ROA vs ROE trong quản lý vốn là gì?

Tiếng Anh: ROA vs ROE in capital management · Viết tắt: ROA, ROE

Cập nhật · 6 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ ROA vs ROE trong quản lý vốn
Tóm tắt nhanh

ROA và ROE là hai chỉ tiêu đo lường hiệu quả sử dụng vốn của ngân hàng. ROA phản ánh hiệu quả toàn bộ tài sản, trong khi ROE phản ánh hiệu quả vốn chủ sở hữu. Hai chỉ tiêu giúp nhà quản trị so sánh mức sinh lời và cân đối đòn bẩy tài chính.

ROA vs ROE trong quản lý vốn là gì?

ROA vs ROE trong quản lý vốn (tiếng Anh là ROA vs ROE in capital management, viết tắt ROA, ROE) là cách đặt hai chỉ tiêu sinh lời cạnh nhau để đánh giá việc ngân hàng dùng tài sản và vốn chủ sở hữu. ROA đo lợi nhuận trên tổng tài sản, ROE đo lợi nhuận trên phần vốn của cổ đông. Khi đặt cùng nhau, nhà quản trị nhìn được cả hiệu quả nội tại lẫn tác động của đòn bẩy tài chính.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mục đích chính là hỗ trợ ra quyết định phân bổ vốn, điều chỉnh cơ cấu tài sản và kiểm soát mức rủi ro. Hai chỉ tiêu được áp dụng khi ban lãnh đạo xem xét kết quả kinh doanh theo kỳ, khi so sánh hiệu quả giữa các đơn vị trong hệ thống, hoặc khi lập kế hoạch tăng vốn. Ngoài ra, cổ đông, nhà đầu tư và cơ quan quản lý cũng dựa vào đó để đánh giá năng lực sinh lời.

Các bước thực hiện

Quy trình tính và sử dụng hai chỉ tiêu gồm các bước nêu ở phần Các bước. Hệ thống sẽ tự hiển thị chi tiết từng bước tại đây.

  1. Thu thập số liệu: Lấy lợi nhuận sau thuế, tổng tài sản và vốn chủ sở hữu theo cùng kỳ.
  2. Tính số bình quân: Lấy trung bình đầu kỳ và cuối kỳ của tài sản, vốn chủ sở hữu.
  3. Tính ROA: Lấy lợi nhuận sau thuế chia tổng tài sản bình quân, quy đổi về dạng phần trăm.
  4. Tính ROE: Lấy lợi nhuận sau thuế chia vốn chủ sở hữu bình quân, quy đổi về dạng phần trăm.
  5. Phân tích: So sánh với kỳ trước, với kế hoạch và với chuẩn ngành, kết hợp đòn bẩy tài chính.
  6. Báo cáo: Đưa vào báo cáo quản trị và thuyết minh cho hội đồng quản trị, cổ đông.

Bên tham gia và vai trò

Phòng tài chính kế toán chịu trách nhiệm tổng hợp số liệu và tính toán. Ban lãnh đạo và hội đồng quản trị sử dụng kết quả để ra quyết định phân bổ vốn. Phòng quản trị rủi ro phối hợp đánh giá tác động của đòn bẩy đến an toàn vốn. Kiểm toán nội bộ kiểm tra tính nhất quán của dữ liệu đầu vào.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo kết quả kinh doanh theo kỳ, bảng cân đối kế toán, thuyết minh báo cáo tài chính và báo cáo quản trị nội bộ. Ngoài ra còn có báo cáo phân tích biến động vốn chủ sở hữu.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có tổng tài sản bình quân là 5.000 đơn vị, vốn chủ sở hữu bình quân là 500 đơn vị và lợi nhuận sau thuế là 50 đơn vị.

Các bước

  1. Với giả định trên, ROA = 50 ÷ 5.000 × 100 = 1 (đơn vị %).
  2. Với giả định trên, ROE = 50 ÷ 500 × 100 = 10 (đơn vị %).
  3. Với giả định trên, hệ số đòn bẩy tài chính = 5.000 ÷ 500 = 10 lần.

