Điện toán đám mây là gì?
Tiếng Anh: Cloud computing
Điện toán đám mây là mô hình cung cấp tài nguyên máy chủ, lưu trữ và phần mềm qua mạng theo nhu cầu. Trong ngân hàng số, mô hình này giúp triển khai nhanh, mở rộng linh hoạt và kiểm soát chi phí vận hành.
Điện toán đám mây là gì?
Điện toán đám mây (tiếng Anh là Cloud computing) là mô hình cho phép người dùng sử dụng tài nguyên máy tính như máy chủ, lưu trữ, mạng và phần mềm thông qua mạng Internet, thay vì sở hữu và vận hành tại cơ sở của mình.
Đặc điểm chính
Mô hình điện toán đám mây thường có các đặc điểm như cung cấp theo nhu cầu, mở rộng linh hoạt, thanh toán theo mức sử dụng và truy cập qua mạng. Dịch vụ thường được chia thành các nhóm phổ biến gồm hạ tầng, nền tảng và phần mềm. Nhờ vậy, ngân hàng có thể lựa chọn mức độ quản lý phù hợp với năng lực nội bộ.
Cách hoạt động
Điện toán đám mây hoạt động theo cơ chế thuê tài nguyên từ nhà cung cấp dịch vụ. Khi hệ thống cần thêm dung lượng lưu trữ, sức mạnh xử lý hoặc một dịch vụ mới, ngân hàng có thể kích hoạt gần như tức thì mà không cần mua sắm và lắp đặt thiết bị vật lý. Khi nhu cầu giảm, tài nguyên được thu hồi hoặc tự co lại, giúp tiết kiệm chi phí vận hành.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Điện toán đám mây là nền tảng quan trọng cho chuyển đổi số trong ngân hàng. Mô hình này hỗ trợ triển khai nhanh các kênh số, ứng dụng di động và dịch vụ thanh toán mới. Bên cạnh đó, đám mây còn giúp ngân hàng xử lý khối lượng giao dịch tăng đột biến, sao lưu dữ liệu và phục hồi hệ thống khi sự cố. Việc áp dụng đúng cách còn giúp nâng cao năng lực phân tích dữ liệu và phát triển sản phẩm mới.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách một ngân hàng ứng dụng điện toán đám mây.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A cần triển khai dịch vụ thanh toán mới và dự kiến lượng truy cập tăng mạnh vào dịp lễ, đồng thời muốn không đầu tư máy chủ vật lý ngay từ đầu.
Các bước
- Với giả định trên, Ngân hàng A thuê hạ tầng đám mây gồm máy chủ ảo và dịch vụ lưu trữ từ một nhà cung cấp dịch vụ đám mây, thanh toán theo dung lượng và thời gian sử dụng thực tế.
- Với giả định trên, khi lượng giao dịch tăng cao trong dịp lễ, Ngân hàng A mở rộng thêm máy chủ ảo để xử lý; sau dịp lễ, giảm về mức ban đầu để tiết kiệm chi phí.
- Với giả định trên, dữ liệu giao dịch được lưu trữ và sao lưu trên môi trường đám mây, giúp phục hồi nhanh nếu hệ thống chính gặp sự cố.
Kết quả
Với giả định trên, Ngân hàng A triển khai dịch vụ nhanh, xử lý được lượng giao dịch tăng cao và không phải mua sắm máy chủ vật lý dư thừa, đồng thời vẫn có khả năng phục hồi dữ liệu.
Ghi chú
Tuỳ thuộc chính sách nội bộ và quy định pháp luật, ngân hàng có thể chọn mô hình đám mây công cộng, riêng, lai hoặc đa đám mây.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Điện toán đám mây dễ bị nhầm với hạ tầng tại chỗ và với dịch vụ fintech. Phần phân biệt dưới đây giúp làm rõ ranh giới.
So sánh với Hạ tầng tại chỗ
| Tiêu chí | Điện toán đám mây | Hạ tầng tại chỗ |
|---|---|---|
| Bản chất | Tài nguyên do nhà cung cấp dịch vụ quản lý và cung cấp qua mạng | Máy chủ, lưu trữ và phần mềm đặt tại trụ sở ngân hàng |
| Mức độ linh hoạt | Mở rộng hoặc thu hồi tài nguyên nhanh theo nhu cầu | Thay đổi quy mô chậm, phụ thuộc mua sắm thiết bị |
| Cách thanh toán | Theo mức sử dụng thực tế | Đầu tư trước cho toàn bộ thiết bị và bảo trì |
So sánh với Dịch vụ fintech
| Tiêu chí | Điện toán đám mây | Dịch vụ fintech |
|---|---|---|
| Phạm vi | Mô hình hạ tầng và nền tảng kỹ thuật | Sản phẩm tài chính số xây dựng trên hạ tầng |
| Mục đích sử dụng | Cung cấp tài nguyên tính toán và lưu trữ | Cung cấp dịch vụ tài chính cho khách hàng |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Khi áp dụng điện toán đám mây, ngân hàng cần chú ý một số điểm thường bị bỏ qua.
- Nhầm lẫn điện toán đám mây với một dịch vụ tài chính, trong khi đây là mô hình hạ tầng kỹ thuật.
- Cho rằng dữ liệu đặt trên đám mây là không an toàn tuyệt đối, dù nhà cung cấp vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn bảo mật.
- Bỏ qua yếu tố tuân thủ khi chọn nhà cung cấp đám mây cho nghiệp vụ ngân hàng.
- Nhầm giữa các nhóm dịch vụ cơ sở hạ tầng, nền tảng và phần mềm dẫn đến chọn sai mức độ quản lý.
- Chỉ chú trọng chi phí thuê mà quên chi phí di chuyển dữ liệu và tích hợp.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Điện toán đám mây có phải là phần mềm không?
Không, đây là mô hình cung cấp tài nguyên tính toán và phần mềm qua mạng.
Ngân hàng có thể đặt toàn bộ dữ liệu lên đám mây không?
Có thể, nhưng cần đánh giá yêu cầu bảo mật, phục hồi và tuân thủ quy định trước khi quyết định.
Đám mây riêng khác đám mây công cộng thế nào?
Đám mây riêng chỉ phục vụ một tổ chức, còn đám mây công cộng được nhiều tổ chức cùng sử dụng qua mạng.
Khi nào nên dùng điện toán đám mây?
Khi cần triển khai nhanh, mở rộng linh hoạt hoặc xử lý khối lượng biến động lớn.
Đám mây có thay thế hạ tầng tại chỗ hoàn toàn không?
Không nhất thiết; nhiều ngân hàng chọn mô hình kết hợp tuỳ theo nghiệp vụ.