---
title: "Vốn từ thặng dư vốn cổ phần là gì?"
term: "Vốn từ thặng dư vốn cổ phần"
term_en: "Capital from Share Premium"
kind: "process"
category: "Huy động vốn"
url: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/von-tu-thang-du-von-co-phan-la-gi
updated: 2026-10-25T08:03:43+07:00
source: "UB Academy (ub.net)"
---

# Vốn từ thặng dư vốn cổ phần là gì?

Tiếng Anh: Capital from Share Premium

> **Tóm tắt nhanh:** Vốn từ thặng dư vốn cổ phần là khoản vốn cổ phần mà doanh nghiệp nhận được khi cổ phiếu được phát hành với giá cao hơn mệnh giá. Khoản này được ghi nhận riêng trong vốn chủ sở hữu, phản ánh nguồn vốn góp của cổ đông và hỗ trợ cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

## Vốn từ thặng dư vốn cổ phần là gì?

**Vốn từ thặng dư vốn cổ phần** (tiếng Anh là *Capital from Share Premium*) là khoản chênh lệch giữa giá phát hành cổ phiếu và mệnh giá cổ phiếu khi doanh nghiệp nhận được khoản đóng góp của cổ đông. Khoản chênh lệch này được trình bày riêng trong phần vốn chủ sở hữu, không gộp vào vốn góp của chủ sở hữu.

Khoản thặng dư phát sinh khi giá phát hành lớn hơn mệnh giá. Nó phản ánh nguồn vốn của cổ đông đóng góp thông qua chênh lệch giá phát hành, đồng thời giúp doanh nghiệp thể hiện rõ cấu trúc vốn.

## Mục đích và khi nào áp dụng

Khoản thặng dư được ghi nhận khi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu và thu được tiền với giá cao hơn mệnh giá. Nó là một bộ phận của vốn chủ sở hữu, không phải doanh thu từ hoạt động kinh doanh thông thường.

Việc theo dõi khoản này giúp nhà quản lý, cổ đông và cơ quan kiểm toán phân biệt vốn được góp theo mệnh giá với phần vốn phát sinh từ chênh lệch giá phát hành. Quy trình cũng tạo cơ sở cho việc phân phối lợi nhuận, xử lý giao dịch cổ phiếu và báo cáo tài chính.

## Các bước thực hiện

Quy trình ghi nhận vốn từ thặng dư vốn cổ phần gồm các bước sau.

1. **Xác định giao dịch phát hành**: Ghi nhận loại cổ phiếu, số lượng, mệnh giá và giá phát hành theo hồ sơ được phê duyệt.
2. **Kiểm tra việc thu tiền**: Đối chiếu chuyển khoản thu tiền với giá phát hành, số lượng cổ phiếu và chứng từ liên quan.
3. **Tách các thành phần vốn**: Ghi nhận phần theo mệnh giá vào vốn góp của chủ sở hữu.
4. **Ghi nhận phần chênh lệch**: Ghi nhận chênh lệch giữa giá phát hành và mệnh giá vào vốn từ thặng dư vốn cổ phần.
5. **Rà soát trình bày**: Kiểm tra sổ kế toán, báo cáo tài chính và công bố thông tin có phản ánh đầy đủ, nhất quán.

## Bên tham gia và vai trò

Doanh nghiệp phát hành, cổ đông hoặc nhà đầu tư tham gia, đơn vị quản lý và kế toán có vai trò ghi nhận và trình bày khoản thặng dư. Ban kiểm soát hoặc cơ quan kiểm toán kiểm tra tính hợp lệ của giao dịch và cách thể hiện trên báo cáo tài chính.

## Chứng từ thường liên quan

Hồ sơ phát hành cổ phiếu, nghị quyết của cơ quan quản lý, biên bản họp, hợp đồng chuyển nhượng, chứng từ thu tiền và sổ kế toán chi tiết là những tài liệu thường liên quan. Tùy trường hợp, doanh nghiệp có thể sử dụng hồ sơ đăng ký giao dịch và tài liệu công bố thông tin khi có yêu cầu.

## Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách tính và ghi nhận khoản thặng dư vốn cổ phần.

**Tình huống**

Giả sử Ngân hàng A mua cổ phiếu của một doanh nghiệp giả định với giá phát hành là 110.000 đồng mỗi cổ phiếu và mệnh giá là 100.000 đồng mỗi cổ phiếu.

**Các bước**

1. Với giả định trên, doanh nghiệp ghi nhận vốn góp của chủ sở hữu là 100.000 đồng cho mỗi cổ phiếu.
2. Với giả định trên, vốn từ thặng dư vốn cổ phần là 110.000 đồng trừ 100.000 đồng, tương đương 10.000 đồng cho mỗi cổ phiếu.

**Kết quả**

Với giả định trên, khoản thặng dư được trình bày riêng trong vốn chủ sở hữu thay vì ghi nhận là doanh thu.

**Ghi chú**

Ví dụ không thể hiện chi phí phát hành hoặc các điều kiện hạn chế khác.

## Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm ghi nhận sai mức thặng dư, không tách biệt với doanh thu, và sử dụng khoản vốn không phù hợp mục đích đã công bố. Kiểm soát được thực hiện bằng đối chiếu hồ sơ phát hành, chứng từ thu tiền, phê duyệt nội bộ và rà soát báo cáo tài chính.

## Phân biệt với quy trình gần giống

Vốn từ thặng dư vốn cổ phần khác vốn góp của chủ sở hữu và khác doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh. Phần vốn góp phản ánh giá trị mệnh giá của cổ phiếu, trong khi khoản thặng dư phản ánh chênh lệch giá phát hành.

