---
title: "ROA điều chỉnh rủi ro là gì?"
term: "ROA điều chỉnh rủi ro"
term_en: "Risk-Adjusted Return on Assets"
kind: "process"
category: "Huy động vốn"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/roa-dieu-chinh-rui-ro-la-gi
updated: 2026-11-17T17:33:15+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# ROA điều chỉnh rủi ro là gì?

Tiếng Anh: Risk-Adjusted Return on Assets · Viết tắt: RAROA

> **Tóm tắt nhanh:** ROA điều chỉnh rủi ro là chỉ tiêu đo lường lợi nhuận trên tài sản có tính đến mức độ rủi ro của tài sản sinh lời. Chỉ tiêu giúp so sánh hiệu quả sử dụng vốn giữa các tài sản có rủi ro khác nhau.

## ROA điều chỉnh rủi ro là gì?

**ROA điều chỉnh rủi ro** (tiếng Anh là *Risk-Adjusted Return on Assets*, viết tắt **RAROA**) là chỉ tiêu phản ánh lợi nhuận trên tài sản kết hợp với mức rủi ro của các tài sản đó. Khác với ROA thông thường chỉ lấy lợi nhuận chia cho tổng tài sản, RAROA đưa thêm yếu tố rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản hoặc rủi ro thị trường vào mẫu số hoặc vào lợi nhuận để phản ánh trung thực hơn hiệu quả sử dụng vốn.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Chỉ tiêu được áp dụng khi ngân hàng cần so sánh hiệu quả giữa các danh mục tài sản có mức rủi ro khác nhau, khi đánh giá hiệu quả phân bổ vốn và khi xem xét lợi nhuận trên vốn nội bộ. Trong hoạt động huy động vốn, chỉ tiêu giúp đánh giá mức độ đền bù rủi ro của tài sản sinh lời so với chi phí vốn huy động, từ đó hỗ trợ quyết định phân bổ nguồn vốn.

## Các bước thực hiện

Quy trình tính toán và sử dụng chỉ tiêu gồm các bước sau.

1. **Xác định danh mục**: Phân nhóm tài sản cần đánh giá theo rủi ro.
2. **Gán trọng số rủi ro**: Áp hệ số rủi ro phù hợp cho từng tài sản.
3. **Tính tài sản điều chỉnh**: Nhân giá trị tài sản với trọng số rủi ro.
4. **Tính chỉ tiêu**: Lấy lợi nhuận ròng chia cho tài sản điều chỉnh rủi ro.
5. **So sánh và ra quyết định**: Đối chiếu với ngưỡng mục tiêu và dùng cho phân bổ vốn.

## Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm phòng tài chính kế toán cung cấp số liệu lợi nhuận và tài sản, phòng quản trị rủi ro cung cấp hệ số rủi ro, phòng kế hoạch đầu tư sử dụng kết quả để ra quyết định phân bổ vốn, và ban lãnh đạo phê duyệt ngưỡng RAROA mục tiêu.

## Chứng từ thường liên quan

Báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán, báo cáo phân loại tài sản theo mức rủi ro, báo cáo tổn thất tín dụng dự kiến và báo cáo phân bổ vốn nội bộ.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A có hai danh mục tài sản X và Y cùng phát sinh lợi nhuận 5 tỷ đồng trên mức tài sản bình quân 100 tỷ đồng, trong đó danh mục X gán hệ số rủi ro 50% và danh mục Y gán hệ số rủi ro 100%.

**Các bước**

1. Với giả định trên, tài sản điều chỉnh rủi ro của danh mục X = 100 tỷ × 50% = 50 tỷ đồng.
2. Với giả định trên, tài sản điều chỉnh rủi ro của danh mục Y = 100 tỷ × 100% = 100 tỷ đồng.
3. Với giả định trên, RAROA danh mục X = 5 tỷ ÷ 50 tỷ = 10% và RAROA danh mục Y = 5 tỷ ÷ 100 tỷ = 5%.

**Kết quả**

Với giả định trên, danh mục X có rủi ro thấp hơn nên RAROA cao hơn dù lợi nhuận danh mục bằng nhau.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là lựa chọn hệ số rủi ro chưa phù hợp với bản chất tài sản, khiến chỉ tiêu phản ánh sai hiệu quả. Việc sử dụng hệ số rủi ro cố định cho mọi loại tài sản cũng có thể che lấp sự khác biệt. Kiểm soát bằng cách thống nhất phương pháp gán rủi ro, đối chiếu kết quả với ROA thông thường và kiểm toán nội bộ định kỳ.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với RAROC và ROTE, chi tiết phân biệt ở khối phân biệt.

