Bảo hiểm hàng hóa biển là gì?

Tiếng Anh: Marine Cargo Insurance

Cập nhật · 6 phút đọc · Thanh toán quốc tế

Minh hoạ cho thuật ngữ Bảo hiểm hàng hóa biển
Tóm tắt nhanh

Bảo hiểm hàng hóa biển là hợp đồng bảo hiểm giữa chủ hàng và công ty bảo hiểm nhằm bồi thường tổn thất xảy ra với hàng hoá trong quá trình vận chuyển bằng đường biển. Quy trình liên quan giúp ngân hàng và người mua giảm rủi ro tài chính khi thanh toán quốc tế.

Bảo hiểm hàng hóa biển là gì?

Bảo hiểm hàng hóa biển (tiếng Anh là Marine Cargo Insurance) là thoả thuận giữa người được bảo hiểm và công ty bảo hiểm, theo đó công ty bảo hiểm cam kết bồi thường cho người được bảo hiểm khi hàng hoá bị tổn thất trong hành trình vận chuyển đường biển, đổi lại người được bảo hiểm trả phí bảo hiểm. Đây là công cụ quản trị rủi ro quen thuộc trong nghiệp vụ thanh toán quốc tế, đặc biệt với các bộ chứng từ liên quan đến vận đơn và phương thức giao hàng qua cảng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Bảo hiểm hàng hoá biển giúp chuyển rủi ro tổn thất hàng hoá từ chủ hàng sang công ty bảo hiểm. Quy trình áp dụng khi có vận chuyển bằng đường biển trong giao dịch mua bán ngoại thương và ngân hàng cần đánh giá khả năng bồi thường khi giải ngân theo phương thức tín dụng tài liệu.

Các bước thực hiện

Quy trình phát hành hợp đồng và chứng từ bảo hiểm gồm các bước sau.

  1. Xác định nhu cầu: Bên có lợi ích đối với hàng quyết định mua bảo hiểm theo điều kiện giao hàng.
  2. Chọn điều khoản: Chọn điều khoản bảo hiểm phù hợp với loại hàng và hành trình.
  3. Kê khai và tính phí: Kê khai giá trị hàng, hành trình và loại hàng để tính phí bảo hiểm.
  4. Phát hành chứng từ: Công ty bảo hiểm phát hành đơn bảo hiểm hoặc giấy chứng nhận bảo hiểm.
  5. Đệm trình chứng từ: Đệm trình chứng từ bảo hiểm kèm bộ chứng từ thanh toán cho ngân hàng.
  6. Giải quyết tổn thất: Khi phát sinh tổn thất, gửi thông báo và hồ sơ khiếu nại theo thời hạn.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm người được bảo hiểm thường là người mua hoặc người bán tuỳ thoả thuận, công ty bảo hiểm hoặc đại lý bảo hiểm phát hành hợp đồng và giải quyết bồi thường. Ngân hàng phục vụ thanh toán chỉ là bên kiểm tra chứng từ, không chịu trách nhiệm về nội dung bảo hiểm.

Chứng từ thường liên quan

Chứng từ thường gặp gồm hợp đồng bảo hiểm hoặc đơn bảo hiểm, giấy chứng nhận bảo hiểm, hoá đơn phí bảo hiểm và thông báo tổn thất khi phát sinh sự cố. Trong bộ chứng từ thanh toán, ngân hàng thường chỉ kiểm tra giấy chứng nhận bảo hiểm kèm vận đơn và hoá đơn thương mại.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định sau giúp hình dung cách hợp đồng bảo hiểm đi kèm bộ chứng từ vận chuyển biển.

Tình huống

Giả sử An là người nhập khẩu tại Việt Nam, mua thiết bị từ nhà cung cấp ở nước ngoài theo điều kiện CFR và yêu cầu ngân hàng phát hành thư tín dụng.

