Tỷ giá hạch toán là gì?

Tiếng Anh: Accounting Exchange Rate

Cập nhật · 6 phút đọc · Kế toán ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Tỷ giá hạch toán
Tóm tắt nhanh

Tỷ giá hạch toán là tỷ giá ngân hàng dùng để quy đổi ngoại tệ ra đồng nội tệ khi ghi sổ kế toán theo chuẩn mực kế toán hiện hành. Khái niệm giúp bảo đảm các giao dịch ngoại tệ được phản ánh thống nhất trong sổ sách.

Tỷ giá hạch toán là gì?

Tỷ giá hạch toán (tiếng Anh là Accounting Exchange Rate) là loại tỷ giá do ngân hàng quy định để quy đổi các giao dịch có giá trị bằng ngoại tệ ra đồng tiền hạch toán khi ghi nhận ban đầu hoặc khi lập báo cáo tài chính. Tỷ giá này thường được thiết lập dựa trên tỷ giá mua vào, tỷ giá bán ra hoặc tỷ giá trung bình, tuỳ theo chính sách nội bộ và chuẩn mực kế toán áp dụng trong lĩnh vực ngân hàng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mục đích là chuẩn hoá cách ghi nhận các khoản mục ngoại tệ như tiền mặt, tiền gửi, cho vay, phải thu hoặc phải trả bằng đồng nội tệ. Tỷ giá hạch toán được áp dụng khi kế toán viên nhập bút toán phát sinh hằng ngày và khi tổng hợp số liệu để lên báo cáo tài chính giữa niên độ hoặc cuối kỳ.

Các bước thực hiện

Quy trình xác định và áp dụng gồm các bước nêu tại khối CAC_BUOC; phần này được hệ thống tự điền.

  1. Cập nhật bảng tỷ giá: Phòng kinh doanh ngoại hối công bố bảng tỷ giá theo chính sách nội bộ.
  2. Phân loại giao dịch: Kế toán viên xác định loại giao dịch ngoại tệ phát sinh trong ngày.
  3. Chọn tỷ giá: Kế toán viên chọn tỷ giá hạch toán tương ứng theo chính sách.
  4. Ghi sổ: Ghi nhận bút toán quy đổi ra đồng nội tệ trên sổ cái.
  5. Kiểm tra sau ghi sổ: Đối chiếu chứng từ gốc với sổ sách để phát hiện sai lệch.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm phòng kế toán, phòng tài chính và phòng kinh doanh ngoại hối. Kế toán viên sử dụng tỷ giá để ghi sổ; phòng kinh doanh cung cấp tỷ giá tham chiếu; kiểm soát viên kiểm tra tính nhất quán giữa chứng từ và sổ sách.

Chứng từ thường liên quan

Chứng từ gồm bảng kê mua bán ngoại tệ, phiếu thu chi ngoại tệ, hợp đồng ngoại tệ và xác nhận giao dịch từ đối tác. Khi quy đổi, kế toán viên căn cứ vào loại giao dịch để chọn tỷ giá thích hợp.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày tại khối VI_DU; hệ thống sẽ tự điền vào mục này.

Tình huống

Giả sử Bình gửi tiết kiệm tại Ngân hàng A bằng đô la Mỹ với số tiền 1.000 USD và tỷ giá hạch toán của ngân hàng trong ngày là 1 USD = 24.000 đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, kế toán viên ghi nhận khoản tiền gửi tương ứng 1.000 USD × 24.000 = 24.000.000 đồng trên sổ kế toán.
  2. Với giả định trên, bút toán phản ánh tăng tiền gửi khách hàng và tăng nghĩa vụ phải trả của ngân hàng theo đúng chiều hạch toán.

Kết quả

Với giả định trên, số dư tiền gửi trên sổ cái là 24.000.000 đồng, khớp với chứng từ gốc.

Ghi chú

Tỷ giá trên chỉ là giả định minh hoạ cho bài giải thích, không phải tỷ giá giao dịch thực tế.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là dùng sai tỷ giá, dẫn đến sai lệch số liệu trên sổ sách và báo cáo. Kiểm soát bằng cách cập nhật bảng tỷ giá do phòng kinh doanh công bố, đối chiếu chéo giữa chứng từ gốc và bút toán, đồng thời thực hiện kiểm tra sau ghi sổ theo định kỳ.

Phân biệt với quy trình gần giống

Tỷ giá hạch toán dễ nhầm với tỷ giá giao dịch và tỷ giá đánh giá lại cuối kỳ; chi tiết phân biệt trình bày tại khối PHAN_BIET.

So sánh với Tỷ giá giao dịch

Tiêu chí Tỷ giá hạch toán Tỷ giá giao dịch
Mục đích sử dụng Ghi sổ kế toán theo chuẩn mực Áp dụng khi khách hàng mua bán ngoại tệ tại quầy
Tần suất cập nhật Theo chính sách nội bộ của ngân hàng Theo biến động thị trường trong ngày
Phạm vi áp dụng Toàn bộ giao dịch phát sinh và báo cáo Riêng giao dịch mua bán ngoại tệ

So sánh với Tỷ giá đánh giá lại cuối kỳ

Tiêu chí Tỷ giá hạch toán Tỷ giá đánh giá lại cuối kỳ
Thời điểm áp dụng Khi ghi nhận ban đầu hoặc ghi nhận hằng ngày Tại thời điểm lập báo cáo tài chính
Mục đích Quy đổi giao dịch phát sinh Đánh giá lại số dư ngoại tệ còn lại

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Các điểm cần nhớ được nêu tại khối LUU_Y; hệ thống tự điền vào mục này.

  • Nhầm tỷ giá hạch toán với tỷ giá mua vào hoặc bán ra tại quầy.
  • Dùng tỷ giá của ngày khác khi ghi sổ, gây lệch số liệu.
  • Không cập nhật bảng tỷ giá khi chính sách nội bộ thay đổi.
  • Bỏ qua đối chiếu giữa chứng từ gốc và bút toán sau khi ghi sổ.

Công thức

Công thức: Giá trị nội tệ = Số ngoại tệ × Tỷ giá hạch toán

  • Số ngoại tệ: số lượng đơn vị tiền tệ nước ngoài trong giao dịch
  • Tỷ giá hạch toán: tỷ giá do ngân hàng quy định để quy đổi sang đồng nội tệ
  • Giá trị nội tệ: số tiền bằng đồng nội tệ ghi trên sổ kế toán

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ giá hạch toán do ai quy định?

Do ngân hàng xây dựng theo chính sách nội bộ, phù hợp chuẩn mực kế toán áp dụng.

Có phải lúc nào cũng là tỷ giá mua vào không?

Không; tuỳ loại giao dịch, ngân hàng có thể dùng tỷ giá bán ra hoặc tỷ giá trung bình.

Khác tỷ giá đánh giá lại cuối kỳ ở điểm nào?

Tỷ giá hạch toán dùng khi ghi nhận giao dịch phát sinh; tỷ giá đánh giá lại dùng khi lập báo cáo.

Có ảnh hưởng đến báo cáo tài chính không?

Có, vì nó quyết định giá trị ghi sổ của các khoản mục ngoại tệ.

Khoá học liên quan