Hợp đồng bao thanh toán ngược là gì?
Tiếng Anh: Reverse Factoring / Supply Chain Finance · Viết tắt: SCF
Hợp đồng bao thanh toán ngược là thỏa thuận ngân hàng thanh toán sớm cho nhà cung cấp dựa trên hoá đơn đã được bên mua xác nhận, trong đó bên mua cam kết trả nợ cho ngân hàng vào ngày đáo hạn. Quy trình giúp chuỗi cung ứng ổn định dòng tiền.
Hợp đồng bao thanh toán ngược là gì?
Hợp đồng bao thanh toán ngược (tiếng Anh là Reverse Factoring, thuộc nhóm Supply Chain Finance, viết tắt SCF) là thỏa thuận ba bên giữa bên mua, nhà cung cấp và ngân hàng, theo đó ngân hàng ứng trước tiền cho nhà cung cấp căn cứ hoá đơn đã được bên mua xác nhận, đồng thời bên mua cam kết thanh toán cho ngân hàng vào ngày đáo hạn. Bản chất là kéo dài thời hạn thanh toán cho bên mua và rút ngắn thời gian chờ tiền của nhà cung cấp.
Mục đích và khi nào áp dụng
Áp dụng khi doanh nghiệp mua có uy tín tín dụng tốt muốn kéo dài thời hạn trả nợ với nhà cung cấp, đồng thời nhà cung cấp cần tiền sớm để quay vòng sản xuất. Công cụ này phù hợp với chuỗi cung ứng có quan hệ thương mại ổn định, lịch sử giao dịch rõ ràng và hoá đơn đủ tiêu chí xác minh.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước nêu tại khối CAC_BUOC. Hệ thống tự điền chi tiết vào mục này.
- Khung thoả thuận: Bên mua ký hợp đồng khung bao thanh toán ngược với ngân hàng, xác định hạn mức và điều kiện.
- Giao hàng và hoá đơn: Nhà cung cấp giao hàng, lập hoá đơn, bên mua nghiệm thu và xác nhận nợ với ngân hàng.
- Đề nghị tài trợ: Nhà cung cấp nộp đơn đề nghị tài trợ kèm hoá đơn đã xác nhận cho ngân hàng.
- Thẩm định: Ngân hàng đối chiếu chéo hợp đồng, hoá đơn, nghiệm thu, xác nhận nợ và kiểm tra tuân thủ.
- Giải ngân chiết khấu: Ngân hàng ứng trước tiền cho nhà cung cấp, trừ phí chiết khấu và lãi tạm tính.
- Theo dõi và đáo hạn: Hệ thống quản lý đáo hạn, nhắc thanh toán, đối chiếu thu nợ bên mua và quyết toán hợp đồng.
Bên tham gia và vai trò
Bên mua ký hợp đồng khung với ngân hàng, xác nhận nợ phải trả và cam kết trả ngân hàng khi đến hạn. Nhà cung cấp giao hàng, xuất hoá đơn hợp lệ và có quyền đề nghị được ứng trước. Ngân hàng thẩm định hồ sơ, giải ngân cho nhà cung cấp và quản lý thu hồi từ bên mua. Bộ phận kiểm soát rủi ro, tuân thủ và pháp lý giám sát tính hợp lệ và phòng ngừa gian lận.
Chứng từ thường liên quan
Hợp đồng khung bao thanh toán ngược, đơn đề nghị tài trợ của nhà cung cấp, hoá đơn bán hàng, vận đơn hoặc biên bản nghiệm thu, thư xác nhận nợ của bên mua, hợp đồng mua bán nền tảng, chứng từ giao hàng, hợp đồng bảo lãnh nếu có.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày tại khối VI_DU. Hệ thống tự điền nội dung vào mục này.
Tình huống
Giả sử Công ty Mua ký hợp đồng khung bao thanh toán ngược với Ngân hàng A và mua nguyên liệu từ Nhà cung cấp X.
Các bước
- Với giả định trên, Nhà cung cấp X giao hàng trị giá 500 triệu đồng và xuất hoá đơn, Công ty Mua xác nhận nợ với Ngân hàng A.
