Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản là gì?

Viết tắt: ROA

Cập nhật · 5 phút đọc · Tổng quan ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản
Tóm tắt nhanh

Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản là chỉ tiêu đo lường hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng bằng cách so sánh lợi nhuận ròng với tổng tài sản bình quân. Chỉ tiêu giúp nhà quản trị và các bên liên quan đánh giá năng lực sinh lời trên quy mô nguồn lực hiện có.

Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản là gì?

Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (tiếng Anh là Return on Assets, viết tắt ROA) là tỷ lệ phần trăm giữa lợi nhuận ròng sau thuế và tổng tài sản bình quân của ngân hàng trong một kỳ. Chỉ tiêu phản ánh mức sinh lời trên toàn bộ nguồn lực mà ngân hàng đang sử dụng.

Đặc điểm chính

ROA được tính trên cơ sở số liệu kế toán đã được kiểm toán hoặc xác nhận. Tài sản ở đây là tổng tài sản có trên bảng cân đối kế toán, bao gồm tiền, cho vay, đầu tư, tài sản cố định và các khoản mục khác. Lợi nhuận ròng là lợi nhuận sau thuế đã loại bỏ các khoản chi phí, dự phòng và thuế.

Cách hoạt động

Ngân hàng lấy lợi nhuận sau thuế trong kỳ chia cho tổng tài sản bình quân để ra ROA. Tổng tài sản bình quân thường được tính bằng trung bình cộng số đầu kỳ và cuối kỳ, hoặc trung bình của nhiều kỳ nếu muốn mịn hơn biến động. Kết quả thường được biểu diễn dưới dạng phần trăm để dễ so sánh giữa các ngân hàng có quy mô tài sản khác nhau.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

ROA giúp ban lãnh đạo đánh giá hiệu quả phân bổ vốn và chất lượng các khoản mục tài sản sinh lời. Các cơ quan quản lý, nhà đầu tư, cổ đông và đối tác tín dụng cũng sử dụng chỉ tiêu này để so sánh năng lực sinh lời giữa các ngân hàng cùng nhóm hoặc qua các năm.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách tính.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có lợi nhuận sau thuế trong năm là 500 triệu đồng; tổng tài sản đầu năm là 20 tỷ đồng và cuối năm là 25 tỷ đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, tổng tài sản bình quân = (20 tỷ + 25 tỷ) ÷ 2 = 22,5 tỷ đồng.
  2. Với giả định trên, ROA = 500 triệu ÷ 22,5 tỷ = 0,0222, tức khoảng 2,22%.

Kết quả

Với giả định trên, cứ 100 đồng tài sản bình quân thì ngân hàng tạo ra khoảng 2,22 đồng lợi nhuận sau thuế trong năm.

Ghi chú

Khi đó, với giả định trên, ROA chỉ phản ánh hiệu quả tổng thể trong kỳ, chưa tính riêng hiệu quả của từng nhóm tài sản sinh lời.

Phân biệt với khái niệm gần giống

ROA thường được nhắc cùng một số chỉ tiêu sinh lời khác nên dễ bị đánh đồng.

So sánh với Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu

Tiêu chí Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu
Cơ sở so sánh Tổng tài sản bình quân Vốn chủ sở hữu bình quân
Phạm vi Toàn bộ nguồn lực ngân hàng huy sử dụng Phần vốn thuộc về cổ đông
Cách nhỏ ROE có xu hướng cao hơn ROA khi ngân hàng dùng nhiều đòn bẩy

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần lưu ý một số điểm khi sử dụng và đọc ROA.

  • Nhầm ROA với ROE khi so sánh năng lực sinh lời.
  • Lấy tổng tài sản cuối kỳ thay cho tổng tài sản bình quân, làm chỉ tiêu bị lệch.
  • Bỏ qua ảnh hưởng của các khoản dự phòng và thuế khi xem lợi nhuận.
  • Dùng ROA để đánh giá rủi ro thanh khoản, trong khi chỉ tiêu này chỉ đo hiệu quả sinh lời.
  • So sánh ROA giữa các ngân hàng có mô hình kinh doanh rất khác nhau mà chưa điều chỉnh.

Công thức

Công thức: ROA = Lợi nhuận sau thuế ÷ Tổng tài sản bình quân

  • Lợi nhuận sau thuế: lợi nhuận ròng đã trừ chi phí, dự phòng và thuế trong kỳ
  • Tổng tài sản bình quân: trung bình của tổng tài sản đầu kỳ và cuối kỳ, hoặc trung bình của nhiều kỳ

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

ROA phản ánh điều gì?

ROA cho biết mỗi đồng tài sản bình quân tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế.

Vì sao dùng tổng tài sản bình quân thay vì tổng tài sản cuối kỳ?

Dùng số bình quân giúp làm mịn biến động tài sản trong kỳ và phản ánh đúng quy mô nguồn lực ngân hàng đã sử dụng.

ROA cao có nghĩa là ngân hàng tốt không?

ROA cao cho thấy sinh lời tốt trên tài sản, nhưng cần xem thêm chất lượng tài sản, rủi ro tín dụng và mô hình kinh doanh.

ROA khác ROE ở điểm nào?

ROE so sánh lợi nhuận với vốn chủ sở hữu, còn ROA so sánh với tổng tài sản.

ROA có thể âm không?

Có, khi ngân hàng lỗ sau thuế thì ROA âm.