---
title: "Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu là gì?"
term: "Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu"
term_en: "Share Premium"
kind: "process"
category: "Huy động vốn"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/von-thang-du-phat-hanh-co-phieu-la-gi
updated: 2026-10-25T07:10:37+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu là gì?

Tiếng Anh: Share Premium

> **Tóm tắt nhanh:** Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu là phần vốn doanh nghiệp nhận được khi giá bán cổ phiếu cao hơn mệnh giá. Khoản chênh lệch này được ghi nhận riêng trong vốn chủ sở hữu, thay vì ghi nhận vào vốn góp của chủ sở hữu.

## Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu là gì?

**Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu** (tiếng Anh là *Share Premium*) là khoản chênh lệch giữa tổng tiền thu được từ việc phát hành cổ phiếu và tổng mệnh giá cổ phiếu được phát hành. Khoản này thuộc vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính và được trình bày riêng so với vốn góp của chủ sở hữu.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Khoản thặng dư phát sinh khi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu với giá bán cao hơn mệnh giá. Thông tin này giúp người sử dụng báo cáo tài chính đánh giá nguồn vốn đã huy động, cơ cấu vốn chủ sở hữu và lịch sử tăng trưởng vốn của doanh nghiệp.

## Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước sau.

1. **Xác định thông tin phát hành**: Ghi nhận số cổ phiếu, mệnh giá và giá bán theo phương án phát hành được chấp thuận.
2. **Thu tiền và xác nhận giao dịch**: Đối chiếu hợp đồng, chứng từ thanh toán và sổ cổ phiếu để xác định tổng tiền thực nhận.
3. **Tách các thành phần ghi nhận**: Ghi phần tương ứng mệnh giá vào vốn góp của chủ sở hữu và phần chênh lệch vào vốn thặng dư phát hành cổ phiếu.
4. **Xử lý chi phí liên quan**: Ghi nhận các chi phí giao dịch phát hành theo nguyên tắc kế toán áp dụng.
5. **Trình bày và kiểm soát**: Báo cáo trong vốn chủ sở hữu và lưu hồ sơ để kiểm tra, đối chiếu khi cần.

## Bên tham gia và vai trò

Doanh nghiệp phát hành, cổ đông, cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị kiểm toán, kiểm tra có liên quan thực hiện vai trò theo quy định và thẩm quyền được giao.

## Chứng từ thường liên quan

Nghị quyết của đại hội đồng cổ đông hoặc hội đồng quản trị, phương án phát hành, hợp đồng mua bán cổ phiếu, sổ cổ phiếu, báo cáo tài chính và chứng từ thanh toán.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A mua cổ phiếu của một doanh nghiệp giả định với giá bán cao hơn mệnh giá.

**Các bước**

1. Với giả định trên, doanh nghiệp ghi nhận phần mệnh giá vào vốn góp của chủ sở hữu và phần chênh lệch vào vốn thặng dư phát hành cổ phiếu.

**Kết quả**

Với giả định trên, vốn thặng dư phát hành cổ phiếu được trình bày riêng trong vốn chủ sở hữu và không phải là doanh thu hoạt động kinh doanh.

**Ghi chú**

Cách ghi nhận cụ thể còn phụ thuộc vào điều khoản phát hành và thông tin tài chính của doanh nghiệp.

## Rủi ro và kiểm soát

Sai lệch giữa giá phát hành và mệnh giá có thể làm sai lệch thông tin vốn chủ sở hữu. Đơn vị kiểm toán cần đối chiếu phương án phát hành, hợp đồng, chứng từ thu tiền, sổ cổ phiếu và số dư tài khoản.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Không nên nhầm vốn thặng dư phát hành cổ phiếu với lợi nhuận chưa phân phối hoặc với khoản chênh lệch tỷ giá.

**So sánh với Lợi nhuận chưa phân phối**

| Tiêu chí | Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu | Lợi nhuận chưa phân phối |
|---|---|---|
| Bản chất | Phần chênh lệch doanh nghiệp thu được khi phát hành cổ phiếu với giá cao hơn mệnh giá | Lợi nhuận chưa phân phối từ hoạt động kinh doanh sau khi trừ chi phí |
| Mục đích | Ghi nhận vốn chủ sở hữu từ giao dịch góp vốn | Thể hiện lợi nhuận được tạo ra nhưng chưa phân phối cho cổ đông |

**So sánh với Chênh lệch tỷ giá**

| Tiêu chí | Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu | Chênh lệch tỷ giá |
|---|---|---|
| Bản chất | Khoản chênh lệch phát sinh từ giá phát hành cổ phiếu vượt mệnh giá | Khoản chênh lệch phát sinh khi chuyển đổi tài sản, nợ phải trả hoặc vốn bằng ngoại tệ |
| Mục đích | Thể hiện vốn góp từ giao dịch phát hành | Thể hiện ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến hoạt động chuyển đổi |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

Vốn thặng dư không phải là doanh thu từ hoạt động kinh doanh và không được dùng để điều chỉnh khuyến mãi. Không nên ghi nhận toàn bộ số tiền thu được từ phát hành vào vốn góp của chủ sở hữu khi giá bán khác mệnh giá.

- Không đồng nhất vốn thặng dư phát hành với lợi nhuận hoạt động kinh doanh.
- Không ghi nhận toàn bộ tiền thu từ phát hành vào vốn góp của chủ sở hữu.
- Không bỏ qua các khoản chi phí liên quan trực tiếp đến giao dịch phát hành.
- Cần đối chiếu giá phát hành, mệnh giá và số cổ phiếu thực tế ghi nhận.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu được ghi nhận khi nào?

Được ghi nhận khi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu có giá bán cao hơn tổng mệnh giá của các cổ phiếu phát hành.

### Vốn thặng dư phát hành cổ phiếu có phải là doanh thu không?

Không. Đây là khoản chênh lệch thuộc vốn chủ sở hữu, không phải kết quả từ hoạt động kinh doanh thường xuyên.

### Có được dùng vốn thặng dư để bù lỗ không?

Không nên sử dụng khoản này như lợi nhuận để bù lỗ hoặc điều chỉnh khuyến mãi.

### Cần kiểm soát chứng từ gì?

Cần đối chiếu phương án phát hành, hợp đồng, sổ cổ phiếu, chứng từ thu tiền và số dư tài khoản.

## Khoá học liên quan

- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Ngân hàng Nhà nước 2023 (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-ngan-hang-nha-nuoc-2023-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=von-thang-du-phat-hanh-co-phieu-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi Vòng 2 - Học phần Nghiệp vụ thi tuyển Ngân hàng Nhà nước

## Thuật ngữ liên quan

- [Phân bổ vốn cho đơn vị kinh doanh](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phan-bo-von-cho-don-vi-kinh-doanh-la-gi.md)
- [Trái phiếu chuyển đổi gắn với tăng vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-chuyen-doi-gan-voi-tang-von-la-gi.md)
- [Trái phiếu vốn có chuyển đổi](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-von-co-chuyen-doi-la-gi.md)
- [Vốn góp tại công ty liên doanh](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/von-gop-tai-cong-ty-lien-doanh-la-gi.md)
- [AT1 so với Tier 2](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/at1-so-voi-tier-2-la-gi.md)
- [Bài kiểm tra EBA về vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bai-kiem-tra-eba-ve-von-la-gi.md)
- [Bảng điểm vốn ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-diem-von-ngan-hang-la-gi.md)
- [Bảng điều khiển vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-dieu-khien-von-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/von-thang-du-phat-hanh-co-phieu-la-gi