- Với giả định trên, Ngân hàng A chiết khấu hoá đơn và ứng trước cho Nhà cung cấp X số tiền 485 triệu đồng, phần 15 triệu đồng là chi phí tài trợ tạm tính.
- Với giả định trên, đến ngày đáo hạn 90 ngày sau, Công ty Mua thanh toán cho Ngân hàng A đủ 500 triệu đồng.
Kết quả
Với giả định trên, nhà cung cấp nhận tiền sớm, bên mua được kéo dài thời hạn trả, ngân hàng thu phí chiết khấu và lãi.
Ghi chú
Tỷ lệ chiết khấu chỉ mang tính minh hoạ để tính toán, cần đối chiếu hợp đồng khung và điều khoản giữa các bên.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro gian lận hoá đơn và hàng hoá ảo được kiểm soát bằng đối chiếu với hợp đồng nền và nghiệm thu. Rủi ro bên mua mất khả năng thanh toán được giảm thiểu do ngân hàng chọn bên mua làm trung tâm tín nhiệm. Rủi ro tập trung danh mục khi bên mua chiếm tỷ trọng lớn được kiểm soát bằng hạn mức và phân tán chuỗi. Rủi ro vận hành gồm sai sót nhập liệu, lỗi đối chiếu được kiểm soát bằng kiểm soát bốn mắt và đối chiếu tự động.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với bao thanh toán truyền thống và với cho vay có bảo đảm bằng khoản phải thu. Tham khảo chi tiết tại khối PHAN_BIET.
So sánh với Bao thanh toán truyền thống
| Tiêu chí | Hợp đồng bao thanh toán ngược | Bao thanh toán truyền thống |
|---|---|---|
| Bản chất | Bên mua xác nhận nợ trước, ngân hàng tài trợ | Nhà cung cấp đề nghị, ngân hàng tài trợ trên khoản phải thu |
| Trung tâm tín nhiệm | Bên mua có uy tín | Khoản phải thu và nhà cung cấp |
| Phương pháp ứng trước | Chiết khấu hoá đơn sau xác nhận | Có thể mua khoản phải thu chưa xác nhận |
So sánh với Cho vay có bảo đảm bằng khoản phải thu
| Tiêu chí | Hợp đồng bao thanh toán ngược | Cho vay có bảo đảm bằng khoản phải thu |
|---|---|---|
| Bản chất | Ngân hàng tài trợ theo chuỗi cung ứng | Ngân hàng cho vay dựa trên khoản phải thu |
| Mục đích | Rút ngắn chu kỳ tiền của nhà cung cấp | Bổ sung vốn cho doanh nghiệp |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Nhầm lẫn vai trò trung tâm giữa bên mua và nhà cung cấp, đánh đồng với cho vay thông thường, bỏ qua kiểm tra tính chân thực của hoá đơn và chất lượng tín dụng bên mua là những điểm cần lưu ý. Pháp lý, trách nhiệm phải được làm rõ trong hợp đồng khung ngay từ đầu.
- Nhầm rằng ngân hàng tài trợ trực tiếp cho bên mua.
- Bỏ qua xác nhận nợ của bên mua trước khi giải ngân.
- Đánh đồng với cho vay thế chấp khoản phải thu thông thường.
- Không kiểm tra giao hàng thực tế và nghiệm thu.
- Không quy định rõ thời hạn và lãi phạt trong hợp đồng khung.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng bao thanh toán ngược khác bao thanh toán thường như thế nào?
Ở đây bên mua xác nhận nợ trước, ngân hàng dựa vào uy tín bên mua để tài trợ; bao thanh toán thường dựa vào năng lực nhà cung cấp và khoản phải thu.
Ai là trung tâm tín nhiệm?
Là bên mua vì họ cam kết trả cho ngân hàng khi đến hạn.
Nhà cung cấp được nhận tiền khi nào?
Khi hoá đơn được bên mua xác nhận và ngân hàng chấp thuận chiết khấu.
Bên mua được lợi gì?
Được kéo dài thời hạn thanh toán và giữ quan hệ mua hàng ổn định.
Pháp lý cần lưu ý gì?
Hợp đồng khung, xác nhận nợ, quyền đòi tiền và chuyển giao quyền thụ hưởng cần làm rõ.