**So sánh với RAROC**

| Tiêu chí | ROA điều chỉnh rủi ro | RAROC |
|---|---|---|
| Bản chất | Đo lường lợi nhuận trên tài sản điều chỉnh rủi ro | Đo lường lợi nhuận trên vốn kinh tế điều chỉnh rủi ro |
| Mẫu số | Tài sản có trọng số rủi ro | Vốn kinh tế phân bổ cho rủi ro |
| Mục đích | So sánh hiệu quả giữa các tài sản | Đánh giá mức đền bù cho cổ đông |

**So sánh với ROA thông thường**

| Tiêu chí | ROA điều chỉnh rủi ro | ROA thông thường |
|---|---|---|
| Bản chất | Tính đến rủi ro của tài sản | Không tính đến rủi ro của tài sản |
| Mẫu số | Tài sản có trọng số rủi ro | Tổng tài sản bình quân |
| So sánh | Phản ánh lợi nhuận trên rủi ro thực tế | Phản ánh lợi nhuận trên quy mô tài sản |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi sử dụng chỉ tiêu.

- Nhầm RAROA với RAROC vì cùng chứa khái niệm điều chỉnh rủi ro, trong khi mẫu số là tài sản hay vốn kinh tế.
- Dùng hệ số rủi ro chưa được phê duyệt làm sai lệch chỉ tiêu.
- So sánh RAROA giữa các ngân hàng mà không thống nhất phương pháp gán rủi ro.
- Bỏ qua chi phí vốn huy động khi đánh giá hiệu quả theo rủi ro của tài sản.
- Tính RAROA trên số tài sản cuối kỳ thay vì bình quân, làm tăng hoặc giảm kết quả bất thường.

## Công thức

Công thức: `RAROA = Lợi nhuận ròng ÷ Tài sản bình quân có tính trọng số rủi ro`

- Lợi nhuận ròng: lợi nhuận sau thuế gán cho danh mục tài sản
- Tài sản bình quân: giá trị tài sản bình quân trong kỳ
- Trọng số rủi ro: hệ số phản ánh mức rủi ro của từng tài sản

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### RAROA khác ROA thông thường ở điểm nào?

RAROA đưa thêm trọng số rủi ro vào mẫu số nên phản ánh đúng hơn hiệu quả theo rủi ro.

### Có dùng RAROA cho huy động vốn được không?

Được, dùng để so sánh hiệu quả tài sản sinh lời với chi phí huy động vốn.

### Trọng số rủi ro lấy từ đâu?

Lấy từ khung quản trị rủi ro nội bộ và báo cáo tổn thất dự kiến.

### RAROA cao có nghĩa là an toàn không?

Chưa hẳn, vì chỉ tiêu phụ thuộc hệ số rủi ro đã chọn.

### Có cần kết hợp chỉ tiêu khác không?

Có, nên kết hợp với ROA thường và RAROC để có cái nhìn đa chiều.

## Khoá học liên quan

- [Khóa học Tổng ôn Vietcombank - Nghiệp vụ - Chinh phục Giấc mơ](https://ub.net/khoa-hoc/khoa-hoc-tong-on-vietcombank-nghiep-vu-chinh-phuc-giac-mo.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=roa-dieu-chinh-rui-ro-la-gi) — Khoá học giúp học viên tổng hợp toàn bộ kiến thức thi tuyển Vietcombank, nội dung trọng tâm phạm vi kiến thức hay gặp, những dạng đề hay thi, từ đó giúp học vi…
- [Tài liệu ôn thi Ngân hàng VDB 2026 - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn](https://ub.net/khoa-hoc/tai-lieu-on-thi-ngan-hang-vdb-2026-nhom-nghiep-vu-tin-dung-nguon-von.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=roa-dieu-chinh-rui-ro-la-gi) — Tài liệu được thiết kế để giúp các ứng viên chuẩn bị cho kỳ thi tuyển dụng Ngân hàng Phát triển Việt Nam vòng thi Nghiệp vụ - Nhóm nghiệp vụ Tín dụng, nguồn vốn
- [Tài liệu ôn thi Ngân hàng VDB 2026 - Nhóm nghiệp vụ Tổ chức, Hành chính](https://ub.net/khoa-hoc/tai-lieu-on-thi-ngan-hang-vdb-2026-nhom-nghiep-vu-to-chuc-hanh-chinh.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=roa-dieu-chinh-rui-ro-la-gi) — Tài liệu được thiết kế để giúp các ứng viên chuẩn bị cho kỳ thi tuyển dụng Ngân hàng Phát triển Việt Nam vòng thi Nghiệp vụ - Nhóm nghiệp vụ Pháp chế, Kiểm tra

## Thuật ngữ liên quan

- [Phân bổ vốn cho danh mục giao dịch](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phan-bo-von-cho-danh-muc-giao-dich-la-gi.md)
- [Trái phiếu chuyển đổi gắn với tăng vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-chuyen-doi-gan-voi-tang-von-la-gi.md)
- [Trái phiếu vốn có chuyển đổi](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-von-co-chuyen-doi-la-gi.md)
- [Yêu cầu vốn tối thiểu theo rủi ro](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/yeu-cau-von-toi-thieu-theo-rui-ro-la-gi.md)
- [AT1 so với Tier 2](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/at1-so-voi-tier-2-la-gi.md)
- [Bài kiểm tra EBA về vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bai-kiem-tra-eba-ve-von-la-gi.md)
- [Bảng điểm vốn ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-diem-von-ngan-hang-la-gi.md)
- [Bảng điều khiển vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-dieu-khien-von-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/roa-dieu-chinh-rui-ro-la-gi
