Đánh giá rủi ro là gì?

Tiếng Anh: Risk Assessment

Cập nhật · 6 phút đọc · Quản trị rủi ro

Minh hoạ cho thuật ngữ Đánh giá rủi ro
Tóm tắt nhanh

Đánh giá rủi ro là quá trình xác định, phân tích và ước lượng các rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng. Kết quả đánh giá giúp cơ quan quản trị ưu tiên kiểm soát rủi ro, lựa chọn biện pháp xử lý và theo dõi mức độ thay đổi của các yếu tố rủi ro trong hoạt động thực tế.

Đánh giá rủi ro là gì?

Đánh giá rủi ro (tiếng Anh là Risk Assessment) là quá trình xác định các rủi ro có thể xảy ra, phân tích khả năng và tác động của chúng, rồi hình thành nhận định về mức độ rủi ro cần kiểm soát. Hoạt động này thường được thực hiện theo từng nghiệp vụ, sản phẩm, khách hàng, đối tác hoặc hoạt động vận hành của ngân hàng.

Đặc điểm chính

Đánh giá rủi ro xem xét đồng thời khả năng rủi ro xảy ra và mức độ tác động nếu xảy ra. Kết quả có thể được thể hiện bằng mức độ, xếp hạng hoặc kết luận phù hợp với phương pháp quản trị của tổ chức. Hoạt động này chịu ảnh hưởng của bối cảnh, sản phẩm, mô hình hoạt động và chất lượng thông tin sẵn có.

Cách hoạt động

Quy trình thường bắt đầu bằng việc xác định rủi ro có thể phát sinh và thu thập dữ liệu liên quan. Người thực hiện phân tích khả năng xảy ra, đánh giá tác động, xếp hạng rủi ro và đề xuất biện pháp kiểm soát phù hợp. Sau đó, kết quả được theo dõi để phát hiện sự thay đổi và cập nhật đánh giá khi có yếu tố mới phát sinh.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Đánh giá rủi ro hỗ trợ ngân hàng xử lý tín dụng, thanh toán, tiền gửi, thị trường và vận hành trước khi triển khai hoặc tiếp tục một hoạt động. Kết quả đóng góp vào việc phê duyệt, thiết lập giới hạn, lựa chọn cách xử lý, phân bổ nguồn lực và xây dựng kế hoạch kiểm soát. Đây là hoạt động liên tục trong quản trị rủi ro, không chỉ thực hiện một lần khi phát sinh sản phẩm.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây thể hiện cách xác định, phân tích và xử lý một rủi ro trong hoạt động ngân hàng.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A đang xét duyệt khoản vay của An và nhận thấy khả năng An không đủ khả năng trả nợ tăng khi thu nhập giảm.

Các bước

  1. Với giả định trên, Ngân hàng A xác định rủi ro không hoàn trả đầy đủ và thu thập thông tin về dòng tiền, tài sản cũng như lịch sử trả nợ của An.
  2. Với giả định trên, Ngân hàng A đánh giá khả năng xảy ra và mức độ tác động của rủi ro trước khi quyết định có cấp khoản vay hay không.

Kết quả

Với giả định trên, Ngân hàng A có thể áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp, chẳng hạn giảm hạn mức, yêu cầu bảo đảm hoặc từ chối cấp vay.

Ghi chú

Mức độ chấp nhận rủi ro và các biện pháp cụ thể còn phụ thuộc quy trình quản trị của từng tổ chức.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Đánh giá rủi ro không đồng nhất với quản trị rủi ro. Đánh giá là bước nhận diện và phân tích rủi ro, trong khi quản trị bao gồm cả việc xác định mức độ chấp nhận, kiểm soát, theo dõi và báo cáo. Quản trị rủi ro vì vậy có phạm vi rộng hơn và thường diễn ra xuyên suốt hoạt động của tổ chức.

So sánh với Quản trị rủi ro

Tiêu chí Đánh giá rủi ro Quản trị rủi ro
Phạm vi Tập trung vào nhận diện, phân tích và ước lượng rủi ro Bao gồm nhận diện, kiểm soát, theo dõi và báo cáo rủi ro trên toàn tổ chức
Mục đích Hỗ trợ xác định mức độ và biện pháp xử lý rủi ro Hỗ trợ thiết lập khung quản trị và duy trì rủi ro trong mức chấp nhận
Mối quan hệ Là một thành phần của hoạt động quản trị rủi ro Là khung hoạt động bao quanh và định hướng việc đánh giá rủi ro

Lưu ý và sai lầm thường gặp

  • Không nên hiểu đánh giá rủi ro là xác định chắc chắn rủi ro sẽ xảy ra, vì kết quả luôn gắn với mức độ khả năng và tác động.

  • Không nên chỉ đánh giá tại thời điểm phê duyệt, vì mức độ rủi ro có thể thay đổi theo thời gian.

  • Không nên dùng dữ liệu không phù hợp hoặc thiếu cập nhật, vì điều này có thể làm sai lệch kết luận và biện pháp xử lý.

  • Không nên đánh giá quá mức chỉ để hoàn thành chỉ tiêu, vì mục tiêu của hoạt động là nhận diện và kiểm soát rủi ro thực sự.

  • Phân biệt rủi ro với sự kiện đã xảy ra; đánh giá rủi ro xem xét khả năng và tác động trước hoặc trong quá trình xử lý hoạt động.

  • Kết quả đánh giá phụ thuộc vào chất lượng, tính cập nhật và tính phù hợp của thông tin sử dụng.

  • Không đồng nhất đánh giá rủi ro với việc phê duyệt hoặc từ chối một giao dịch; đây là một phần của quá trình ra quyết định.

  • Cần cập nhật đánh giá khi sản phẩm, mô hình hoạt động, điều kiện thị trường hoặc hồ sơ khách hàng có thay đổi.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Đánh giá rủi ro gồm những bước chính nào?

Các bước thường gồm xác định rủi ro, thu thập thông tin, phân tích khả năng và tác động, xếp hạng, đề xuất biện pháp kiểm soát và theo dõi cập nhật.

Ai chịu trách nhiệm đánh giá rủi ro?

Trách nhiệm được phân công theo mô hình quản trị rủi ro của tổ chức, có sự phối hợp giữa bộ phận nghiệp vụ, kiểm soát rủi ro và cấp quản lý.

Đánh giá rủi ro có phải quy trình chỉ thực hiện một lần không?

Không. Đánh giá cần được rà soát và cập nhật khi có thay đổi về rủi ro, hoạt động hoặc thông tin liên quan.

Vì sao cần đánh giá khả năng xảy ra và mức độ tác động?

Hai yếu tố cùng quyết định mức độ rủi ro, giúp ngân hàng phân biệt rủi ro cần ưu tiên xử lý và lựa chọn biện pháp phù hợp.

Đánh giá rủi ro khác kiểm soát rủi ro như thế nào?

Đánh giá là quá trình nhận diện và phân tích; kiểm soát là việc áp dụng giới hạn, phê duyệt, giám sát hoặc biện pháp khác để hạn chế rủi ro.