Các bước

  1. An liên hệ công ty bảo hiểm để mua bảo hiểm hàng hoá biển cho lô hàng vận chuyển từ cảng nước ngoài về cảng Việt Nam.
  2. Với giả định trên, công ty bảo hiểm phát hành đơn bảo hiểm ghi tên An là người được bảo hiểm, ghi mức trách nhiệm và điều khoản bảo hiểm phù hợp với hợp đồng mua bán, điều kiện giao hàng và nhu cầu bảo vệ của An.
  3. Với giả định trên, An nộp giấy chứng nhận bảo hiểm cùng bộ chứng từ cho Ngân hàng A theo bộ chứng từ thanh toán.
  4. Với giả định trên, hàng đến cảng có hiện tượng ẩm mốc một phần, An gửi thông báo tổn thất cho công ty bảo hiểm trong thời hạn khiếu nại quy định.

Kết quả

Với giả định trên, nếu giám định xác nhận tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm, công ty bảo hiểm sẽ bồi thường theo mức ghi trên đơn.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm cung cấp thông tin không trung thực về hàng hoá, mua bảo hiểm trùng lặp hoặc không đủ giá trị, và không khai báo kịp thời tổn thất. Kiểm soát bằng cách kê khai đầy đủ giá trị hàng, lưu giữ hình ảnh và biên bản giám định, đồng thời tuân thủ thời hạn khiếu nại mà hợp đồng quy định.

Phân biệt với quy trình gần giống

Bảo hiểm hàng hoá biển dễ nhầm với bảo hiểm thân tàu và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của người chuyên chở. Bảo hiểm thân tàu bảo vệ phương tiện vận tải, còn bảo hiểm hàng hoá bảo vệ chính hàng hoá trên tàu. Bảo hiểm trách nhiệm của người chuyên chở bồi thường cho chủ hàng theo trách nhiệm pháp lý vận tải, trong khi bảo hiểm hàng hoá biển bồi thường theo điều khoản hợp đồng mà hai bên thoả thuận.

So sánh với Bảo hiểm thân tàu

Tiêu chí Bảo hiểm hàng hóa biển Bảo hiểm thân tàu
Bản chất Bồi thường tổn thất hàng hoá vận chuyển bằng đường biển Bồi thường tổn thất cho chính con tàu
Người mua bảo hiểm Chủ hàng hoặc bên có lợi ích đối với hàng Chủ tàu hoặc người thuê tàu
Điều kiện phát sinh bồi thường Theo điều khoản hợp đồng bảo hiểm hàng hoá Theo điều khoản hợp đồng bảo hiểm thân tàu

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi làm nghiệp vụ.

  • Nhầm đơn bảo hiểm hàng hoá biển với bảo hiểm thân tàu, dẫn đến yêu cầu chứng từ sai loại.
  • Không kiểm tra điều khoản bảo hiểm, khiến khiếu nại bị từ chối vì ngoài phạm vi.
  • Mua giá trị bảo hiểm thấp hơn giá trị hàng để tiết kiệm phí, gây thiệt hại khi tổn thất toàn bộ.
  • Nộp chứng từ bảo hiểm không đúng tên người được bảo hiểm, dẫn đến bộ chứng từ thanh toán bị từ chối.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Ai nên mua bảo hiểm hàng hoá biển?

Bên có lợi ích đối với hàng trong hành trình vận chuyển, thường là người mua theo điều kiện CFR hoặc người bán theo điều kiện CIF.

Chứng từ bảo hiểm gồm những gì?

Thường gồm giấy chứng nhận bảo hiểm hoặc đơn bảo hiểm kèm hoá đơn phí.

Vì sao ngân hàng cần chứng từ bảo hiểm?

Ngân hàng cần giấy chứng nhận bảo hiểm để hoàn tất bộ chứng từ theo thư tín dụng.

Khi hàng bị tổn thất phải làm gì?

Cần thông báo ngay cho công ty bảo hiểm và yêu cầu giám định trong thời hạn hợp đồng.

Khoá học liên quan