Tỷ số bao phủ nợ DSCR là gì?
Tiếng Anh: Debt Service Coverage Ratio
Tỷ số bao phủ nợ DSCR so sánh dòng tiền khả dụng trong kỳ với nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi đến hạn trong kỳ. Chỉ tiêu hỗ trợ đánh giá khả năng trả nợ, nhưng cách xác định dòng tiền và ngưỡng chấp nhận phụ thuộc phương pháp thẩm định của ngân hàng và đặc điểm khoản vay.
Tỷ số bao phủ nợ DSCR là gì?
Tỷ số bao phủ nợ DSCR (tiếng Anh là Debt Service Coverage Ratio, viết tắt DSCR) là chỉ tiêu tài chính đo lường khả năng dòng tiền của doanh nghiệp đủ để trang trải nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi trong một kỳ nhất định. Chỉ tiêu này thuộc nhóm chỉ số khả năng thanh toán, được sử dụng chủ yếu trong phân tích tín dụng doanh nghiệp.
Mục đích và khi nào áp dụng
Mục đích là giúp ngân hàng nhận diện mức độ an toàn của khoản vay khi dòng tiền của doanh nghiệp biến động. Chỉ tiêu được áp dụng khi thẩm định tín dụng cho doanh nghiệp có nhu cầu vay trung và dài hạn, đặc biệt với doanh nghiệp sản xuất và dự án đầu tư. Ngoài ra, chỉ tiêu còn được sử dụng khi rà soát hạn mức và phân loại khách hàng trong quản lý danh mục tín dụng.
Các bước thực hiện
Quy trình tính và sử dụng chỉ tiêu được hệ thống trình bày chi tiết ở khối Các bước.
- Xác định kỳ tính: Chọn kỳ số liệu, thường là một năm tài chính hoặc mười hai tháng gần nhất.
- Thu thập số liệu: Lấy dòng tiền hoạt động hoặc EBITDA và lịch trả nợ gốc lẫn lãi trong kỳ.
- Tính nghĩa vụ dịch vụ nợ: Cộng nợ gốc đến hạn với lãi vay phải trả trong kỳ.
- Tính DSCR: Chia dòng tiền khả dụng cho tổng nghĩa vụ dịch vụ nợ.
- Đối chiếu và ghi nhận: So sánh với tiêu chí nội bộ, ghi nhận vào tờ trình thẩm định và theo dõi khi có biến động.
Bên tham gia và vai trò
Cán bộ tín dụng phụ trách thu thập báo cáo tài chính và tính toán chỉ tiêu. Kiểm soát viên tín dụng xem xét lại kết quả tính và đối chiếu với hồ sơ phê duyệt. Trưởng phòng quan hệ khách hàng đóng vai trò đầu mối phối hợp cung cấp thông tin từ doanh nghiệp. Doanh nghiệp vay vốn cung cấp số liệu báo cáo tài chính và báo cáo dòng tiền làm đầu vào.
Chứng từ thường liên quan
Báo cáo tài chính kỳ gần nhất của doanh nghiệp là chứng từ chính để tính dòng tiền và nghĩa vụ nợ. Báo cáo dòng tiền hoặc bảng kế hoạch dòng tiền giúp xác định dòng tiền hoạt động. Lịch trả nợ gốc và lãi do ngân hàng quản lý là cơ sở xác định nghĩa vụ nợ phải trả. Tờ trình thẩm định tín dụng là nơi ghi nhận kết quả tính toán trong hồ sơ phê duyệt.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định sau đây minh hoạ cách tính chỉ tiêu.
Tình huống
Giả sử Bình là chủ doanh nghiệp đề nghị Ngân hàng A cho vay để mở rộng sản xuất và cung cấp báo cáo tài chính một năm.
Các bước
- Với giả định trên, dòng tiền hoạt động của doanh nghiệp Bình trong năm là 1.200 triệu đồng.
- Với giả định trên, tổng nghĩa vụ trả nợ gốc trong năm là 600 triệu đồng và tiền lãi phải trả trong năm là 200 triệu đồng.
- Với giả định trên, tổng nghĩa vụ dịch vụ nợ = 600 + 200 = 800 triệu đồng.
- Với giả định trên, DSCR = 1.200 / 800 = 1,5 lần.
Kết quả
Với giả định trên, DSCR bằng 1,5 cho thấy dòng tiền của doanh nghiệp Bình đủ trang trải nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi trong năm, biên an toàn còn tương đối hẹp và cần theo dõi thêm.
