Quy trình cấp tín dụng là gì?
Tiếng Anh: Credit approval process
Quy trình cấp tín dụng là chuỗi bước ngân hàng thẩm định, phê duyệt và giải ngân cho khách hàng dựa trên hồ sơ và khả năng trả nợ. Quy trình giúp kiểm soát rủi ro và bảo vệ ngân hàng trước khi cho vay.
Quy trình cấp tín dụng là gì?
Quy trình cấp tín dụng (tiếng Anh là Credit approval process) là chuỗi bước có hệ thống mà ngân hàng thực hiện từ khi tiếp nhận nhu cầu vay vốn đến khi ra quyết định cho vay và giải ngân. Quy trình bao trùm thẩm định khách hàng, đánh giá tài sản bảo đảm và phê duyệt cấp tín dụng theo các cấp thẩm quyền.
Mục đích và khi nào áp dụng
Quy trình nhằm đánh giá khả năng trả nợ, xác định mức cho vay phù hợp và kiểm soát rủi ro tín dụng. Quy trình áp dụng khi khách hàng cá nhân hoặc doanh nghiệp đề nghị cấp một khoản vay mới, cấp hạn mức tín dụng hoặc cơ cấu lại khoản vay hiện hữu.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm nhiều bước tuần tự, được mô tả chi tiết ở phần danh sách bước phía dưới.
- Tiếp nhận hồ sơ: Giao dịch viên nhận đơn đề nghị vay và các giấy tờ kèm theo từ khách hàng.
- Thẩm định khách hàng: Cán bộ thẩm định phân tích tài chính, lịch sử tín dụng và mục đích sử dụng vốn.
- Thẩm định tài sản bảo đảm: Định giá và đối chiếu pháp lý tài sản dùng để thế chấp hoặc cầm cố.
- Lập tờ trình thẩm định: Tổng hợp kết quả thẩm định và đề xuất mức cho vay, lãi suất, thời hạn.
- Phê duyệt cấp tín dụng: Kiểm soát viên và cấp có thẩm quyền xem xét, ra quyết định cho vay hoặc từ chối.
- Ký hợp đồng tín dụng: Khách hàng ký hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm sau khi được phê duyệt.
- Giải ngân: Bộ phận giải ngân chuyển tiền cho khách hàng hoặc bên thụ hưởng và ghi nhận dư nợ.
Bên tham gia và vai trò
Khách hàng cung cấp hồ sơ và thông tin cần thiết. Giao dịch viên hoặc quan hệ khách hàng tiếp nhận và hướng dẫn. Cán bộ thẩm định phân tích tài chính, mục đích vay và tài sản bảo đảm. Kiểm soát viên và cấp phê duyệt ra quyết định cuối cùng theo thẩm quyền. Bộ phận quản lý rủi ro giám sát chất lượng tín dụng.
Chứng từ thường liên quan
Đơn đề nghị vay vốn, hồ sơ pháp lý cá nhân hoặc doanh nghiệp, báo cáo tài chính, sao kê ngân hàng, hợp đồng mua bán, hồ sơ tài sản bảo đảm và tờ trình thẩm định.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày ở phần ví dụ.
Tình huống
Giả sử An là chủ hộ kinh doanh cá thể đến Ngân hàng A đề nghị vay 500 triệu đồng để bổ sung hàng hoá với thời hạn 24 tháng, tài sản bảo đảm là một căn nhà.
Các bước
- Với giả định trên, giao dịch viên tiếp nhận hồ sơ gồm đơn đề nghị vay, giấy đăng ký kinh doanh, báo cáo tài chính 2 năm và giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà.
- Với giả định trên, cán bộ thẩm định đánh giá doanh thu trung bình tháng của An là 80 triệu đồng, lợi nhuận ròng khoảng 15 triệu đồng, định giá căn nhà khoảng 1,2 tỷ đồng.
- Với giả định trên, kiểm soát viên đối chiếu tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản là 500 triệu đồng chia cho 1,2 tỷ đồng, tức khoảng 41,7%, nằm trong hạn mức cho phép.
- Với giả định trên, cấp phê duyệt duyệt khoản vay với lãi suất áp dụng theo biểu lãi suất hiện hành của Ngân hàng A và thời hạn 24 tháng.
- Với giả định trên, bộ phận giải ngân chuyển 500 triệu đồng vào tài khoản thanh toán của An sau khi hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp được công chứng.
