng | Dựa trên hệ thống nội bộ | Dựa trên nhóm phơi bày |
| Mức độ phản ánh rủi ro | Phản ánh chi tiết hơn | Phản ánh chung hơn |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi áp dụng được nêu ở phần lưu ý.

- Nhầm F-IRB với IRB nâng cao dẫn đến đánh giá sai năng lực dữ liệu.
- Ước lượng xác suất vỡ nợ sai vì dữ liệu chưa đủ dài.
- Không kiểm chứng mô hình định kỳ sẽ ảnh hưởng đến độ tin cậy.
- Không phối hợp sớm với cơ quan quản lý dễ gây chậm phê duyệt.

## Công thức

Công thức: `K = LGD × f(PD)`

- K: yêu cầu vốn cho rủi ro tín dụng của một khoản phơi bày
- LGD: tỷ lệ tổn thất do cơ quan quản lý quy định
- PD: xác suất vỡ nợ do ngân hàng tự ước lượng
- f: hàm số chuyển đổi theo khung an toàn vốn

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### F-IRB khác IRB nâng cao ở điểm nào?

F-IRB cho ngân hàng tự ước lượng ít thông số hơn, còn lại do cơ quan quản lý cung cấp.

### Cần điều kiện gì để áp dụng?

Cần hệ thống xếp hạng nội bộ đạt yêu cầu và dữ liệu đủ chất lượng.

### Vì sao vẫn phải dùng tham số quản lý?

Vì F-IRB giới hạn phạm vi tự ước lượng để bảo đảm so sánh được giữa các ngân hàng.

### Có thể chuyển sang IRB nâng cao sau không?

Có, khi đáp ứng đủ điều kiện nâng cao và được cơ quan quản lý chấp thuận.

## Khoá học liên quan

- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Ngân hàng Nhà nước 2023 (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-ngan-hang-nha-nuoc-2023-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=phuong-phap-irb-co-so-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi Vòng 2 - Học phần Nghiệp vụ thi tuyển Ngân hàng Nhà nước
- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Thi Tuyển Hải Quan 2023 (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-thi-tuyen-hai-quan-2023-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=phuong-phap-irb-co-so-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi môn Kiến thức chung của kỳ thi Công chức Hải Quan vị trí Chuyên viên; Kiểm tra viên.
- [Tài liệu ôn thi Ngân hàng VDB 2026 - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn](https://ub.net/khoa-hoc/tai-lieu-on-thi-ngan-hang-vdb-2026-nhom-nghiep-vu-tin-dung-nguon-von.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=phuong-phap-irb-co-so-la-gi) — Tài liệu được thiết kế để giúp các ứng viên chuẩn bị cho kỳ thi tuyển dụng Ngân hàng Phát triển Việt Nam vòng thi Nghiệp vụ - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn

## Thuật ngữ liên quan

- [Phân bổ vốn cho danh mục giao dịch](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phan-bo-von-cho-danh-muc-giao-dich-la-gi.md)
- [Trái phiếu chuyển đổi gắn với tăng vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-chuyen-doi-gan-voi-tang-von-la-gi.md)
- [Trái phiếu vốn có chuyển đổi](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-von-co-chuyen-doi-la-gi.md)
- [Yêu cầu vốn tối thiểu theo rủi ro](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/yeu-cau-von-toi-thieu-theo-rui-ro-la-gi.md)
- [AT1 so với Tier 2](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/at1-so-voi-tier-2-la-gi.md)
- [Bài kiểm tra EBA về vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bai-kiem-tra-eba-ve-von-la-gi.md)
- [Bảng điểm vốn ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-diem-von-ngan-hang-la-gi.md)
- [Bảng điều khiển vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-dieu-khien-von-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phuong-phap-irb-co-so-la-gi
