Tỷ suất sinh lợi trên vốn sử dụng là gì?

Tiếng Anh: Return on Capital Employed (ROCE)

Cập nhật · 7 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Tỷ suất sinh lợi trên vốn sử dụng
Tóm tắt nhanh

Tỷ suất sinh lợi trên vốn sử dụng là chỉ tiêu đo lợi nhuận hoạt động so với vốn sử dụng của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này giúp đánh giá hiệu quả sử dụng vốn, hỗ trợ nhà đầu tư và ngân hàng trong việc phân tích khả năng sinh lời và năng lực trả nợ của khách hàng vay.

Tỷ suất sinh lợi trên vốn sử dụng là gì?

Tỷ suất sinh lợi trên vốn sử dụng (tiếng Anh là Return on Capital Employed, viết tắt ROCE) là chỉ tiêu tài chính thể hiện lợi nhuận hoạt động của doanh nghiệp so với vốn được sử dụng để tạo ra lợi nhuận đó. Vốn sử dụng thường được xác định bằng tổng tài sản trừ các khoản nợ phải trả không phát sinh lãi hoặc không gắn với hoạt động kinh doanh. ROCE cho biết mỗi đồng vốn sử dụng có thể tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận.

Mục đích và khi nào áp dụng

Chỉ tiêu ROCE được sử dụng để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp và hỗ trợ so sánh khả năng sinh lời giữa các doanh nghiệp, ngành hoặc các thời kỳ hoạt động. Trong hoạt động ngân hàng, ngân hàng có thể tham khảo chỉ tiêu này khi phân tích khách hàng doanh nghiệp, đánh giá dòng tiền và khả năng trả nợ. ROCE cũng thường được kết hợp với tỷ lệ nợ và dòng tiền hoạt động, thay vì được xem là tiêu chí duy nhất khi ra quyết định cấp tín dụng.

Các bước thực hiện

Việc tính ROCE cần xác định lợi nhuận hoạt động, vốn sử dụng và kỳ phân tích phù hợp. Các bước chi tiết được trình bày tại khối các bước thực hiện.

  1. Xác định lợi nhuận hoạt động: Lấy số liệu lợi nhuận từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và thống nhất các khoản loại trừ cần thiết.
  2. Xác định vốn sử dụng: Tính vốn sử dụng từ tổng tài sản trừ các khoản nợ phải trả theo phương pháp được ngân hàng sử dụng.
  3. Chọn mẫu số phù hợp: Sử dụng vốn sử dụng tại thời điểm đánh giá hoặc vốn sử dụng bình quân theo thống nhất phân tích.
  4. Tính ROCE: Chia lợi nhuận hoạt động cho vốn sử dụng và thể hiện kết quả dưới dạng phần trăm.
  5. Kiểm tra và diễn giải: Đối chiếu nguồn dữ liệu, xem xét yếu tố bất thường, so sánh qua các kỳ và kết luận phù hợp.

Bên tham gia và vai trò

Doanh nghiệp cung cấp báo cáo tài chính và thông tin bổ sung trong quá trình phân tích. Chuyên viên phân tích tín dụng, chuyên viên quan hệ khách hàng doanh nghiệp và các cấp phê duyệt sử dụng chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả vốn, chất lượng tài sản và năng lực tài chính.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và bảng cân đối kế toán là các tài liệu thường được sử dụng. Hồ sơ phân tích khách hàng vay, báo cáo quản trị nợ và thông tin về cơ cấu vốn cũng có thể hỗ trợ việc xác định số liệu đầu vào.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định sau thể hiện cách tính chỉ tiêu và ý nghĩa của kết quả.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A phân tích doanh nghiệp Bình, có lợi nhuận hoạt động là 12 triệu đồng và vốn sử dụng bình quân là 100 triệu đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, xác định mẫu số là vốn sử dụng bình quân trong kỳ phân tích.
  2. Với giả định trên, chia lợi nhuận hoạt động cho vốn sử dụng bình quân: 12 triệu đồng ÷ 100 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, ROCE của doanh nghiệp Bình là 12%, cho thấy mỗi 100 đồng vốn sử dụng tạo ra 12 đồng lợi nhuận hoạt động.

