Công thức EVA trong ngân hàng là gì?

Tiếng Anh: Economic Value Added Formula for Banks

Cập nhật · 6 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Công thức EVA trong ngân hàng
Tóm tắt nhanh

Công thức EVA trong ngân hàng là cách tính giá trị kinh tế gia tăng từ hoạt động, giúp đo lường lợi nhuận sau khi trừ chi phí sử dụng vốn. Công thức này quan trọng vì phản ánh hiệu quả thực của việc huy động và sử dụng vốn.

Công thức EVA trong ngân hàng là gì?

Công thức EVA trong ngân hàng (tiếng Anh là Economic Value Added Formula for Banks, viết tắt EVA) là cách tính giá trị kinh tế gia tăng, phản ánh lợi nhuận sau khi đã khấu trừ chi phí cơ hội của vốn chủ sở hữu. Chỉ tiêu này giúp nhà quản trị nhìn nhận hiệu quả sử dụng vốn thay vì chỉ nhìn vào lợi nhuận kế toán.

Mục đích và khi nào áp dụng

EVA được áp dụng khi cần đánh giá xem lợi nhuận từ hoạt động huy động vốn và cho vay có thực sự bù đắp được chi phí vốn hay không. Ngân hàng dùng chỉ tiêu này trong phân tích hiệu quả kinh doanh, đo lường đóng góp của chi nhánh hoặc sản phẩm, và xây dựng hệ thống khuyến khích gắn với tạo giá trị.

Các bước thực hiện

Quy trình tính EVA gồm các bước sau.

  1. Xác định lợi nhuận ròng: Lấy lợi nhuận ròng sau thuế từ báo cáo kết quả kinh doanh theo kỳ.
  2. Xác định vốn chủ sở hữu: Lấy vốn chủ sở hữu bình quân trong kỳ tính.
  3. Xác định tỷ suất chi phí vốn: Chọn tỷ suất yêu cầu phù hợp và thống nhất giữa các kỳ.
  4. Tính chi phí vốn: Nhân vốn chủ sở hữu với tỷ suất chi phí vốn.
  5. Tính EVA: Lấy lợi nhuận ròng trừ chi phí vốn.
  6. Đối chiếu và phản hồi: So với kế hoạch và điều chỉnh hoạt động huy động, cho vay.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia bao gồm phòng tài chính kế toán, phòng kế hoạch và phòng quản trị vốn. Phòng tài chính kế toán cung cấp số liệu lợi nhuận sau thuế và vốn chủ sở hữu. Phòng kế hoạch xác định tỷ suất yêu cầu và đối chiếu kết quả với kế hoạch. Phòng quản trị vốn phản hồi kết quả để điều chỉnh danh mục huy động và cho vay.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo kết quả kinh doanh theo kỳ, bảng cân đối kế toán, báo cáo vốn chủ sở hữu và bảng tính chi phí vốn là các chứng từ thường dùng để tính EVA.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có lợi nhuận ròng sau thuế là 30 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu là 200 tỷ đồng và tỷ suất chi phí vốn yêu cầu là 12%/năm.

Các bước

  1. Với giả định trên, chi phí vốn = 200 tỷ × 12% = 24 tỷ đồng.
  2. Với giả định trên, EVA = 30 tỷ - 24 tỷ = 6 tỷ đồng.

Kết quả

Với giả định trên, EVA dương cho thấy ngân hàng tạo giá trị kinh tế thực, bù đắp được chi phí cơ hội của vốn.

Ghi chú

Khi tỷ suất chi phí vốn thay đổi, kết quả EVA cần được tính lại theo đúng giả định mới.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là chọn tỷ suất chi phí vốn chưa phù hợp, khiến EVA lệch so với thực tế, và việc ghi nhận lợi nhuận chưa loại bỏ các khoản bất thường. Kiểm soát bằng cách thống nhất cách tính giữa các kỳ, đối chiếu với báo cáo quản trị rủi ro và tách các khoản đột biến trước khi tính.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với ROE và lợi nhuận sau thuế.

So sánh với ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu)

Tiêu chí Công thức EVA trong ngân hàng ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu)
Bản chất Lợi nhuận sau khi trừ chi phí cơ hội của vốn Lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu
Ý nghĩa rủi ro Phản ánh tạo giá trị thực Phản ánh hiệu suất kế toán

So sánh với Lợi nhuận sau thuế

Tiêu chí Công thức EVA trong ngân hàng Lợi nhuận sau thuế
Bản chất Lợi nhuận đã bù chi phí cơ hội vốn Lợi nhuận chưa tính chi phí vốn
Mục đích Đo tạo giá trị cho cổ đông Đo kết quả kinh doanh thuần

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần lưu ý một số điểm khi áp dụng EVA.

  • Nhầm EVA với lợi nhuận sau thuế, quên rằng EVA còn trừ chi phí cơ hội của vốn.
  • Dùng tỷ suất chi phí vốn không nhất quán giữa các kỳ, gây khó so sánh.
  • Đánh đồng EVA của ngân hàng với EVA doanh nghiệp sản xuất, bỏ qua vai trò của vốn huy động.
  • Tính EVA trên vốn chủ sở hữu cuối kỳ thay vì bình quân, làm lệch kết quả.

Công thức

Công thức: EVA = LNST - (VCSH × r)

  • EVA: Giá trị kinh tế gia tăng
  • LNST: Lợi nhuận ròng sau thuế
  • VCSH: Vốn chủ sở hữu bình quân
  • r: Tỷ suất chi phí vốn chủ sở hữu yêu cầu

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

EVA trong ngân hàng là gì?

Là chỉ tiêu đo lợi nhuận sau khi trừ chi phí cơ hội của vốn chủ sở hữu.

EVA khác ROE ở điểm nào?

ROE chỉ chia lợi nhuận cho vốn, EVA còn trừ chi phí cơ hội nên phản ánh tạo giá trị thực.

Tỷ suất chi phí vốn lấy ở đâu?

Thường lấy từ chi phí vốn bình quân có trọng số hoặc tỷ suất yêu cầu do ngân hàng thiết lập.

EVA âm nghĩa là ngân hàng thua lỗ?

Chưa hẳn, EVA âm nghĩa là lợi nhuận chưa bù đắp được chi phí cơ hội của vốn.