Ghi chú
Con số trên chỉ dùng để minh hoạ cách tính, không phải ngưỡng quy định hay tiêu chuẩn phê duyệt của bất kỳ ngân hàng nào.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là doanh nghiệp cung cấp số liệu dòng tiền chưa phản ánh đúng thực tế, dẫn đến tính toán sai và phê duyệt không sát thực tế. Rủi ro thứ hai là nghĩa vụ trả nợ tăng do lịch trả nợ thay đổi nhưng chỉ tiêu chưa được cập nhật. Kiểm soát bằng cách đối chiếu số liệu báo cáo tài chính với sổ sách kế toán, xác nhận lại lịch trả nợ với bộ phận quản lý tài khoản và tính lại chỉ tiêu khi có biến động lớn về doanh thu hoặc chi phí lãi vay.
Phân biệt với quy trình gần giống
Chỉ tiêu này dễ nhầm với tỷ số khả năng thanh toán lãi vay và hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu, chi tiết ở khối Phân biệt.
So sánh với Tỷ số khả năng thanh toán lãi vay (TIE)
| Tiêu chí | Tỷ số bao phủ nợ DSCR | Tỷ số khả năng thanh toán lãi vay (TIE) |
|---|---|---|
| Bản chất | Đo khả năng trang trải cả gốc lẫn lãi | Đo khả năng trang trải riêng lãi vay |
| Mẫu số | Gốc đến hạn cộng lãi phải trả | Chỉ tính lãi phải trả |
| Mục đích sử dụng | Đánh giá an toàn tổng thể dòng tiền | Đánh giá gánh nặng chi phí lãi |
So sánh với Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E)
| Tiêu chí | Tỷ số bao phủ nợ DSCR | Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E) |
|---|---|---|
| Bản chất | So sánh dòng tiền với nghĩa vụ | So sánh nợ vay với vốn chủ sở hữu |
| Đơn vị | Lần | Lần hoặc phần trăm |
| Phản ánh | Khả năng thanh toán thực tế theo dòng tiền | Cơ cấu vốn và mức độ đòn bẩy |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Các lưu ý và sai lầm thường gặp được trình bày ở khối Lưu ý.
- Nhầm EBITDA với lợi nhuận sau thuế khi tính dòng tiền khả dụng, dẫn đến kết quả chỉ tiêu chệch so với thực tế.
- Dùng dòng tiền cả năm mà quên lấy đúng phần nghĩa vụ đến hạn trong kỳ, khiến tử số và mẫu số không khớp thời gian.
- Cho rằng DSCR cứ lớn hơn một giá trị nào đó là đủ an toàn, mà không đối chiếu với ngành, đặc thù dòng tiền và kế hoạch trả nợ.
- Tính một lần rồi dùng cả kỳ tín dụng, không cập nhật khi doanh thu, lãi suất hay lịch trả nợ thay đổi.
Công thức
Công thức: DSCR = Dòng tiền khả dụng / (Nghĩa vụ trả nợ gốc + Nghĩa vụ trả lãi trong kỳ)
- DSCR: Tỷ số bao phủ nợ, đơn vị lần
- Dòng tiền khả dụng: Dòng tiền hoạt động hoặc EBITDA tuỳ cách tính của ngân hàng
- Nghĩa vụ trả nợ gốc: Phần nợ gốc đến hạn trong kỳ
- Nghĩa vụ trả lãi: Lãi vay phải trả trong kỳ
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
DSCR được tính cho doanh nghiệp hay cá nhân?
Thường áp dụng cho doanh nghiệp, đặc biệt khi vay trung và dài hạn.
Lấy EBITDA hay dòng tiền hoạt động để tính?
Tuỳ quy định nội bộ của từng ngân hàng, cần xem lại chính sách tín dụng.
Nếu doanh nghiệp mới thành lập chưa có lịch sử thì tính thế nào?
Thường dùng bảng kế hoạch dòng tiền và giả định kinh doanh hợp lý kèm phân tích nhạy cảm.
DSCR thấp có nghĩa là từ chối cho vay?
Chỉ tiêu thấp là cảnh báo, quyết định cuối cùng còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác trong hồ sơ.
Có cần tính lại định kỳ không?
Có, nên tính lại khi có biến động lớn về dòng tiền, lãi suất hay lịch trả nợ.