RAROC và phân bổ vốn là gì?

Tiếng Anh: RAROC and capital allocation

Cập nhật · 7 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ RAROC và phân bổ vốn
Tóm tắt nhanh

RAROC là chỉ tiêu đo lường lợi nhuận điều chỉnh rủi ro, giúp ngân hàng thương mại so sánh hiệu quả giữa các đơn vị và sản phẩm. Phân bổ vốn là quy trình phân chia vốn kinh tế cho từng đơn vị dựa trên RAROC, nhằm tối ưu hoá lợi nhuận và kiểm soát rủi ro.

RAROC và phân bổ vốn là gì?

RAROC và phân bổ vốn (tiếng Anh là Risk-Adjusted Return on Capital and capital allocation, viết tắt RAROC) là bộ chỉ tiêu và quy trình quản trị vốn nội bộ dựa trên rủi ro. RAROC đo lường lợi nhuận sau khi đã trừ chi phí rủi ro và chi phí vốn kinh tế, giúp đánh giá hiệu quả thực sự của một khoản đầu tư, một đơn vị kinh doanh hoặc một danh mục tín dụng. Phân bổ vốn là quy trình giao vốn kinh tế cho từng đơn vị dựa trên mức đóng góp RAROC, qua đó hỗ trợ ra quyết định phê duyệt tín dụng, định giá sản phẩm và phân bổ nguồn lực.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mục đích chính là tạo thước đo chung để so sánh các cơ hội kinh doanh có mức rủi ro khác nhau, đồng thời gắn giới hạn vốn với trách nhiệm quản trị rủi ro của từng đơn vị. Quy trình được áp dụng trong hoạch định vốn hằng năm, đo lường hiệu quả chi nhánh, phê duyệt giao dịch lớn, định giá sản phẩm tín dụng và phân bổ hạn mức cho danh mục.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước chính được trình bày chi tiết ở phần sau. Nhìn chung, ngân hàng ước lượng vốn kinh tế, tính RAROC cho từng đơn vị, đối chiếu ngưỡng chấp nhận rủi ro và phân bổ lại vốn theo chu kỳ.

  1. Xác định khung vốn kinh tế: Quy định tổng vốn kinh tế và ngưỡng RAROC tối thiểu.
  2. Ước lượng vốn kinh tế theo đơn vị: Tính vốn kinh tế cho từng đơn vị, sản phẩm, danh mục.
  3. Tính lợi nhuận điều chỉnh rủi ro: Lấy lợi nhuận sau chi phí hoạt động trừ chi phí rủi ro và chi phí vốn.
  4. Tính RAROC: Chia lợi nhuận điều chỉnh rủi ro cho vốn kinh tế tương ứng.
  5. Đối chiếu ngưỡng: So sánh RAROC với ngưỡng tối thiểu và ngưỡng mục tiêu.
  6. Phân bổ và điều chỉnh vốn: Chuyển vốn giữa các đơn vị theo hiệu quả và khẩu vị rủi ro.
  7. Theo dõi và rà soát: Cập nhật số liệu, rà soát mô hình, điều chỉnh khung phân bổ định kỳ.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm khối quản trị rủi ro tính toán vốn kinh tế, khối tài chính cung cấp dữ liệu chi phí vốn, khối kinh doanh đề xuất nhu cầu vốn và phản hồi ngưỡng hiệu quả, ban lãnh đạo phê duyệt khung phân bổ, kiểm toán nội kiểm soát tính toàn vẹn dữ liệu.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo rủi ro danh mục, báo cáo vốn kinh tế theo đơn vị, biên bản họp phân bổ vốn, bảng cơ cấu vốn nội bộ và báo cáo hiệu quả điều chỉnh rủi ro.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày ở phần sau, minh hoạ cách tính RAROC và phân bổ lại vốn giữa hai đơn vị.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có hai đơn vị kinh doanh là Bình và Lan, cùng sử dụng chung khung vốn kinh tế cho hoạt động tín dụng.

Các bước

  1. Với giả định trên, Ngân hàng A ước lượng vốn kinh tế của Bình là 80 tỷ đồng, của Lan là 50 tỷ đồng.
  2. Với giả định trên, lợi nhuận sau chi phí hoạt động và chi phí rủi ro tín dụng của Bình là 12 tỷ đồng, của Lan là 9 tỷ đồng.
  3. Với giả định trên, RAROC của Bình = 12 tỷ ÷ 80 tỷ = 0,15 tương ứng 15%; RAROC của Lan = 9 tỷ ÷ 50 tỷ = 0,18 tương ứng 18%.
  4. Với giả định trên, hội đồng quản trị quyết định chuyển 10 tỷ đồng vốn kinh tế từ Bình sang Lan vì Lan có RAROC cao hơn.