**So sánh với Vốn góp của chủ sở hữu**

| Tiêu chí | Vốn từ thặng dư vốn cổ phần | Vốn góp của chủ sở hữu |
|---|---|---|
| Bản chất | Giá trị mệnh giá của cổ phiếu được ghi nhận khi phát hành | Giá trị mệnh giá của cổ phiếu được ghi nhận khi phát hành |
| Mục đích | Thể hiện vốn góp theo mệnh giá | Thể hiện chênh lệch giữa giá phát hành và mệnh giá |
| Căn cứ ghi nhận | Giá trị cổ phiếu theo mệnh giá | Chênh lệch giá phát hành so với mệnh giá |

**So sánh với Doanh thu từ hoạt động kinh doanh**

| Tiêu chí | Vốn từ thặng dư vốn cổ phần | Doanh thu từ hoạt động kinh doanh |
|---|---|---|
| Bản chất | Nguồn vốn từ cổ đông | Dòng tiền phát sinh từ hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc sản phẩm |
| Mục đích | Bổ sung cấu trúc vốn chủ sở hữu | Ghi nhận doanh thu trong kỳ |

## Lưu ý và sai lầm thường gặp

- Không nên xem toàn bộ tiền thu từ phát hành cổ phiếu là thặng dư vốn cổ phần.
- Không được ghi nhận khoản thặng dư như doanh thu hoạt động kinh doanh.
- Cần xác định rõ chi phí phát hành và cơ chế xử lý theo hồ sơ giao dịch.
- Cách trình bày phải nhất quán giữa sổ kế toán, báo cáo tài chính và công bố thông tin.

- Không nhầm giá phát hành với mệnh giá cổ phiếu.
- Không gộp khoản thặng dư vào vốn góp của chủ sở hữu.
- Không xem khoản thặng dư là doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh.
- Không bỏ qua các chi phí hoặc khoản điều chỉnh liên quan đến giao dịch phát hành.
- Không sử dụng khoản thặng dư cho mục đích khác với điều khoản đã được phê duyệt và công bố.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

## Câu hỏi thường gặp

### Vốn từ thặng dư vốn cổ phần khác vốn góp của chủ sở hữu thế nào?

Vốn góp phản ánh giá trị mệnh giá của cổ phiếu, còn vốn từ thặng dư phản ánh chênh lệch giữa giá phát hành và mệnh giá.

### Khi nào doanh nghiệp ghi nhận khoản thặng dư vốn cổ phần?

Khi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu và thu được tiền theo giá cao hơn mệnh giá của cổ phiếu.

### Khoản thặng dư vốn cổ phần có phải là doanh thu không?

Không. Đây là khoản vốn thuộc vốn chủ sở hữu, không phải doanh thu từ hoạt động kinh doanh.

### Có thể sử dụng khoản thặng dư cho mục đích nào?

Việc sử dụng phải phù hợp với quy định nội bộ, nghị quyết của cơ quan có thẩm quyền và nội dung đã được công bố.

### Cách kiểm soát chính cho khoản thặng dư là gì?

Đối chiếu hồ sơ phát hành, chứng từ thu tiền, phê duyệt nội bộ và rà soát cách trình bày trên báo cáo tài chính.

## Khoá học liên quan

- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Ngân hàng Nhà nước 2023 (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-ngan-hang-nha-nuoc-2023-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=von-tu-thang-du-von-co-phan-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi Vòng 2 - Học phần Nghiệp vụ thi tuyển Ngân hàng Nhà nước
- [Luyện thi môn Nghiệp vụ - Thi Tuyển Hải Quan 2023 (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-mon-nghiep-vu-thi-tuyen-hai-quan-2023-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=von-tu-thang-du-von-co-phan-la-gi) — Khóa học phù hợp cho ứng viên đang muốn ôn thi môn Kiến thức chung của kỳ thi Công chức Hải Quan vị trí Chuyên viên; Kiểm tra viên.
- [Luyện thi Big4 - Nghiệp vụ - Vị trí Quan hệ khách hàng/ Tín dụng (Tự học chủ động)](https://ub.net/khoa-hoc/luyen-thi-big4-nghiep-vu-vi-tri-quan-he-khach-hang-tin-dung-ghi-hinh-san.html?utm_source=thuat-ngu&utm_medium=markdown&utm_campaign=von-tu-thang-du-von-co-phan-la-gi) — Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia thi tuyển môn thi nghiệp vụ vị trí Chuyên viên Quan hệ khách hàng tại các Ngân hàng VietinBank, Vietcombank, BIDV và…

## Thuật ngữ liên quan

- [Phân bổ vốn cho đơn vị kinh doanh](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/phan-bo-von-cho-don-vi-kinh-doanh-la-gi.md)
- [Trái phiếu chuyển đổi gắn với tăng vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-chuyen-doi-gan-voi-tang-von-la-gi.md)
- [Trái phiếu vốn có chuyển đổi](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/trai-phieu-von-co-chuyen-doi-la-gi.md)
- [Vốn góp tại công ty liên doanh](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/von-gop-tai-cong-ty-lien-doanh-la-gi.md)
- [AT1 so với Tier 2](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/at1-so-voi-tier-2-la-gi.md)
- [Bài kiểm tra EBA về vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bai-kiem-tra-eba-ve-von-la-gi.md)
- [Bảng điểm vốn ngân hàng](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-diem-von-ngan-hang-la-gi.md)
- [Bảng điều khiển vốn](https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/bang-dieu-khien-von-la-gi.md)

Nguồn: https://ub.net/thuat-ngu-ngan-hang/von-tu-thang-du-von-co-phan-la-gi
