Bảo đảm bằng phần vốn góp là gì?
Tiếng Anh: Security by capital contribution share
Bảo đảm bằng phần vốn góp là việc dùng quyền tài sản gắn với phần vốn tại doanh nghiệp để bảo đảm một nghĩa vụ. Quyền, cách xử lý khi vi phạm và ảnh hưởng đến tư cách thành viên phụ thuộc loại hình doanh nghiệp, hồ sơ đăng ký và thỏa thuận bảo đảm.
Bảo đảm bằng phần vốn góp là gì?
Đây là biện pháp dùng quyền tài sản của người góp vốn tại công ty để bảo đảm một nghĩa vụ, chẳng hạn nghĩa vụ trả nợ. Phần vốn góp không đồng nhất với cổ phần trong công ty cổ phần; tên gọi và cách xác lập quyền phụ thuộc loại hình pháp nhân. Các bên cần xác định rõ phần vốn nào được dùng, ai là chủ sở hữu, nghĩa vụ nào được bảo đảm và thủ tục thông báo, đăng ký hoặc xử lý nào áp dụng.
Đặc điểm chính
Tài sản bảo đảm ở đây là quyền tài sản gắn với phần vốn, không phải tiền mặt đã góp vào tài khoản ngân hàng. Việc bảo đảm không mặc nhiên chuyển quyền sở hữu hoặc tư cách thành viên sang bên nhận bảo đảm ngay khi ký. Quyền biểu quyết, nhận phân chia lợi nhuận và quyền tiếp cận thông tin cần được xem xét theo thỏa thuận, điều lệ và quy định có liên quan. Giá trị phần vốn có thể biến động theo tình hình doanh nghiệp và khả năng chuyển nhượng.
Cách hoạt động
Bên có phần vốn và bên nhận bảo đảm lập thỏa thuận xác định rõ tài sản, nghĩa vụ và phương thức xử lý. Cần kiểm tra điều lệ, sổ đăng ký thành viên, hạn chế chuyển nhượng và quyền của bên thứ ba. Các thủ tục thông báo hoặc đăng ký được thực hiện nếu pháp luật hoặc loại giao dịch yêu cầu. Khi nghĩa vụ được thanh toán, biện pháp được giải chấp; nếu vi phạm, việc xử lý phải tuân theo thỏa thuận và trình tự áp dụng, không tự động biến chủ nợ thành thành viên công ty.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Ngân hàng có thể xem phần vốn góp là một nguồn bảo đảm bổ sung khi cấp tín dụng, nhưng phải thẩm định quyền sở hữu, khả năng định giá và tính thanh khoản. Giá trị ghi trên giấy tờ không bảo đảm rằng có thể thu hồi đủ tiền khi xử lý. Ngân hàng cũng cần kiểm tra cấu trúc sở hữu doanh nghiệp và các quyền ưu tiên đã xác lập trước đó.
Ví dụ minh hoạ
Ví dụ minh hoạ: Giá trị tham khảo của phần vốn góp không bảo đảm số tiền thực thu khi xử lý, vì giá trị doanh nghiệp và khả năng chuyển nhượng có thể thay đổi.
Tình huống
Giả sử Thành viên A dùng phần vốn góp được định giá tham khảo 3 tỷ đồng để bảo đảm khoản vay 1 tỷ đồng; khi xử lý, phần vốn chỉ bán được 1,2 tỷ đồng trước chi phí.
Các bước
- Bên nhận bảo đảm kiểm tra người bảo đảm có quyền sở hữu và việc dùng phần vốn có tuân thủ điều lệ, thỏa thuận liên quan.
- Các bên ghi rõ nghĩa vụ, phần vốn, cách xử lý và thực hiện thủ tục cần thiết.
Kết quả
Giả sử Bên nhận bảo đảm thu được 1,2 tỷ đồng trước chi phí, số tiền đó cao hơn dư nợ gốc 1 tỷ đồng trong tình huống; vẫn cần tính lãi, chi phí và quyền ưu tiên khác.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Thế chấp nhà đất tạo bảo đảm trên quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất; bảo đảm bằng phần vốn góp hướng tới quyền tài sản của thành viên tại doanh nghiệp. Cổ phần là phần vốn trong công ty cổ phần, có cơ chế chuyển nhượng riêng; không nên dùng thay thuật ngữ phần vốn góp cho mọi loại hình công ty. Góp vốn cũng khác với dùng phần vốn đã sở hữu để bảo đảm khoản nợ.
So sánh với Thế chấp quyền sử dụng đất
| Tiêu chí | Bảo đảm bằng phần vốn góp | Thế chấp quyền sử dụng đất |
|---|---|---|
| Tính chất | Bảo đảm bằng phần vốn góp | Thế chấp quyền sử dụng đất |
| Đối tượng bảo đảm | Quyền tài sản gắn với phần vốn tại doanh nghiệp | Quyền sử dụng đất theo hồ sơ pháp lý |
| Yếu tố thẩm định | Quyền sở hữu, điều lệ, khả năng chuyển nhượng và giá trị doanh nghiệp | Tình trạng pháp lý, quy hoạch và giá trị quyền sử dụng đất |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
-
Xác minh đúng loại hình công ty và quyền sở hữu phần vốn được mô tả.
-
Kiểm tra hạn chế chuyển nhượng, quyền ưu tiên và biện pháp bảo đảm đã tồn tại.
-
Không định giá phần vốn chỉ theo vốn điều lệ hoặc số tiền đã góp.
-
Nêu rõ phương thức xử lý và thủ tục cập nhật thành viên khi cần thiết.
-
Gọi phần vốn góp là cổ phần dù doanh nghiệp không phải công ty cổ phần.
-
Cho rằng ký thỏa thuận đồng nghĩa chủ nợ đã trở thành thành viên doanh nghiệp.
-
Bỏ qua hạn chế chuyển nhượng hoặc quyền ưu tiên của thành viên khác.
-
Dùng giá trị vốn góp ghi nhận làm giá trị thu hồi chắc chắn.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Bảo đảm bằng phần vốn góp có làm chuyển quyền sở hữu ngay không?
Không mặc nhiên. Quyền xử lý chỉ phát sinh theo điều kiện và thủ tục của giao dịch bảo đảm.
Phần vốn góp có giống cổ phần không?
Không. Đây là thuật ngữ gắn với loại hình doanh nghiệp phù hợp; cổ phần thuộc công ty cổ phần.
Ngân hàng có thể nhận loại bảo đảm này không?
Việc nhận phụ thuộc quy định áp dụng, hồ sơ quyền sở hữu, khả năng xử lý và chính sách thẩm định của bên nhận.