Bảng câu hỏi kiểm toán là gì?

Tiếng Anh: Audit Checklist

Cập nhật · 6 phút đọc · Kiểm toán nội bộ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Bảng câu hỏi kiểm toán
Tóm tắt nhanh

Bảng câu hỏi kiểm toán là công cụ kiểm toán nội bộ ngân hàng gồm các tiêu chí được hệ thống hoá để kiểm soát, đánh giá hoạt động và rủi ro. Công cụ giúp kiểm toán viên thực hiện khảo sát nhất quán, dễ lập báo cáo.

Bảng câu hỏi kiểm toán là gì?

Bảng câu hỏi kiểm toán (tiếng Anh là audit checklist; không có viết tắt thống nhất được mặc định trong nghiệp vụ ngân hàng) là tài liệu kiểm toán nội bộ ngân hàng, trong đó liệt kê hệ thống các câu hỏi, tiêu chí và điểm cần xác minh theo từng lĩnh vực được rà soát. Bảng được sử dụng xuyên suốt cuộc kiểm toán nhằm bảo đảm kiểm toán viên không bỏ sót hạng mục quan trọng và có căn cứ thống nhất khi đưa ra nhận xét.

Mục đích và khi nào áp dụng

Bảng được sử dụng nhằm chuẩn hoá quy trình khảo sát, giúp phát hiện sớm điểm yếu kiểm soát và tạo cơ sở so sánh giữa các kỳ kiểm toán. Bảng thường được dùng khi lập kế hoạch kiểm toán, khi thực hiện khảo sát thực địa và khi tổng hợp kết quả cuối cuộc.

Các bước thực hiện

Quy trình xây dựng và sử dụng bảng gồm các bước sau.

  1. Xác định phạm vi: Xác định lĩnh vực và đơn vị được kiểm toán để làm cơ sở xây dựng bảng.
  2. Liệt kê tiêu chí: Tổng hợp các câu hỏi, tiêu chí cần xác minh theo từng hạng mục rủi ro.
  3. Phê duyệt bảng: Trưởng phòng kiểm toán nội bộ xem xét và phê duyệt nội dung bảng.
  4. Sử dụng tại đơn vị: Kiểm toán viên dùng bảng để khảo sát, đối chiếu câu trả lời với chứng từ thực tế.
  5. Tổng hợp kết quả: Ghi nhận các tiêu chí không đạt để đưa vào phát hiện kiểm toán và báo cáo cuối cuộc.

Bên tham gia và vai trò

Trưởng phòng kiểm toán nội bộ phê duyệt nội dung bảng. Kiểm toán viên được phân công sử dụng bảng để khảo sát và ghi nhận kết quả. Đơn vị được kiểm toán cung cấp chứng từ, giải trình theo câu hỏi trong bảng.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo tài chính, sổ sách kế toán, quy trình nội bộ, biên bản kiểm kê, hồ sơ tín dụng và báo cáo hoạt động của đơn vị được kiểm toán.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày dưới đây minh hoạ cách áp dụng bảng trong một cuộc kiểm toán.

Tình huống

Giả sử Phòng Kiểm toán nội bộ của Ngân hàng A lập bảng câu hỏi kiểm toán cho hoạt động tín dụng bán lẻ tại một chi nhánh.

Các bước

  1. Với giả định trên, trưởng phòng liệt kê các tiêu chí gồm: thẩm định khách hàng, phê duyệt khoản vay, giải ngân, theo dõi dư nợ và phân loại nợ.
  2. Với giả định trên, mỗi tiêu chí được chuyển thành câu hỏi có/không, ví dụ hồ sơ tín dụng có đầy đủ chứng từ theo quy định hay không.
  3. Với giả định trên, kiểm toán viên đối chiếu câu trả lời với chứng từ thực tế tại chi nhánh trong thời gian khảo sát.

Kết quả

Với giả định trên, các tiêu chí không đạt được tổng hợp thành phát hiện kiểm toán để đưa vào báo cáo cuối kỳ.

Ghi chú

Số lượng tiêu chí và câu hỏi có thể thay đổi theo quy mô chi nhánh và phạm vi cuộc kiểm toán; ví dụ trên chỉ nhằm minh hoạ cách áp dụng bảng.

Rủi ro và kiểm soát

Bảng có thể bị sao chép từ kỳ trước mà không cập nhật theo rủi ro mới, dẫn đến bỏ sót điểm cần xem xét. Kiểm soát bằng cách rà soát bảng trước mỗi cuộc kiểm toán và bổ sung tiêu chí phù hợp với phạm vi khảo sát.

Phân biệt với quy trình gần giống

Bảng câu hỏi kiểm toán dễ bị nhầm với bảng câu hỏi tuân thủ và với chương trình kiểm toán.

So sánh với Bảng câu hỏi tuân thủ

Tiêu chí Bảng câu hỏi kiểm toán Bảng câu hỏi tuân thủ
Bản chất Hỗ trợ kiểm toán nội bộ, gắn với rủi ro và kiểm soát Phục vụ kiểm tra tuân thủ quy định, thường theo đợt
Mục đích Phát hiện điểm yếu và cải thiện kiểm soát Xác nhận mức độ tuân thủ quy định hiện hành
Đơn vị sử dụng Kiểm toán nội bộ Bộ phận tuân thủ hoặc thanh tra

So sánh với Chương trình kiểm toán

Tiêu chí Bảng câu hỏi kiểm toán Chương trình kiểm toán
Bản chất Tài liệu liệt kê câu hỏi và tiêu chí khảo sát Tài liệu mô tả mục tiêu, phạm vi và trình tự thực hiện cuộc kiểm toán
Mức độ chi tiết Câu hỏi cụ thể theo từng hạng mục Tổng quan về cuộc kiểm toán
Đối tượng sử dụng Kiểm toán viên khi khảo sát Trưởng đoàn và kiểm toán viên trong cả cuộc kiểm toán

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi xây dựng và sử dụng bảng.

  • Nhầm bảng câu hỏi kiểm toán với bảng câu hỏi tuân thủ dẫn đến bỏ qua góc nhìn rủi ro.
  • Sao chép nguyên bảng từ kỳ trước mà không cập nhật theo phạm vi mới.
  • Đặt câu hỏi chung chung, không gắn với kiểm soát cụ thể.
  • Không lưu lại kết quả trả lời khiến việc đối chiếu phát hiện bị gián đoạn.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Bảng câu hỏi kiểm toán có bắt buộc với mọi cuộc kiểm toán không?

Bảng là công cụ phổ biến nhưng tuỳ quy mô và phạm vi cuộc kiểm toán, kiểm toán viên có thể điều chỉnh cho phù hợp.

Ai phê duyệt nội dung bảng?

Trưởng phòng kiểm toán nội bộ thường phê duyệt trước khi sử dụng.

Có cần cập nhật bảng theo từng kỳ không?

Có, bảng nên được rà soát và bổ sung tiêu chí mới theo rủi ro phát sinh.

Bảng khác chương trình kiểm toán ở điểm nào?

Bảng tập trung vào câu hỏi và tiêu chí khảo sát, còn chương trình kiểm toán mô tả trình tự tổng thể của cuộc kiểm toán.

Khoá học liên quan