Kết quả

Với giả định trên, ROE cao hơn ROA do tác động của đòn bẩy; ROA cho thấy hiệu quả sử dụng tài sản vẫn ở mức khiêm tốn.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là số liệu đầu vào không đồng nhất giữa các kỳ, làm hai chỉ tiêu biến động giả tạo. Rủi ro thứ hai là nhầm lẫn giữa lợi nhuận trước thuế và sau thuế khi tính. Kiểm soát bằng cách chuẩn hoá cách ghi nhận, lấy số liệu từ một nguồn duy nhất, đối chiếu với bảng cân đối đã kiểm toán và có chú thích rõ về phương pháp tính.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với tỷ suất sinh lời trên doanh thu và với hệ số CAR. Cần tách bạch bốn khái niệm theo bảng phân biệt dưới đây.

So sánh với Tỷ suất sinh lời trên doanh thu

Tiêu chí ROA vs ROE trong quản lý vốn Tỷ suất sinh lời trên doanh thu
Mẫu số Tổng tài sản bình quân Doanh thu thuần
Mục đích Đo hiệu quả tài sản Đo hiệu quả bán hàng
Đòn bẩy ảnh hưởng Có, qua cấu trúc tài sản Không trực tiếp

So sánh với Hệ số CAR

Tiêu chí ROA vs ROE trong quản lý vốn Hệ số CAR
Bản chất Đo sinh lời kế toán Đo an toàn vốn quy định
Mẫu số Tài sản hoặc vốn chủ sở hữu Tài sản có rủi ro
Mục đích So sánh hiệu quả Giám sát an toàn vốn

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ.

  • Nhầm lợi nhuận trước thuế với lợi nhuận sau thuế khi tính, dẫn đến ROE và ROA bị phóng đại.
  • Dùng số tài sản cuối kỳ thay cho số bình quân, làm chỉ tiêu biến động theo mùa.
  • Cho rằng ROE cao luôn tốt mà quên rằng có thể do đòn bẩy lớn và rủi ro vốn tăng theo.
  • So sánh ROA, ROE giữa các ngân hàng khác cơ cấu tài sản mà không chuẩn hoá.
  • Bỏ qua ảnh hưởng của chính sách dự phòng và trích lập đến lợi nhuận kỳ tính.

Công thức

Công thức: ROA = Lợi nhuận sau thuế ÷ Tổng tài sản bình quân × 100 ; ROE = Lợi nhuận sau thuế ÷ Vốn chủ sở hữu bình quân × 100

  • ROA: Tỷ suất sinh lời trên tài sản
  • ROE: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu
  • Lợi nhuận sau thuế: Lợi nhuận ròng trong kỳ
  • Tổng tài sản bình quân: Trung bình tổng tài sản đầu và cuối kỳ
  • Vốn chủ sở hữu bình quân: Trung bình vốn chủ sở hữu đầu và cuối kỳ

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

ROA và ROE khác nhau ở điểm cốt lõi nào?

ROA đặt lợi nhuận trên tổng tài sản, còn ROE đặt lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu.

Vì sao ROE thường cao hơn ROA?

Vì vốn chủ sở hữu chỉ là một phần tài sản, đòn bẩy tài chính nhân ROA lên thành ROE.

Có nên chỉ nhìn vào ROE để đánh giá ngân hàng?

Không, cần kết hợp ROA, cơ cấu tài sản và mức đòn bẩy để tránh hiểu sai bản chất.

Khi nào nên tính lại theo số bình quân?

Khi so sánh giữa các kỳ có biến động lớn về quy mô tài sản hoặc vốn chủ sở hữu.

Hai chỉ tiêu này có thay thế nhau không?

Không, mỗi chỉ tiêu phản ánh một khía cạnh và bổ trợ cho nhau trong phân tích.

Khoá học liên quan