Kết quả

Với giả định trên, Ngân hàng A kỳ vọng tổng lợi nhuận điều chỉnh rủi ro tăng và danh mục được cơ cấu lại theo hiệu quả.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm mô hình ước lượng vốn kinh tế chưa phản ánh đúng rủi ro, dữ liệu đầu vào thiếu nhất quán, xung đột lợi ích giữa kinh doanh và quản trị rủi ro, và việc lạm dụng RAROC như chỉ tiêu duy nhất. Kiểm soát bằng cách rà soát mô hình định kỳ, kiểm toán nội kiểm tra dữ liệu, thiết lập ủy ban phân bổ vốn và kết hợp nhiều chỉ tiêu như RAROC, ROE, EVA trong đánh giá.

Phân biệt với quy trình gần giống

Phân biệt giữa RAROC, phân bổ vốn kinh tế, phân bổ vốn theo quy định và định giá sản phẩm theo rủi ro.

So sánh với Phân bổ vốn theo quy định

Tiêu chí RAROC và phân bổ vốn Phân bổ vốn theo quy định
Bản chất Phân bổ vốn kinh tế nội bộ theo rủi ro Phân bổ vốn pháp định theo yêu cầu cơ quan quản lý
Mục tiêu Tối ưu hiệu quả điều chỉnh rủi ro Đảm bảo an toàn vốn và tuân thủ

So sánh với Định giá sản phẩm theo rủi ro

Tiêu chí RAROC và phân bổ vốn Định giá sản phẩm theo rủi ro
Bản chất Đo lường hiệu quả đơn vị và danh mục Tính lãi suất và phí để bù đủ chi phí rủi ro
Mục tiêu Phân chia nguồn vốn hạn chế Đảm bảo sản phẩm sinh lời sau rủi ro

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi áp dụng RAROC và phân bổ vốn trong thực tiễn ngân hàng.

  • Coi RAROC là chỉ tiêu duy nhất để ra quyết định mà bỏ qua thanh khoản, tập trung rủi ro, rủi ro vận hành.
  • Nhầm lẫn giữa vốn kinh tế nội bộ với vốn pháp định khi báo cáo.
  • Dùng mô hình ước lượng vốn kinh tế chưa được kiểm chứng.
  • Phân bổ vốn mang tính cố định nhiều năm mà không cập nhật theo biến động danh mục.
  • Không thống nhất công thức RAROC giữa các đơn vị, gây khó so sánh.

Công thức

Công thức: RAROC = (Lợi nhuận sau chi phí hoạt động − Chi phí rủi ro kỳ vọng − Chi phí vốn kinh tế) ÷ Vốn kinh tế

  • Lợi nhuận sau chi phí hoạt động: thu nhập ròng trước khi trừ chi phí rủi ro và chi phí vốn
  • Chi phí rủi ro kỳ vọng: tổn thất dự kiến bình quân trong kỳ
  • Chi phí vốn kinh tế: vốn kinh tế nhân với tỷ lệ yêu cầu tối thiểu
  • Vốn kinh tế: phần vốn nội bộ phân bổ để bù đắp tổn thất bất thường

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

RAROC khác ROE ở điểm nào?

ROE so sánh lợi nhuận với vốn kế toán, còn RAROC so sánh lợi nhuận sau chi phí rủi ro với vốn kinh tế, phản ánh đúng chi phí rủi ro hơn.

Vốn kinh tế có phải vốn thực tế không?

Không, vốn kinh tế là phần vốn nội bộ ước lượng để bù đắp tổn thất bất thường, dùng cho mục tiêu quản trị và phân bổ.

Khi nào nên điều chỉnh phân bổ vốn?

Khi RAROC giữa các đơn vị chênh lệch lớn, khi danh mục thay đổi hoặc khi khẩu vị rủi ro tổng thể thay đổi.

Có thể dùng RAROC cho sản phẩm phi tín dụng không?

Có thể, miễn là xác định được vốn kinh tế và chi phí rủi ro phù hợp với loại rủi ro của sản phẩm đó.

Phân bổ vốn nội bộ có ảnh hưởng đến vốn pháp định không?

Là công cụ quản trị nội bộ, không thay thế yêu cầu vốn pháp định của cơ quan quản lý.

Khoá học liên quan

  • Bộ môn Nghiệp vụ Tín dụng - BIDV Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia kỳ thi tuyển dụng dụng đầu vào vị trí chuyên viên quản lý khách hàng tại Ngân hàng BIDV.
  • Bộ môn Nghiệp vụ Tín dụng - Vietcombank Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia kỳ thi tuyển dụng dụng đầu vào vị trí chuyên viên quan hệ khách hàng và giao dịch viên tại Ngân hàng Vietcombank.