mPOS là gì?
Tiếng Anh: Mobile Point of Sale
mPOS là thiết bị cầm tay kết nối với điện thoại hoặc máy tính bảng để chấp nhận thanh toán thẻ tại điểm bán. Công cụ giúp ngân hàng và đơn vị chấp nhận thẻ mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tới cửa hàng nhỏ, dịch vụ lưu động và giao dịch phát sinh ngoài quầy.
mPOS là gì?
mPOS (tiếng Anh là Mobile Point of Sale) là thiết bị thanh toán cầm tay kết nối với điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng qua Bluetooth, Wi-Fi hoặc cáp dữ liệu. Thiết bị ghi nhận thông tin thẻ, mã hoá dữ liệu và gửi yêu cầu ủy quyền đến hệ thống ngân hàng hoặc đơn vị chấp nhận thẻ để hoàn tất giao dịch.
Mục đích và khi nào áp dụng
mPOS được sử dụng khi điểm bán cần chấp nhận thẻ ngân hàng mà không có máy POS cố định, phù hợp với cửa hàng nhỏ, dịch vụ tại nhà, giao hàng, hội chợ và sự kiện. mPOS hỗ trợ ngân hàng mở rộng phạm vi chấp nhận thẻ tại những nơi chi phí lắp đặt POS truyền thống chưa phù hợp.
Các bước thực hiện
Quy trình vận hành một giao dịch trên mPOS gồm các bước nêu trong khối Các bước thực hiện.
- Khởi tạo giao dịch: Mở ứng dụng và nhập số tiền cần thanh toán.
- Đọc thẻ: Khách đưa thẻ vào đầu đọc hoặc chạm thẻ không tiếp xúc.
- Xác thực: Khách xác thực bằng PIN, chữ ký hoặc sinh trắc theo yêu cầu.
- Ủy quyền: Thiết bị gửi yêu cầu đến ngân hàng và chờ phản hồi phê duyệt hoặc từ chối.
- Hoàn tất: In hoặc gửi biên nhận cho khách và lưu giao dịch để đối soát cuối ngày.
Bên tham gia và vai trò
Bên tham gia gồm đơn vị chấp nhận thẻ (merchant), khách hàng thanh toán, ngân hàng thanh toán của khách, ngân hàng thanh toán của merchant, tổ chức chuyển mạch thẻ và nhà cung cấp giải pháp mPOS. Mỗi bên đảm nhận vai trò phát hành, chấp nhận, chuyển mạch và đối soát giao dịch.
Chứng từ thường liên quan
Hợp đồng hợp tác giữa ngân hàng và đơn vị chấp nhận thẻ, hồ sơ thiết bị mPOS, hoá đơn bán hàng hoặc biên nhận, bảng kê giao dịch hằng ngày và báo cáo đối soát giữa merchant với ngân hàng.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày tại khối Ví dụ.
Tình huống
Giả sử An là chủ cửa hàng cà phê nhỏ, sử dụng thiết bị mPOS do Ngân hàng A cung cấp để chấp nhận thanh toán thẻ cho khách mua mang đi.
Các bước
- Với giả định trên, An mở ứng dụng trên điện thoại và nhập số tiền 75 nghìn đồng cho đơn hàng.
- Với giả định trên, khách hàng quẹt thẻ trên thiết bị mPOS và nhập PIN để xác thực.
- Với giả định trên, thiết bị gửi yêu cầu ủy quyền đến Ngân hàng A, hệ thống chuyển mạch thẻ và ngân hàng phát hành của khách.
- Với giả định trên, giao dịch được phê duyệt, biên nhận in hoặc gửi qua điện thoại cho khách, và 75 nghìn đồng được ghi có vào tài khoản thanh toán của An tại Ngân hàng A sau khi trừ phí đối với merchant.
Kết quả
Với giả định trên, giao dịch hoàn tất mà không cần máy POS cố định tại quầy, phù hợp với mô hình bán lưu động.
Ghi chú
Phí đối với merchant và thời gian ghi có phụ thuộc thoả thuận giữa đơn vị chấp nhận thẻ và Ngân hàng A.
Rủi ro và kiểm soát
mPOS tiềm ẩn rủi ro lộ thông tin thẻ khi thiết bị bị can thiệp vật lý hoặc khi kết nối không an toàn. Kiểm soát bằng mã hoá đầu cuối, xác thực giao dịch bằng PIN, quản lý thiết bị từ xa, giám sát giao dịch bất thường và đối soát biên nhận ký khách hàng với dữ liệu hệ thống.
Phân biệt với quy trình gần giống
Phân biệt chi tiết với POS truyền thống tại khối Phân biệt.
So sánh với POS truyền thống
| Tiêu chí | mPOS | POS truyền thống |
|---|---|---|
| Thiết bị | Đầu đọc cầm tay gắn vào điện thoại hoặc máy tính bảng | Máy đặt cố định tại quầy |
| Kết nối | Bluetooth, Wi-Fi hoặc cáp với thiết bị di động | Đường truyền riêng hoặc mạng nội bộ |
| Đối tượng phù hợp | Cửa hàng nhỏ, dịch vụ lưu động, giao hàng | Cửa hàng có quầy cố định, lượng giao dịch lớn |
| Yêu cầu lắp đặt | Thấp, triển khai nhanh | Cao, cần đường điện, đường truyền |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Các lưu ý và hiểu lầm phổ biến được nêu tại khối Lưu ý.
- Cho rằng mPOS có thể ghi nhận thẻ mà không cần mạng; thực tế một số giao dịch cần kết nối để xác thực và đối soát.
- Nhầm mPOS với ứng dụng ví điện tử; mPOS gắn với thiết bị đọc thẻ, còn ví điện tử chỉ hoạt động trên điện thoại.
- Tưởng phí merchant giống nhau giữa các ngân hàng; phí thực tế tuỳ thoả thuận và loại thẻ.
- Không quản lý thiết bị khi nhân viên nghỉ việc; thiết bị thất lạc có thể bị lạm dụng nếu không khoá từ xa.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
mPOS hoạt động như thế nào?
mPOS gắn vào điện thoại hoặc máy tính bảng, đọc thẻ và gửi yêu cầu ủy quyền đến ngân hàng qua kết nối dữ liệu.
mPOS khác POS cố định ở điểm nào?
mPOS nhỏ gọn, di động, phù hợp cửa hàng nhỏ và dịch vụ lưu động, trong khi POS cố định đặt tại quầy.
Ai quản lý thiết bị mPOS?
Ngân hàng hoặc đơn vị chấp nhận thẻ quản lý thiết bị và chịu trách nhiệm đối soát giao dịch.
Giao dịch mPOS có cần PIN không?
Tuỳ loại thẻ và giá trị giao dịch, hệ thống có thể yêu cầu xác thực bằng PIN, chữ ký hoặc xác thực sinh trắc trên thiết bị di động.
Có thể dùng mPOS cho giao dịch quốc tế không?
Có, khi thiết bị và merchant được đăng ký chấp nhận thẻ quốc tế theo thoả thuận với ngân hàng.