RAROC và phân bổ vốn nội bộ là gì?

Tiếng Anh: Risk-Adjusted Return on Capital and Internal Capital Allocation

Cập nhật · 6 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ RAROC và phân bổ vốn nội bộ
Tóm tắt nhanh

RAROC là chỉ tiêu đo lường lợi nhuận trên vốn đã điều chỉnh rủi ro, giúp ngân hàng so sánh hiệu quả giữa các giao dịch và phân bổ vốn nội bộ hợp lý. Phương pháp này nâng cao chất lượng tăng trưởng tín dụng.

RAROC và phân bổ vốn nội bộ là gì?

RAROC và phân bổ vốn nội bộ (tiếng Anh là Risk-Adjusted Return on Capital and Internal Capital Allocation, viết tắt RAROC) là khung đo lường hiệu quả sử dụng vốn có điều chỉnh rủi ro. Vốn nội bộ được phân bổ cho từng đơn vị, giao dịch hoặc danh mục theo mức rủi ro tương ứng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Áp dụng trong quản trị vốn kinh tế khi ngân hàng muốn đánh giá hiệu quả sinh lời thực chất sau khi đã phân bổ chi phí rủi ro. Phương pháp cũng dùng khi phê duyệt tín dụng, xếp hạng đơn vị kinh doanh và quyết định phân bổ vốn theo chiến lược.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước ở khối CAC_BUOC và minh hoạ ở khối VI_DU.

  1. Xác định danh mục: Xác định đơn vị, giao dịch hoặc danh mục cần đo lường.
  2. Ước lượng rủi ro: Tính chi phí rủi ro kỳ vọng và vốn kinh tế cho từng đối tượng.
  3. Tính lợi nhuận điều chỉnh: Lấy doanh thu trừ chi phí hoạt động và chi phí rủi ro.
  4. Tính RAROC: Chia lợi nhuận điều chỉnh cho vốn kinh tế phân bổ.
  5. So sánh với ngưỡng: So với ngưỡng RAROC mục tiêu và chiến lược ngân hàng.
  6. Phân bổ vốn nội bộ: Điều chỉnh vốn phân bổ cho đơn vị, danh mục theo kết quả RAROC.
  7. Theo dõi và cập nhật: Rà soát định kỳ khi dữ liệu rủi ro và chiến lược thay đổi.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm khối quản trị rủi ro, khối tài chính, khối kinh doanh và ban lãnh đạo. Mỗi bên phụ trách một mảng trong mô hình.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo rủi ro tín dụng, báo cáo rủi ro thị trường, báo cáo vốn kinh tế và báo cáo kết quả kinh doanh theo đơn vị.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ ở khối VI_DU.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A cần đánh giá hai khoản vay của An và Bình. Vốn kinh tế phân bổ cho mỗi khoản lần lượt là 100 triệu đồng và 200 triệu đồng. Lợi nhuận ròng đã điều chỉnh rủi ro của An là 15 triệu đồng, của Bình là 24 triệu đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, RAROC của An = 15 triệu đồng ÷ 100 triệu đồng = 15%.
  2. Với giả định trên, RAROC của Bình = 24 triệu đồng ÷ 200 triệu đồng = 12%.
  3. Với giả định trên, so với ngưỡng 13% đặt ra, khoản vay của An được chấp nhận, khoản của Bình bị từ chối vì hiệu quả điều chỉnh rủi ro thấp hơn.

Kết quả

Với giả định trên, vốn nội bộ được phân bổ lại cho các giao dịch có RAROC cao hơn ngưỡng.

Ghi chú

Các con số hoàn toàn giả định và chỉ nhằm minh hoạ cách tính RAROC.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là sai mô hình ước lượng vốn kinh tế, khiến phân bổ vốn lệch. Việc kiểm soát dựa trên đối chiếu chéo giữa bộ phận rủi ro và tài chính, kiểm toán nội bộ định kỳ.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với ROE và phân bổ vốn hạch toán. Chi tiết ở khối PHAN_BIET.

So sánh với ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu)

Tiêu chí RAROC và phân bổ vốn nội bộ ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu)
Bản chất Đo lợi nhuận trên vốn kinh tế phân bổ Đo lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu hạch toán
Mức độ phản ánh rủi ro Đã trừ chi phí rủi ro kỳ vọng và vốn theo rủi ro Chưa trừ chi phí rủi ro tương ứng
Mục đích sử dụng So sánh hiệu quả giữa các giao dịch, danh mục Theo dõi hiệu quả toàn ngân hàng

So sánh với Phân bổ vốn hạch toán

Tiêu chí RAROC và phân bổ vốn nội bộ Phân bổ vốn hạch toán
Bản chất Phân bổ vốn theo mức rủi ro kinh tế ước lượng Phân bổ vốn theo cơ cấu kế toán
Mục đích sử dụng Hỗ trợ ra quyết định kinh doanh, định giá rủi ro Phục vụ hạch toán và báo cáo tài chính

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ được nêu ở khối LUU_Y.

  • Nhầm RAROC với ROE thông thường và bỏ qua chi phí rủi ro.
  • Dùng vốn hạch toán thay cho vốn kinh tế khi phân bổ.
  • Lạm dụng RAROC để cắt giảm tín dụng mà không xét chiến lược.
  • Đặt ngưỡng RAROC quá cao, gây thiếu hụt danh mục.
  • Không đối chiếu mô hình rủi ro với dữ liệu thực tế.

Công thức

Công thức: RAROC = (Lợi nhuận ròng điều chỉnh rủi ro) ÷ (Vốn kinh tế phân bổ)

  • RAROC: chỉ tiêu lợi nhuận trên vốn điều chỉnh rủi ro
  • Lợi nhuận ròng điều chỉnh rủi ro: doanh thu trừ chi phí và trừ khoản dự phòng kỳ vọng
  • Vốn kinh tế phân bổ: phần vốn tự có phân bổ cho giao dịch hoặc danh mục theo mức rủi ro

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

RAROC dùng để làm gì?

Dùng để đo hiệu quả sinh lời sau khi đã trừ chi phí rủi ro và vốn phân bổ.

Khác ROE ở điểm nào?

RAROC lấy mẫu số là vốn kinh tế theo rủi ro, ROE lấy mẫu số là vốn chủ sở hữu hạch toán.

Ngân hàng đặt ngưỡng RAROC bằng cách nào?

Dựa trên chi phí vốn, mức sinh lời mục tiêu và khẩu vị rủi ro của ngân hàng.

Phân bổ vốn nội bộ khác vốn hạch toán thế nào?

Vốn nội bộ phân bổ theo rủi ro kinh tế, vốn hạch toán theo cơ cấu kế toán.

Có thể dùng RAROC cho từng khoản vay không?

Có thể, khi mô hình rủi ro đủ chi tiết để ước lượng vốn kinh tế cho từng giao dịch.

Khoá học liên quan