Ghi chú

Cần kiểm tra tính nhất quán của số liệu và các yếu tố chu kỳ trước khi sử dụng kết quả.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là sử dụng không nhất quán số liệu giữa các báo cáo hoặc kỳ phân tích. Ngân hàng cần kiểm tra nguồn dữ liệu, thống nhất cách xác định lợi nhuận và vốn sử dụng, đồng thời xem xét các khoản lãi, lỗ bất thường và yếu tố chu kỳ trước khi sử dụng kết quả để đánh giá tín dụng.

Phân biệt với quy trình gần giống

ROCE khác với tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản và tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu về cơ sở vốn sử dụng và phạm vi lợi nhuận. Do đó, các chỉ tiêu này không thể sử dụng thay thế nhau khi so sánh hiệu quả tài chính.

So sánh với Tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu

Tiêu chí Tỷ suất sinh lợi trên vốn sử dụng Tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu
Bản chất Đo lợi nhuận hoạt động trên vốn sử dụng Đo lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu
Mục đích Đánh giá hiệu quả sử dụng toàn bộ vốn đưa vào hoạt động Đánh giá khả năng sinh lời dành cho chủ sở hữu

So sánh với Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản

Tiêu chí Tỷ suất sinh lợi trên vốn sử dụng Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản
Bản chất Dùng vốn sử dụng làm mẫu số Dùng tổng tài sản làm mẫu số
Phạm vi Loại trừ một số nợ phải trả khỏi cơ sở vốn sử dụng Sử dụng toàn bộ tổng tài sản làm mẫu số

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số người sử dụng nhầm ROCE với ROE hoặc ROA, dẫn đến kết luận không phù hợp. Chỉ tiêu cũng không nên được xem là chỉ số duy nhất về sức khỏe tài chính, bởi vốn sử dụng có thể được ghi nhận theo giá trị lịch sử, còn dòng tiền và lợi nhuận có thể biến động theo chu kỳ kinh doanh.

  • Không đồng nhất ROCE với ROE, vì mẫu số và bản chất lợi nhuận khác nhau.
  • Không so sánh các doanh nghiệp khác ngành chỉ dựa trên ROCE.
  • Chú ý các khoản lãi, lỗ bất thường có thể làm chỉ tiêu biến động mạnh.
  • Kiểm tra phương pháp tính vốn sử dụng và kỳ số liệu trước khi áp dụng.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

ROCE tính trên lợi nhuận nào?

Thông thường dùng lợi nhuận hoạt động, nhưng cần thống nhất cách loại trừ chi phí tài chính và yếu tố bất thường.

Vốn sử dụng được xác định như thế nào?

Thường là tổng tài sản trừ các khoản nợ phải trả không phát sinh lãi hoặc không gắn với hoạt động kinh doanh.

Vì sao không nên dùng ROCE một mình?

Chỉ tiêu không phản ánh đầy đủ dòng tiền, thanh khoản, đòn bẩy và rủi ro tài chính.

Có cần so sánh nhiều kỳ không?

Có, việc so sánh qua nhiều kỳ giúp nhận diện xu hướng và ảnh hưởng của chu kỳ kinh doanh.

Khoá học liên quan

  • Bộ môn Nghiệp vụ Tín dụng - BIDV Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia kỳ thi tuyển dụng dụng đầu vào vị trí chuyên viên quản lý khách hàng tại Ngân hàng BIDV.
  • Bộ môn Nghiệp vụ Tín dụng - Vietcombank Khóa học phù hợp cho các ứng viên tham gia kỳ thi tuyển dụng dụng đầu vào vị trí chuyên viên quan hệ khách hàng và giao dịch viên tại Ngân hàng Vietcombank.