Báo cáo đối chiếu số dư tài khoản là gì?

Tiếng Anh: Bank Reconciliation Statement · Viết tắt: BRS

Cập nhật · 6 phút đọc · Kế toán ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Báo cáo đối chiếu số dư tài khoản
Tóm tắt nhanh

Báo cáo đối chiếu số dư tài khoản ghi nhận việc so sánh số liệu trên sổ kế toán với sao kê hoặc dữ liệu xác nhận độc lập của tài khoản. Việc phân tích các khoản chênh lệch giúp phát hiện giao dịch chưa ghi nhận, sai sót và khoản mục cần được xử lý.

Báo cáo đối chiếu số dư tài khoản là gì?

Báo cáo đối chiếu số dư tài khoản (tiếng Anh là Bank Reconciliation Statement, viết tắt BRS) là bảng so khớp số dư ghi trên sổ sách của ngân hàng với số dư trên giấy báo từ ngân hàng phục vụ giao dịch, nhằm xác định các khoản chênh lệch cần xử lý.

Mục đích và khi nào áp dụng

Quy trình được thực hiện định kỳ nhằm bảo đảm số liệu tiền gửi tại ngân hàng phục vụ phản ánh đúng thực tế. Đây là bước kiểm soát nội bộ quan trọng, giúp kịp thời phát hiện giao dịch chưa ghi nhận, ghi nhầm hoặc nghi ngờ gian lận.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước sau.

  1. Thu thập số liệu: Lấy sao kê từ ngân hàng phục vụ và số dư sổ cái tiền gửi.
  2. So khớp từng khoản: Đối chiếu lần lượt từng giao dịch để tìm các khoản trùng khớp, chỉ ghi nhận nội bộ và chỉ có trên sao kê.
  3. Xác định chênh lệch: Phân loại giao dịch theo nguyên nhân như chưa ghi nhận, ghi sai số tiền, chênh lệch thời điểm hoặc nghi ngờ gian lận.
  4. Lập báo cáo: Trình bày số dư đầu kỳ, các điều chỉnh tăng giảm và số dư cuối kỳ đã khớp.
  5. Ghi nhận bổ sung: Hạch toán bổ sung các giao dịch còn thiếu và lưu hồ sơ.
  6. Duyệt và lưu: Kiểm soát viên xem xét, ký duyệt và lưu hồ sơ phục vụ tra soát.

Bên tham gia và vai trò

Bộ phận kế toán chịu trách nhiệm lập và đối chiếu. Bộ phận kiểm soát nội bộ xem xét tính hợp lý. Ban lãnh đạo xem xét các khoản chênh lệch lớn và ký duyệt xử lý.

Chứng từ thường liên quan

Sao kê tài khoản từ ngân hàng phục vụ, sổ cái tiền gửi, phiếu thu chi nội bộ, giấy báo có và báo nợ chưa khớp.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định.

Tình huống

Giả sử sổ kế toán của một đơn vị ghi số dư tài khoản là 120 triệu đồng, còn sao kê cùng ngày ghi 115 triệu đồng. Có một khoản thanh toán 6 triệu đồng đã ghi trên sổ nhưng chưa hiện trên sao kê; sao kê cũng có khoản thu 2 triệu đồng và phí 1 triệu đồng chưa ghi trên sổ.

Các bước

  1. Với giả định trên, điều chỉnh phía sao kê bằng cách cộng khoản thanh toán đang chuyển: 115 + 6 = 121 triệu đồng.
  2. Với giả định trên, điều chỉnh phía sổ bằng cách cộng khoản thu chưa ghi nhận và trừ phí: 120 + 2 − 1 = 121 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, hai số dư điều chỉnh đều là 121 triệu đồng; khoản thu và phí cần được ghi nhận bổ sung theo quy trình kế toán.

Ghi chú

Các số liệu trong ví dụ là giả định.

Rủi ro và kiểm soát

Chênh lệch kéo dài chưa xử lý là rủi ro lớn nhất. Kiểm soát bằng cách lập bảng đối chiếu theo lịch phù hợp với quy trình nội bộ, có checklist kiểm tra và có người duyệt độc lập. Các khoản chưa giải thích cần được theo dõi riêng, xác minh bằng chứng và chuyển người có thẩm quyền xử lý theo quy trình.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với đối chiếu công nợ khách hàng và đối chiếu sổ sách nội bộ.

So sánh với Đối chiếu công nợ khách hàng

Tiêu chí Báo cáo đối chiếu số dư tài khoản Đối chiếu công nợ khách hàng
Đối tượng đối chiếu Sổ sách nội bộ và sao kê ngân hàng phục vụ Sổ công nợ với từng khách hàng
Mục tiêu chính Xác nhận số dư tiền gửi và phát hiện sai sót giao dịch với ngân hàng Xác nhận công nợ phải thu và phát hiện sai sót giao dịch với khách hàng
Chứng từ chính Sao kê ngân hàng, sổ cái tiền gửi Đối chiếu tài khoản khách hàng, hoá đơn

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ.

Tên biểu mẫu và chu kỳ đối chiếu có thể khác nhau giữa các tổ chức. Dù dùng biểu mẫu nào, người lập cần xác định rõ số dư đầu kỳ, giao dịch đang chuyển, khoản ghi nhận một phía và số dư điều chỉnh. Việc này giúp người rà soát lần theo nguyên nhân thay vì chỉ so sánh hai con số tổng.

  • Nhầm BRS với đối chiếu nội bộ giữa các chi nhánh trong cùng ngân hàng.
  • Không đối chiếu định kỳ khiến chênh lệch tích tụ khó xử lý.
  • Bỏ qua các khoản phí và lãi ghi có chưa ghi nhận bên sổ cái.
  • Chấp nhận số dư khớp mà không kiểm tra lại lý do chênh lệch trước đó.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

BRS lập khi nào?

Lập định kỳ theo quy định nội bộ, theo lịch và quy trình kiểm soát nội bộ của đơn vị.

Vì sao số dư chênh lệch dù không có lỗi?

Do giao dịch chưa được ghi nhận đồng thời giữa hai bên.

Làm gì khi không giải thích được chênh lệch?

Mở mục theo dõi riêng và báo cáo cấp quản lý để điều tra tiếp.

Có cần duyệt BRS không?

Có, người duyệt độc lập giúp tăng kiểm soát.

BRS khác đối chiếu nội bộ ở điểm nào?

BRS so với sao kê ngân hàng phục vụ, còn đối chiếu nội bộ so giữa các sổ chi tiết trong ngân hàng.

Khoá học liên quan