Cơ cấu nguồn vốn huy động là gì?
Tiếng Anh: Funding Source Structure
Cơ cấu nguồn vốn huy động là cách ngân hàng phân loại và tỷ trọng hoá các nguồn tiền huy động từ khách hàng, thị trường liên ngân hàng và các kênh khác. Việc cơ cấu hợp lý giúp cân đối chi phí vốn, kỳ hạn và mức độ tập trung rủi ro thanh khoản.
Cơ cấu nguồn vốn huy động là gì?
Cơ cấu nguồn vốn huy động (tiếng Anh là Funding Source Structure) là cách ngân hàng phân loại, sắp xếp và xác định tỷ trọng các nguồn tiền huy động nhằm phục vụ hoạt động cho vay và thanh toán.
Mục đích và khi nào áp dụng
Cơ cấu nguồn vốn được xây dựng khi ngân hàng lập kế hoạch huy động vốn cho năm tài chính và điều chỉnh khi thị trường biến động hoặc khi nhu cầu cho vay thay đổi. Mục đích là cân đối giữa chi phí vốn, kỳ hạn vốn và mức độ tập trung của nguồn tiền.
Các bước thực hiện
Quy trình xây dựng và điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn gồm các bước nêu tại khối quy trình.
- Xác định nhu cầu vốn: Tổng hợp nhu cầu cho vay và thanh toán cho kỳ kế hoạch.
- Liệt kê nguồn khả dụng: Tiền gửi khách hàng, giấy tờ có giá, vay liên ngân hàng và các kênh khác.
- Đặt tỷ trọng mục tiêu: Phân bổ tỷ trọng từng nguồn theo chi phí, kỳ hạn và giới hạn rủi ro.
- Phê duyệt chủ trương: Hội đồng tài chính - tài sản nợ thông qua cơ cấu.
- Theo dõi và điều chỉnh: Giám sát tỷ trọng thực tế và điều chỉnh khi lệch ngưỡng.
Bên tham gia và vai trò
Hội đồng tài chính - tài sản nợ thông qua chủ trương; Khối ngân quỹ - thực hiện huy động hằng ngày; Khối tín dụng - cung cấp nhu cầu vốn đầu vào; Khối kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro - giám sát giới hạn tỷ trọng.
Chứng từ thường liên quan
Báo cáo cơ cấu nguồn vốn, báo cáo kỳ hạn đáo hạn, bảng tính chi phí vốn bình quân, biên bản họp hội đồng về chủ trương huy động.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày tại khối ví dụ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A lập cơ cấu nguồn vốn huy động cho năm kế hoạch, trong đó tiền gửi khách hàng chiếm 60%, phát hành giấy tờ có giá chiếm 20%, vay liên ngân hàng chiếm 15%, vốn tự có và huy động khác chiếm 5%.
Các bước
- Với giả định trên, tổng nhu cầu vốn huy động là 10.000 tỉ đồng, trong đó tiền gửi khách hàng là 60% × 10.000 tỉ = 6.000 tỉ đồng.
- Với giả định trên, phát hành giấy tờ có giá là 20% × 10.000 tỉ = 2.000 tỉ đồng.
- Với giả định trên, vay liên ngân hàng là 15% × 10.000 tỉ = 1.500 tỉ đồng.
- Với giả định trên, vốn tự có và huy động khác là 5% × 10.000 tỉ = 500 tỉ đồng.
Kết quả
Với giả định trên, tổng các khoản 6.000 + 2.000 + 1.500 + 500 = 10.000 tỉ đồng, khớp với tổng nhu cầu vốn.
Ghi chú
Các tỷ trọng trên chỉ mang tính minh họa cấu trúc, không phải khuyến nghị chung.
Rủi ro và kiểm soát
Tập trung quá nhiều vào một kênh huy động làm tăng rủi ro thanh khoản khi kênh đó thu hẹp; chi phí vốn tăng nếu tỷ trọng kênh có lãi suất cao quá lớn; lệch kỳ hạn giữa vốn huy động ngắn hạn và cho vay dài hạn tạo áp lực tái cơ cấu. Kiểm soát bằng giới hạn tỷ trọng từng nguồn, theo dõi chỉ số kỳ hạn bình quân và đa dạng hoá kênh huy động.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với chi phí vốn bình quân và với hạn mức huy động liên ngân hàng. Chi tiết được nêu tại khối phân biệt.
So sánh với Chi phí vốn bình quân
| Tiêu chí | Cơ cấu nguồn vốn huy động | Chi phí vốn bình quân |
|---|---|---|
| Bản chất | Cách phân bổ tỷ trọng nguồn tiền | Mức lãi suất bình quân có trọng số của các nguồn |
| Mục đích | Quản lý rủi ro tập trung và kỳ hạn | Quản lý chi phí đầu vào của vốn |
| Đầu vào | Tỷ trọng từng nguồn vốn | Tỷ trọng và lãi suất từng nguồn vốn |
So sánh với Hạn mức huy động liên ngân hàng
| Tiêu chí | Cơ cấu nguồn vốn huy động | Hạn mức huy động liên ngân hàng |
|---|---|---|
| Bản chất | Cơ cấu tổng thể nhiều nguồn | Giới hạn riêng cho một kênh là vay liên ngân hàng |
| Phạm vi | Toàn bộ vốn huy động của ngân hàng | Một kênh cụ thể trong cơ cấu |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Các điểm cần nhớ được liệt kê tại khối lưu ý.
- Nhầm cơ cấu nguồn vốn với chi phí vốn bình quân vì cùng dùng tỷ trọng.
- Chỉ chạy theo chi phí thấp mà bỏ qua rủi ro kỳ hạn.
- Phụ thuộc quá nhiều vào một kênh như liên ngân hàng.
- Không đối chiếu tổng các khoản với tổng nhu cầu vốn.
Công thức
Công thức: Tỷ trọng nguồn i = (Giá trị huy động từ nguồn i) / (Tổng nguồn vốn huy động)
- i: nguồn vốn huy động cụ thể (tiền gửi, giấy tờ có giá, liên ngân hàng...)
- Giá trị huy động từ nguồn i: số tiền ngân hàng huy động được từ nguồn i
- Tổng nguồn vốn huy động: tổng giá trị của tất cả nguồn i
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Cơ cấu nguồn vốn huy động khác chi phí vốn ở chỗ nào?
Cơ cấu thể hiện tỷ trọng các nguồn tiền, còn chi phí vốn là lãi suất bình quân có trọng số.
Có nên tập trung vào kênh rẻ nhất không?
Không, vì kênh rẻ có thể đi kèm rủi ro tập trung hoặc kỳ hạn ngắn.
Bao lâu điều chỉnh cơ cấu một lần?
Thường theo chu kỳ lập kế hoạch hằng năm và khi thị trường biến động lớn.
Tiền gửi khách hàng có phải nguồn quan trọng nhất?
Thường chiếm tỷ trọng lớn nhưng ngân hàng cần đa dạng hoá để giảm rủi ro.