Chứng từ vận tải đa phương thức là gì?
Tiếng Anh: Multimodal Transport Document · Viết tắt: MTD
Chứng từ vận tải đa phương thức là chứng từ do người chuyên chở đa phương thức phát hành, ghi nhận việc nhận hàng và cam kết giao hàng bằng ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau.
Chứng từ vận tải đa phương thức là gì?
Chứng từ vận tải đa phương thức (tiếng Anh là Multimodal Transport Document, viết tắt MTD) là chứng từ do người chuyên chở đa phương thức phát hành, xác nhận đã nhận hàng để vận chuyển bằng ít nhất hai phương thức khác nhau và chịu trách nhiệm giao hàng từ nơi nhận đến nơi giao cuối cùng.
Mục đích và khi nào áp dụng
MTD được sử dụng khi lô hàng được vận chuyển qua nhiều phương thức trong cùng một hợp đồng vận chuyển, ví dụ đường biển kết hợp đường bộ hoặc đường sắt. Trong ngân hàng, chứng từ này giúp làm căn cứ kiểm tra giao hàng khi xử lý bộ chứng từ thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ hoặc nhờ thu.
Các bước thực hiện
Khi MTD xuất hiện trong bộ chứng từ, ngân hàng thường xử lý theo trình tự các bước sau.
- Tiếp nhận chứng từ: Nhận MTD cùng các chứng từ liên quan.
- Đối chiếu nội dung: So khớp thông tin trên MTD với hóa đơn và chứng từ bảo hiểm.
- Kiểm tra điều kiện giao hàng: Xem MTD có tương ứng với chứng từ bảo hiểm và yêu cầu bộ chứng từ hay không.
- Ra quyết định: Chấp nhận hoặc từ chối MTD trong xử lý thanh toán.
Bên tham gia và vai trò
Người gửi hàng, người chuyên chở đa phương thức, người nhận hàng và ngân hàng phục vụ thanh toán đều liên quan. Người chuyên chở đa phương thức chịu trách nhiệm chính về hàng hóa xuyên suốt hành trình.
Chứng từ thường liên quan
Hợp đồng vận chuyển đa phương thức, hóa đơn thương mại, vận đơn đường biển kèm theo khi có chặng hàng hải, phiếu đóng gói và chứng từ bảo hiểm hàng hóa.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ được trình bày ở phần ví dụ.
Tình huống
Giả sử An gửi lô hàng từ cảng biển đến khu công nghiệp trong đất liền và Ngân hàng A xử lý bộ chứng từ thanh toán.
Các bước
- Với giả định trên, người chuyên chở đa phương thức phát hành một MTD ghi rõ hai phương thức vận tải và địa điểm nhận hàng, địa điểm giao hàng cuối cùng.
- Với giả định trên, giao dịch viên Ngân hàng A đối chiếu số lượng kiện, mô tả hàng và tên người nhận trên MTD với hóa đơn thương mại.
- Với giả định trên, giao dịch viên kiểm tra điều kiện giao hàng trên MTD có tương ứng với chứng từ bảo hiểm hay không.
Kết quả
Với giả định trên, Ngân hàng A chấp nhận MTD và tiếp tục xử lý thanh toán bộ chứng từ.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là ngân hàng chấp nhận MTD không hợp lệ về mặt nội dung, chữ ký hoặc điều kiện giao hàng so với chứng từ bảo hiểm. Kiểm soát bằng đối chiếu các chi tiết trên MTD với hóa đơn, chứng từ bảo hiểm và các điều kiện của bộ tín dụng.
Phân biệt với quy trình gần giống
MTD dễ nhầm với vận đơn đường biển. Sự khác biệt được nêu ở phần phân biệt.
So sánh với Vận đơn đường biển
| Tiêu chí | Chứng từ vận tải đa phương thức | Vận đơn đường biển |
|---|---|---|
| Bản chất | Chứng từ cho hành trình vận tải gồm ít nhất hai phương thức | Chứng từ cho hành trình vận tải chủ yếu bằng đường biển |
| Phạm vi trách nhiệm | Người chuyên chở đa phương thức chịu trách nhiệm xuyên suốt từ nơi nhận đến nơi giao | Hãng tàu chịu trách nhiệm từ cảng xếp đến cảng dỡ |
| Căn cứ pháp lý thường áp dụng | Theo công ước và tập quán về vận tải đa phương thức | Theo công ước và tập quán về vận đơn đường biển |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần lưu ý khi xử lý MTD.
- Nhầm MTD với vận đơn đường biển dù hàng chỉ đi một phương thức.
- Không kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký và điều kiện giao hàng trên MTD.
- Bỏ qua việc đối chiếu MTD với chứng từ bảo hiểm.
- Cho rằng mọi MTD đều thay thế được vận đơn đường biển.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
MTD khác vận đơn đường biển ở điểm nào?
MTD bao gồm ít nhất hai phương thức vận tải, còn vận đơn đường biển chủ yếu cho hành trình đường biển.
Ngân hàng có cần kiểm tra nội dung MTD không?
Có, ngân hàng đối chiếu MTD với các chứng từ khác theo yêu cầu của bộ chứng từ.
MTD có phải vận đơn không?
MTD có tính chất vận đơn vì là bằng chứng nhận hàng và chứng từ quyền sở hữu.
Khi nào MTD phù hợp?
Khi hàng hóa phải dùng nhiều phương thức vận tải trong cùng một hợp đồng vận chuyển.