Kết quả
Với giả định trên, khoản vay được ghi nhận với dư nợ ban đầu 500 triệu đồng và lãi được tính theo phương pháp dư nợ giảm dần.
Ghi chú
Mức lãi suất và tỷ lệ cho vay trên tài sản chỉ mang tính minh hoạ, cần đối chiếu quy định nội bộ của từng ngân hàng.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính gồm thẩm định sai năng lực trả nợ, định giá tài sản bảo đảm sai hoặc vượt thẩm quyền phê duyệt. Kiểm soát bằng cách áp dụng checklist thẩm định, kiểm tra chéo giữa các cấp, đối chiếu dữ liệu bên ngoài và phân tách rõ chức năng tiếp nhận, thẩm định và phê duyệt.
Phân biệt với quy trình gần giống
Quy trình dễ nhầm với phê duyệt tín dụng và giải ngân. Xem chi tiết ở phần phân biệt.
So sánh với Phê duyệt tín dụng
| Tiêu chí | Quy trình cấp tín dụng | Phê duyệt tín dụng |
|---|---|---|
| Phạm vi | Toàn chuỗi từ tiếp nhận đến giải ngân | Chỉ bước ra quyết định cho vay |
| Mục đích | Thẩm định, đánh giá và kiểm soát rủi ro | Xác nhận đồng ý hoặc từ chối cấp tín dụng |
| Kết quả đầu ra | Hợp đồng tín dụng ký kết và tiền được giải ngân | Biên bản phê duyệt hoặc từ chối |
So sánh với Giải ngân khoản vay
| Tiêu chí | Quy trình cấp tín dụng | Giải ngân khoản vay |
|---|---|---|
| Thời điểm | Trước khi ký hợp đồng tín dụng | Sau khi hợp đồng tín dụng có hiệu lực |
| Bản chất | Đánh giá và ra quyết định | Chuyển tiền cho khách hàng hoặc bên thụ hưởng |
| Chứng từ chính | Tờ trình thẩm định, biên bản phê duyệt | Lệnh giải ngân, chứng từ chuyển tiền |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Những điểm cần lưu ý được liệt kê ở phần lưu ý.
- Cho rằng phê duyệt xong là có tiền ngay, trong khi còn phải qua bước ký hợp đồng và giải ngân.
- Đánh đồng thẩm định tài sản với định giá tài sản, dẫn đến cấp tín dụng vượt khả năng thu hồi.
- Bỏ qua kiểm tra lịch sử tín dụng của khách hàng tại hệ thống ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác.
- Nhầm lẫn giữa hạn mức tín dụng được duyệt và số tiền thực tế có thể giải ngân trong từng thời kỳ.
- Không tách bạch chức năng giữa người thẩm định và người phê duyệt, làm giảm tính kiểm soát chéo.
Công thức
Công thức: Tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản bảo đảm = Số tiền cho vay ÷ Giá trị tài sản bảo đảm
- Số tiền cho vay: số tiền ngân hàng đồng ý giải ngân
- Giá trị tài sản bảo đảm: giá trị định giá tài sản dùng để thế chấp hoặc cầm cố
- Dư nợ: số dư nợ gốc còn phải trả tại một thời điểm
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Quy trình cấp tín dụng gồm những bước chính nào?
Gồm tiếp nhận hồ sơ, thẩm định khách hàng và tài sản, phê duyệt theo thẩm quyền, ký hợp đồng và giải ngân.
Khác gì giữa phê duyệt tín dụng và giải ngân?
Phê duyệt là quyết định đồng ý cho vay, còn giải ngân là bước chuyển tiền thực tế sau khi hợp đồng có hiệu lực.
Vì sao phải thẩm định tài sản bảo đảm?
Để xác định giá trị thu hồi nợ dự kiến và tính toán tỷ lệ cho vay phù hợp, hạn chế rủi ro khi khách hàng mất khả năng trả nợ.
Khách hàng có thể bị từ chối cho vay ở bước nào?
Có thể bị từ chối ngay từ bước thẩm định nếu không đủ điều kiện, hoặc bị từ chối phê duyệt nếu vượt thẩm quyền và không được duyệt cấp trên.
Hạn mức tín dụng khác khoản vay đơn lẻ như thế nào?
Hạn mức là khung cho vay tối đa áp dụng trong thời hạn nhất định, còn khoản vay đơn lẻ là lần giải ngân cụ thể nằm trong hoặc ngoài hạn mức.