Hiệu quả sử dụng vốn ROE là gì?

Tiếng Anh: Return on Equity (ROE) · Viết tắt: ROE

Cập nhật · 6 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Hiệu quả sử dụng vốn ROE
Tóm tắt nhanh

Hiệu quả sử dụng vốn ROE là chỉ tiêu đo lường mức sinh lời của vốn chủ sở hữu ngân hàng. Chỉ tiêu giúp nhà quản trị và cổ đông đánh giá việc sử dụng vốn có hiệu quả hay không.

Hiệu quả sử dụng vốn ROE là gì?

Hiệu quả sử dụng vốn ROE (tiếng Anh là Return on Equity, viết tắt ROE) là chỉ tiêu tài chính phản ánh mối quan hệ giữa lợi nhuận và vốn chủ sở hữu bình quân của ngân hàng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Chỉ tiêu ROE được dùng khi cần đánh giá năng lực sinh lời trên phần vốn chủ sở hữu mà cổ đông góp vào. Kết quả ROE càng cao thì mỗi đồng vốn chủ sở hữu tạo ra được nhiều lợi nhuận hơn. Chỉ tiêu này là một trong các căn cứ phổ biến để cổ đông, nhà đầu tư và ban điều hành nhìn lại hiệu quả kinh doanh và ra quyết định phân bổ vốn.

Các bước thực hiện

Quy trình tính và sử dụng chỉ tiêu ROE gồm các bước sau.

  1. Xác định kỳ tính: Chọn kỳ tính ROE thông thường theo quý hoặc năm.
  2. Tổng hợp lợi nhuận sau thuế: Lấy số liệu lợi nhuận ròng đã trừ thuế từ báo cáo kết quả kinh doanh.
  3. Xác định vốn chủ sở hữu bình quân: Tính bình quân vốn chủ sở hữu trong kỳ từ số đầu kỳ và cuối kỳ.
  4. Áp dụng công thức ROE: Lấy lợi nhuận sau thuế chia cho vốn chủ sở hữu bình quân rồi quy đổi ra phần trăm.
  5. Đối chiếu và diễn giải: So sánh với kỳ trước, với mặt bằng ngân hàng và phân tích nguyên nhân biến động.

Bên tham gia và vai trò

  • Phòng kế toán tài chính: tổng hợp số liệu lợi nhuận sau thuế, xác định vốn chủ sở hữu bình quân.
  • Phòng tài chính - kế hoạch: tổng hợp báo cáo kết quả kinh doanh.
  • Ban điều hành: sử dụng chỉ tiêu ROE để đánh giá hiệu quả vận hành và ra quyết định.
  • Cổ đông, nhà đầu tư: tham khảo ROE khi theo dõi tình hình sử dụng vốn.

Chứng từ thường liên quan

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có lợi nhuận sau thuế cả năm là 240 triệu đồng, vốn chủ sở hữu bình quân là 1.200 triệu đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, áp dụng công thức ROE = Lợi nhuận sau thuế ÷ Vốn chủ sở hữu bình quân.
  2. Với giả định trên, tính được 240 triệu ÷ 1.200 triệu = 0,2, tức ROE = 20%.

Kết quả

Với giả định trên, cứ 1 đồng vốn chủ sở hữu sinh ra 0,2 đồng lợi nhuận sau thuế, cho thấy mức sinh lời khá trên vốn chủ sở hữu.

Ghi chú

Vốn chủ sở hữu bình quân thường được lấy trung bình của số đầu kỳ và cuối kỳ; khi số liệu biến động lớn có thể dùng bình quân gia quyền theo số ngày.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro phổ biến là lấy lợi nhuận chưa đối chiếu hoặc chưa loại trừ các khoản thu nhập bất thường, dẫn đến ROE phản ánh sai bản chất. Có thể xảy ra việc so sánh ROE giữa các ngân hàng khi quy mô vốn và mô hình kinh doanh khác nhau mà chưa điều chỉnh. Kiểm soát bằng cách xác minh chéo số liệu với bảng cân đối kế toán, ghi chú rõ từng thành phần lợi nhuận, đồng thời đối chiếu với ROA và biên lãi ròng để có cái nhìn đầy đủ hơn.

Phân biệt với quy trình gần giống

Chỉ tiêu ROE thường được đặt cạnh chỉ tiêu ROA. Hai chỉ tiêu phản ánh hai khía cạnh khác nhau của hiệu quả sử dụng vốn.

So sánh với Hiệu quả sử dụng tài sản ROA

Tiêu chí Hiệu quả sử dụng vốn ROE Hiệu quả sử dụng tài sản ROA
Phạm vi vốn Đo lường trên vốn chủ sở hữu Đo lường trên tổng tài sản
Mục tiêu phản ánh Mức sinh lời cho cổ đông Mức sinh lời trên toàn bộ nguồn lực

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ.

  • Nhầm lẫn giữa vốn chủ sở hữu cuối kỳ và bình quân, làm lệch kết quả.
  • Tính ROE trên lợi nhuận trước thuế khi cần so sánh giữa các đơn vị.
  • Đánh đồng ROE cao với ngân hàng hiệu quả mà bỏ qua tỷ lệ đòn bẩy và chất lượng lợi nhuận.
  • Không tách các khoản thu nhập bất thường khiến ROE phản ánh sai hoạt động cốt lõi.

Công thức

Công thức: ROE = Lợi nhuận sau thuế ÷ Vốn chủ sở hữu bình quân × 100

  • ROE: chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn, đơn vị phần trăm
  • Lợi nhuận sau thuế: lợi nhuận ròng trong kỳ tính sau khi trừ thuế thu nhập, đơn vị đồng
  • Vốn chủ sở hữu bình quân: bình quân vốn chủ sở hữu trong kỳ, đơn vị đồng

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

ROE phản ánh điều gì?

ROE phản ánh mức lợi nhuận sau thuế tạo ra trên một đồng vốn chủ sở hữu.

Vì sao dùng vốn chủ sở hữu bình quân?

Bình quân giúp phản ánh đúng quy mô vốn thực tế trong cả kỳ tính.

ROE có thể bị thổi phồng không?

Có, khi đòn bẩy tài chính cao hoặc lợi nhuận có nhiều thành phần bất thường.

ROE so với ROA khác nhau thế nào?

ROE chỉ tính trên vốn chủ sở hữu, ROA tính trên tổng tài sản.

ROE có cần so sánh với chi phí vốn không?

Cần, để biết vốn chủ sở hữu có tạo ra mức sinh lời vượt chi phí cơ hội hay không.

Khoá học liên quan