Giải ngân là gì?

Giải ngân là gì?

Giải ngân (tiếng Anh là Loan disbursement) là bước ngân hàng chuyển tiền từ khoản vay đã được phê duyệt đến khách hàng hoặc bên thụ hưởng theo điều kiện hợp đồng. Giải ngân là khâu cuối của quy trình tín dụng, khác với phê duyệt chỉ là quyết định đồng ý cho vay.

Mục đích và khi nào áp dụng

Áp dụng sau khi hợp đồng tín dụng đã ký, các điều kiện giải ngân được xác nhận và bảo đảm (nếu có) được thiết lập. Mục đích là trao tiền đúng người, đúng mục đích và ghi nhận dư nợ phát sinh.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước theo trình tự chuẩn, được trình bày chi tiết ở phần các bước thực hiện bên dưới.

1. Tiếp nhận đề nghị: Nhận giấy đề nghị giải ngân và chứng từ kèm theo từ khách hàng.
2. Kiểm tra điều kiện: Đối chiếu hợp đồng tín dụng, bảo đảm, mục đích sử dụng vốn và điều kiện giải ngân.
3. Phê duyệt nội bộ: Cán bộ tín dụng và kiểm soát viên xác nhận đủ điều kiện, ký duyệt lệnh giải ngân.
4. Chuyển tiền: Bộ phận kho quỹ hoặc thanh toán chuyển tiền cho khách hàng hoặc bên thụ hưởng.
5. Ghi nhận dư nợ: Hệ thống ghi nhận dư nợ phát sinh, mở sổ theo dõi trả nợ gốc và lãi.
6. Giám sát sau giải ngân: Theo dõi việc sử dụng vốn đúng mục đích và thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Bên tham gia và vai trò

Khách hàng vay là người nhận tiền hoặc chỉ định bên thụ hưởng. Ngân hàng gồm bộ phận tín dụng xét duyệt điều kiện, bộ phận kho quỹ hoặc thanh toán thực hiện chuyển tiền và bộ phận kiểm soát sau giải ngân theo dõi sử dụng vốn.

Chứng từ thường liên quan

Giấy đề nghị giải ngân, hợp đồng tín dụng đã ký, hoá đơn hoặc hợp đồng mua bán, chứng từ bảo đảm (hợp đồng thế chấp, bảo lãnh) và lệnh chuyển tiền nội bộ.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cho quy trình được trình bày ở phần ví dụ bên dưới.

Tình huống

Giả sử An được Ngân hàng A phê duyệt khoản vay 200 triệu đồng để mua máy móc cho cơ sở sản xuất nhỏ, thời hạn 24 tháng.

Các bước

1. Với giả định trên, An nộp giấy đề nghị giải ngân kèm hợp đồng mua bán máy móc với nhà cung cấp.
2. Với giả định trên, giao dịch viên đối chiếu chứng từ, kiểm tra bảo đảm và xác nhận đủ điều kiện giải ngân 200 triệu đồng.
3. Với giả định trên, bộ phận kho quỹ chuyển 200 triệu đồng vào tài khoản nhà cung cấp do An chỉ định.

Kết quả

Với giả định trên, dư nợ vay của An là 200 triệu đồng và bắt đầu phát sinh lãi theo hợp đồng. Ví dụ phù hợp khi cần kiểm soát mục đích sử dụng vốn.

Ghi chú

Nếu nhiều lần giải ngân, mỗi lần đều kiểm tra lại điều kiện và cộng dồn vào dư nợ.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm chuyển tiền sai đối tượng, sai tài khoản, giải ngân khi chưa đủ điều kiện hoặc khách hàng sử dụng vốn sai mục đích. Kiểm soát bằng đối chiếu chứng từ, kiểm tra bảo đảm, xác nhận lệnh chuyển tiền trước khi thực hiện và giám sát sau giải ngân.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với phê duyệt tín dụng và với giải ngân từ tài khoản tiền gửi. Chi tiết phân biệt ở phần phân biệt.

So sánh với Phê duyệt tín dụng

Tiêu chí	Giải ngân	Phê duyệt tín dụng
Bản chất	Chuyển tiền vay cho khách hàng hoặc bên thụ hưởng	Quyết định đồng ý cho vay với điều kiện cụ thể
Thời điểm	Sau khi hợp đồng tín dụng có hiệu lực	Trước khi ký hợp đồng tín dụng
Kết quả	Dư nợ phát sinh trên hệ thống	Hồ sơ được duyệt để đi tiếp

So sánh với Giải ngân từ tài khoản tiền gửi

Tiêu chí	Giải ngân	Giải ngân từ tài khoản tiền gửi
Nguồn tiền	Khoản vay được phê duyệt	Tiền gửi của chính khách hàng
Điều kiện	Có hợp đồng tín dụng và chứng từ theo quy định	Chỉ cần lệnh chuyển tiền hợp lệ

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ được liệt kê ở phần lưu ý bên dưới.

• Cho rằng được duyệt là có tiền ngay; thực tế phải đợi đủ điều kiện giải ngân.
• Bỏ qua kiểm tra bảo đảm trước khi chuyển tiền.
• Nhầm giữa giải ngân (tín dụng) và rút tiền từ tài khoản tiền gửi.
• Không theo dõi sau giải ngân, dẫn đến sử dụng vốn sai mục đích.
• Giải ngân nhiều kỳ nhưng cộng dồn dư nợ chưa đúng thời điểm.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.