Cân đối vốn và nguồn vốn là gì?

Tiếng Anh: Capital and Funding Balance

Cập nhật · 6 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Cân đối vốn và nguồn vốn
Tóm tắt nhanh

Cân đối vốn và nguồn vốn là việc ngân hàng thương mại đối chiếu cơ cấu vốn đầu tư với cơ cấu nguồn huy động để đảm bảo khả năng thanh khoản, an toàn hoạt động và tuân thủ các hệ số an toàn vốn. Đây là nền tảng cho quyết định huy động vốn và phân bổ tài sản.

Cân đối vốn và nguồn vốn là gì?

Cân đối vốn và nguồn vốn (tiếng Anh là Capital and Funding Balance) là hoạt động ngân hàng thương mại đối chiếu thường xuyên giữa cơ cấu tài sản có (cho vay, đầu tư, dự trữ) và cơ cấu nguồn vốn (tiền gửi khách hàng, vay liên ngân hàng, vốn tự có) nhằm duy trì thanh khoản, kiểm soát rủi ro lãi suất và đáp ứng các hệ số an toàn theo quy định.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mục đích là bảo đảm ngân hàng luôn có đủ nguồn để đáp ứng nghĩa vụ nợ đến hạn và chủ động cơ cấu tài sản sinh lời. Hoạt động được áp dụng trong lập kế hoạch huy động vốn hằng ngày, hằng tuần và khi xây dựng kế hoạch kinh doanh năm.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước trình bày ở mục chuyên biệt trong bài.

  1. Thu thập số liệu: Tổng hợp danh mục tài sản và nguồn vốn theo kỳ hạn.
  2. Đối chiếu kỳ hạn: So khớp thời hạn đáo hạn giữa tài sản sinh lời và nguồn vốn.
  3. Đo lường chênh lệch: Tính chênh lệch kỳ hạn và ảnh hưởng đến lãi suất, thanh khoản.
  4. Xây kịch bản: Chạy kịch bản căng thẳng để kiểm tra khả năng chịu đựng.
  5. Đề xuất điều chỉnh: Bổ sung hoặc thay thế nguồn vốn, điều chỉnh cơ cấu cho vay.
  6. Phê duyệt và theo dõi: ALCO phê duyệt và giám sát thực hiện.

Bên tham gia và vai trò

Các bên liên quan gồm khối Quản lý tài sản nợ - tài sản có (ALCO), khối Huy động vốn, khối Thanh khoản và khối Kế hoạch tài chính, dưới sự chỉ đạo của Hội đồng ALCO.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo kỳ hạn đáo hạn, báo cáo chênh lệch lãi suất kỳ hạn, bảng cân đối kế toán nội bộ, báo cáo hệ số an toàn vốn.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống minh họa được trình bày ở mục chuyên biệt trong bài.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A huy động tiền gửi có kỳ hạn 6 tháng và cho vay doanh nghiệp trong kỳ hạn 1 năm.

Các bước

  1. Với giả định trên, ngân hàng đối chiếu bảng kỳ hạn đáo hạn giữa khoản vay 1 năm và nguồn tiền gửi 6 tháng.
  2. Với giả định trên, khi nguồn 6 tháng đáo hạn trước, ngân hàng phải vay liên ngân hàng hoặc huy động tiền gửi mới để thay thế phần đến hạn.
  3. Với giả định trên, dư nợ cho vay 1 năm là 120 tỉ đồng và nguồn tiền gửi 6 tháng là 60 tỉ đồng, phần còn lại được tài trợ bằng nguồn vốn tự có và các nguồn khác.

Kết quả

Với giả định trên, việc cân đối cho thấy ngân hàng cần bổ sung nguồn trung và dài hạn để khớp với tài sản dài hạn.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất do lệch kỳ hạn giữa vốn huy động và tài sản sinh lời, và rủi ro không đáp ứng hệ số an toàn vốn tối thiểu. Kiểm soát bằng hạn mức chênh lệch kỳ hạn, đa dạng hoá nguồn huy động, duy trì dự trữ thanh khoản và đo lường kịch bản căng thẳng.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với quản lý thanh khoản và quyết định huy động vốn; chi tiết phân biệt ở khối chuyên biệt.

So sánh với Quản lý thanh khoản

Tiêu chí Cân đối vốn và nguồn vốn Quản lý thanh khoản
Phạm vi Toàn bộ cơ cấu vốn và tài sản Tập trung khả năng chi trả ngắn hạn
Mục tiêu chính Khớp kỳ hạn và an toàn vốn Đảm bảo đủ tiền đáp ứng nghĩa vụ
Công cụ đo lường Kỳ hạn đáo hạn, chênh lệch lãi suất kỳ hạn Lệch thanh khoản tích lũy

So sánh với Quyết định huy động vốn

Tiêu chí Cân đối vốn và nguồn vốn Quyết định huy động vốn
Thời điểm Liên tục theo kế hoạch và số liệu thực tế Khi cần thay thế nguồn hoặc bổ sung
Phạm vi Toàn hệ thống tài sản - nguồn vốn Một kênh hoặc một kỳ hạn cụ thể
Kết quả đầu ra Bảng cân đối và đề xuất điều chỉnh Lựa chọn kênh, kỳ hạn, lãi suất

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ được liệt kê ở khối Lưu ý.

  • Nhầm cân đối vốn với quản lý thanh khoản thuần tuý; cân đối vốn rộng hơn và gắn liền kế hoạch kinh doanh.
  • Bỏ qua lệch kỳ hạn giữa tài sản sinh lời và nguồn huy động.
  • Chỉ chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng huy động mà không đối chiếu với cơ cấu tài sản.
  • Dùng một nguồn vốn duy nhất để tài trợ cho danh mục cho vay đa kỳ hạn.
  • Không đánh giá kịch bản căng thẳng khi cân đối.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Cân đối vốn và nguồn vốn khác gì so với quản lý thanh khoản?

Cân đối vốn bao trùm toàn bộ cơ cấu tài sản - nguồn vốn và các hệ số an toàn; quản lý thanh khoản tập trung vào khả năng chi trả ngắn hạn.

Có cần thực hiện hằng ngày không?

Có, đặc biệt tại các ngân hàng có quy mô lớn và nhiều kỳ hạn đáo hạn; thực tế tuỳ quy mô và độ phức tạp của danh mục.

Khi nào cần điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn?

Khi kỳ hạn đáo hạn của tài sản dài hơn kỳ hạn nguồn vốn hoặc khi các hệ số an toàn tiến gần ngưỡng cảnh báo.

Vì sao phải đa dạng hoá nguồn huy động?

Để giảm phụ thuộc vào một kênh, hạn chế rủi ro tập trung và chi phí huy động.

Ai chịu trách nhiệm chính?

ALCO và khối Quản lý tài sản nợ - tài sản có, dưới sự chỉ đạo của Ban điều hành.

Khoá học liên quan