Mua chứng từ là gì?

Tiếng Anh: Document Purchase

Cập nhật · 6 phút đọc · Thanh toán quốc tế

Minh hoạ cho thuật ngữ Mua chứng từ
Tóm tắt nhanh

Mua chứng từ là quy trình trong thanh toán quốc tế, theo đó ngân hàng mua lại bộ chứng từ của nhà xuất khẩu do ngân hàng phát hành hoặc xác nhận, để nhà xuất khẩu nhận tiền trước khi nhà nhập khẩu thanh toán.

Mua chứng từ là gì?

Mua chứng từ (tiếng Anh là Document Purchase) là nghiệp vụ ngân hàng mua lại bộ chứng từ trong thanh toán quốc tế khi bộ chứng từ đó do ngân hàng phát hành hoặc ngân hàng khác xác nhận. Ngân hàng trả tiền cho nhà xuất khẩu theo bộ chứng từ hợp lệ, sau đó chuyển chứng từ cho nhà nhập khẩu hoặc ngân hàng nhập khẩu để thu tiền. Nghiệp vụ này thường gắn với nhờ thu và thư tín dụng, giúp nhà xuất khẩu nhận tiền sớm và luân chuyển vốn.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mua chứng từ được áp dụng khi nhà xuất khẩu cần tiền trước khi nhà nhập khẩu thanh toán theo hợp đồng ngoại thương. Nghiệp vụ phù hợp với giao dịch có ngân hàng đứng ra phát hành hoặc xác nhận chứng từ, đảm bảo khả năng thu hồi vốn cho ngân hàng mua.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước sau. Hệ thống tự điền chi tiết từ khối CAC_BUOC.

  1. Tiếp nhận: Nhà xuất khẩu nộp bộ chứng từ và đề nghị mua chứng từ cho ngân hàng.
  2. Kiểm tra: Ngân hàng đối chiếu bộ chứng từ với điều kiện phát hành hoặc xác nhận.
  3. Mua chứng từ: Ngân hàng ứng tiền theo tỷ lệ thỏa thuận cho nhà xuất khẩu.
  4. Chuyển chứng từ: Ngân hàng gửi bộ chứng từ cho nhà nhập khẩu hoặc ngân hàng nhập khẩu.
  5. Thu tiền: Ngân hàng thu phần còn lại từ nhà nhập khẩu và quyết toán với nhà xuất khẩu.

Bên tham gia và vai trò

Nhà xuất khẩu là người giao bộ chứng từ để nhận tiền. Ngân hàng mua chứng từ là bên kiểm tra, mua và chuyển tiền. Ngân hàng xác nhận hoặc ngân hàng phát hành chứng từ đứng ra bảo đảm nghĩa vụ thanh toán. Nhà nhập khẩu là người nhận chứng từ để nhận hàng và hoàn tất thanh toán.

Chứng từ thường liên quan

Bộ chứng từ xuất khẩu gồm hóa đơn, vận đơn, phiếu đóng gói, giấy chứng nhận xuất xứ và các giấy tờ theo hợp đồng. Đề nghị mua chứng từ và thư bảo lãnh hoặc thư tín dụng liên quan cũng nằm trong hồ sơ.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ trong khối VI_DU.

Tình huống

Giả sử An là nhà xuất khẩu giao một lô hàng cho nhà nhập khẩu tại nước ngoài và có bộ chứng từ đúng theo thư tín dụng do Ngân hàng A phát hành.

Các bước

  1. Với giả định trên, An giao bộ chứng từ cho Ngân hàng A kèm đề nghị mua chứng từ.
  2. Với giả định trên, Ngân hàng A kiểm tra bộ chứng từ theo các điều kiện ghi trên thư tín dụng.
  3. Với giả định trên, Ngân hàng A mua chứng từ bằng cách trả cho An 90% giá trị bộ chứng từ.
  4. Với giả định trên, Ngân hàng A giữ 10% còn lại để chuyển chứng từ cho nhà nhập khẩu và thu tiền.

Kết quả

Với giả định trên, An nhận tiền sớm còn Ngân hàng A thu phần còn lại từ nhà nhập khẩu khi giao chứng từ.

Ghi chú

Tỷ lệ 90/10 là giả định để minh hoạ, thực tế tuỳ ngân hàng và thỏa thuận.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là chứng từ không hợp lệ hoặc hàng hóa không đúng thực tế. Ngân hàng kiểm soát bằng cách đối chiếu bộ chứng từ với điều kiện phát hành, xác nhận của ngân hàng khác và theo dõi quá trình thanh toán từ nhà nhập khẩu.

Phân biệt với quy trình gần giống

Mua chứng từ khác với nhờ thu và thư tín dụng ở vai trò chủ động của ngân hàng mua và việc ứng tiền trước cho nhà xuất khẩu.

So sánh với Nhờ thu chứng từ

Tiêu chí Mua chứng từ Nhờ thu chứng từ
Bản chất Ngân hàng mua và ứng tiền trước Ngân hàng chỉ thu hộ, không ứng tiền
Rủi ro ngân hàng Cao hơn vì đã ứng vốn Thấp hơn vì chưa ứng vốn

So sánh với Thư tín dụng

Tiêu chí Mua chứng từ Thư tín dụng
Bản chất Ngân hàng mua chứng từ phát hành theo LC Ngân hàng phát hành cam kết thanh toán
Thời điểm thanh toán Sau khi mua chứng từ Khi chứng từ hợp lệ được xuất trình

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi thực hiện nghiệp vụ được nêu trong khối LUU_Y.

  • Cho rằng mua chứng từ là bảo đảm tuyệt đối vì có ngân hàng đứng ra.
  • Không đối chiếu kỹ bộ chứng từ trước khi mua.
  • Nhầm với nhờ thu và nghĩ ngân hàng không ứng tiền.
  • Bỏ qua nghĩa vụ theo dõi thanh toán của nhà nhập khẩu.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Mua chứng từ khác nhờ thu ở điểm nào?

Mua chứng từ ngân hàng ứng tiền trước cho nhà xuất khẩu, nhờ thu chỉ thu hộ.

Chứng từ nào thường được mua?

Các bộ chứng từ do ngân hàng phát hành hoặc xác nhận trong thanh toán quốc tế.

Nhà xuất khẩu có nhận đủ tiền ngay không?

Thường nhận một phần, phần còn lại thu sau khi nhà nhập khẩu thanh toán.

Ai chịu rủi ro nếu nhà nhập khẩu từ chối nhận chứng từ?

Ngân hàng mua chịu rủi ro chính vì đã ứng tiền cho nhà xuất khẩu.

Khoá học liên quan