Quy trình mua lại cổ phiếu quỹ là gì?

Tiếng Anh: Treasury Share Buyback Process

Cập nhật · 6 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Quy trình mua lại cổ phiếu quỹ
Tóm tắt nhanh

Quy trình mua lại cổ phiếu quỹ là chuỗi bước ngân hàng thực hiện khi mua lại chính cổ phiếu đã phát hành trên thị trường, nhằm quản trị vốn chủ sở hữu, ổn định giá và nâng cao lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu.

Quy trình mua lại cổ phiếu quỹ là gì?

Quy trình mua lại cổ phiếu quỹ (tiếng Anh là Treasury Share Buyback Process) là chuỗi bước có hệ thống mà ngân hàng thương mại thực hiện để mua lại một phần cổ phiếu của chính mình đang lưu hành trên thị trường, tuân thủ khung pháp lý và quy chế nội bộ về quản trị vốn.

Mục đích và khi nào áp dụng

Quy trình giúp ngân hàng điều chỉnh cơ cấu vốn chủ sở hữu khi có nguồn vốn dư, hỗ trợ thanh khoản cho cổ phiếu và chuyển lợi nhuận chưa phân phối thành vốn đầu tư hiệu quả. Việc mua lại thường áp dụng khi ngân hàng đã đáp ứng đầy đủ các tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và không ảnh hưởng đến khả năng thanh toán.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước tuần tự từ chuẩn bị phương án đến hạch toán cổ phiếu quỹ, được trình bày chi tiết ở phần các bước thực hiện.

  1. Chuẩn bị phương án: Xây dựng phương án, đánh giá tác động vốn và tỷ lệ an toàn.
  2. Phê duyệt chủ trương: Trình đại hội đồng cổ đông và hội đồng quản trị.
  3. Công bố thông tin: Gửi thông báo và báo cáo cơ quan quản lý theo quy định.
  4. Triển khai giao dịch: Thực hiện mua trên sàn hoặc theo phương án đã duyệt.
  5. Hạch toán cổ phiếu quỹ: Ghi tăng cổ phiếu quỹ và giảm tiền tương ứng.
  6. Báo cáo kết thúc: Tổng kết khối lượng, giá trị và công bố kết quả.

Bên tham gia và vai trò

Hội đồng quản trị phê duyệt chủ trương, ban điều hành xây dựng phương án, phòng tài chính kế toán thực hiện hạch toán, phòng pháp chế kiểm tra tuân thủ, phòng quan hệ cổ đông công bố thông tin, và bên tư vấn độc lập hỗ trợ triển khai.

Chứng từ thường liên quan

Nghị quyết đại hội đồng cổ đông, nghị quyết hội đồng quản trị, phương án mua lại chi tiết, báo cáo tài chính gần nhất, xác nhận giao dịch từ sàn giao dịch, chứng từ thanh toán và sổ theo dõi cổ phiếu quỹ.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định sau giúp minh hoạ cách ghi nhận sau giao dịch.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A mua lại 1 triệu cổ phiếu quỹ với giá 25.000 đồng/cổ phiếu ngay trên sàn.

Các bước

  1. Với giả định trên, tổng tiền Ngân hàng A thanh toán là 1.000.000 × 25.000 = 25 tỷ đồng.
  2. Với giả định trên, tài khoản cổ phiếu quỹ ghi tăng 25 tỷ đồng.
  3. Với giả định trên, tiền gửi tại công ty chứng khoán ghi giảm 25 tỷ đồng.

Kết quả

Với giả định trên, vốn chủ sở hữu của Ngân hàng A không đổi nhưng số lượng cổ phiếu đang lưu hành giảm 1 triệu đơn vị.

Rủi ro và kiểm soát

Vi phạm tỷ lệ an toàn vốn sau mua lại là rủi ro lớn nhất, cần kiểm soát bằng phương án phù hợp với Basel và quy định nội bộ. Ngoài ra, rủi ro giao dịch với người có liên quan, rủi ro công bố thông tin không đầy đủ và rủi ro thao túng giá cần được kiểm soát bằng cơ chế phê duyệt nhiều lớp, giao dịch qua khớp lệnh và công bố thông tin theo quy định.

Phân biệt với quy trình gần giống

Quy trình mua lại cổ phiếu quỹ dễ nhầm với trả cổ tức bằng cổ phiếu và với phát hành thêm cổ phiếu. Bảng phân biệt dưới đây nêu rõ điểm khác biệt cốt lõi giữa mua lại cổ phiếu quỹ và trả cổ tức bằng cổ phiếu.

So sánh với Trả cổ tức bằng cổ phiếu

Tiêu chí Quy trình mua lại cổ phiếu quỹ Trả cổ tức bằng cổ phiếu
Bản chất Ngân hàng dùng tiền mua lại cổ phiếu đang lưu hành để trở thành cổ phiếu quỹ Ngân hàng phát hành cổ phiếu mới chia cho cổ đông hiện hữu
Ảnh hưởng vốn chủ sở hữu Không đổi tổng vốn chủ sở hữu nhưng giảm vốn cổ phần đang lưu hành Tăng vốn cổ phần và tăng tổng vốn chủ sở hữu
Dòng tiền Chi tiền mặt ra thị trường Không chi tiền, chuyển lợi nhuận giữ lại thành vốn
Mục tiêu Giảm số cổ phiếu lưu hành, hỗ trợ giá Tăng vốn điều lệ, mở rộng năng lực tăng trưởng

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Các điểm cần lưu ý khi thực hiện được trình bày ở phần lưu ý và sai lầm thường gặp.

  • Nhầm mua lại cổ phiếu quỹ với phát hành thêm cổ phiếu vì cả hai đều làm thay đổi số cổ phiếu lưu hành.
  • Quên rằng mua lại cổ phiếu quỹ làm giảm vốn chủ sở hữu khả dụng và ảnh hưởng tới tỷ lệ an toàn vốn.
  • Tưởng rằng mua lại luôn làm tăng giá cổ phiếu mà bỏ qua tác động từ thông điệp thị trường.
  • Không hoàn tất công bố thông tin trước và sau giao dịch theo quy định, dẫn tới vi phạm nghĩa vụ công bố.
  • Coi cổ phiếu quỹ là tài sản có quyền biểu quyết, trong khi thực tế không được tham gia biểu quyết tại đại hội.

Công thức

Công thức: Tổng tiền mua lại = Số cổ phiếu mua lại × Giá mua thực tế bình quân

  • Số cổ phiếu mua lại: Tổng cổ phiếu ngân hàng mua lại trên thị trường
  • Giá mua thực tế bình quân: Giá mua có trọng số theo khối lượng giao dịch
  • Tổng tiền mua lại: Số tiền ngân hàng phải thanh toán cho cổ phiếu quỹ

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Cổ phiếu quỹ có được nhận cổ tức không?

Theo nguyên tắc chung, cổ phiếu quỹ không được nhận cổ tức vì không có quyền biểu quyết tại đại hội.

Mua lại cổ phiếu quỹ có làm giảm vốn điều lệ không?

Không, vốn điều lệ giữ nguyên, chỉ giảm số cổ phiếu đang lưu hành.

Có cần đại hội đồng cổ đông phê duyệt không?

Có, đây là nội dung thuộc thẩm quyền của đại hội đồng cổ đông.

Mua lại qua khớp lệnh và thỏa thuận khác nhau thế nào?

Khớp lệnh đảm bảo giá thị trường, thỏa thuận cần phương án riêng và phê duyệt theo quy chế.

Có giới hạn tỷ lệ mua lại không?

Có, phải tuân thủ tỷ lệ tối đa theo quy định pháp luật và quy chế nội bộ của ngân hàng.

Khoá học liên quan