Bảo lãnh hoàn trả là gì?

Tiếng Anh: Refund Guarantee

Cập nhật · 7 phút đọc · Thanh toán quốc tế

Minh hoạ cho thuật ngữ Bảo lãnh hoàn trả
Tóm tắt nhanh

Bảo lãnh hoàn trả là cam kết của ngân hàng bảo lãnh việc hoàn trả khoản tiền đã ứng trước theo điều kiện ghi trong thư bảo lãnh. Khi bên được bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ, ngân hàng xem xét yêu cầu đòi tiền.

Bảo lãnh hoàn trả là gì?

Bảo lãnh hoàn trả (tiếng Anh là Refund Guarantee) là chứng từ bảo lãnh do ngân hàng phát hành theo yêu cầu của bên nhận tiền ứng trước, thường là nhà thầu hoặc nhà cung cấp. Mục tiêu là cam kết với bên ứng tiền rằng nếu nhà thầu không hoàn thành nghĩa vụ thì ngân hàng sẽ hoàn trả phần tiền đã nhận. Trong thanh toán quốc tế, đây là công cụ phổ biến đi kèm hợp đồng mua bán hàng hoá hoặc hợp đồng xây dựng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Công cụ này được áp dụng khi chủ đầu tư hoặc bên mua ứng trước một phần giá trị hợp đồng cho nhà thầu, nhà cung cấp để hỗ trợ dòng tiền thực hiện công việc. Bảo lãnh hoàn trả giúp bên ứng tiền yên tâm rằng khoản ứng sẽ được hoàn lại nếu hợp đồng bị huỷ hoặc nhà thầu không giao hàng, không tiến hành thi công đúng cam kết.

Các bước thực hiện

Quy trình phát hành và sử dụng bảo lãnh hoàn trả gồm các bước nêu trong khối quy trình.

  1. Thoả thuận: Hai bên thống nhất trong hợp đồng về việc ứng trước và bảo lãnh hoàn trả.
  2. Yêu cầu phát hành: Nhà thầu gửi yêu cầu phát hành bảo lãnh đến ngân hàng của mình.
  3. Thẩm định: Ngân hàng phát hành xem xét năng lực tài chính, hồ sơ dự thầu và điều khoản bảo lãnh.
  4. Phát hành bảo lãnh: Ngân hàng phát hành thư bảo lãnh hoàn trả gửi cho bên thụ hưởng.
  5. Thực hiện hợp đồng: Nhà thầu thi công hoặc giao hàng và hoàn trả tiền ứng theo tiến độ.
  6. Giảm trừ hoặc đóng kết: Giá trị bảo lãnh giảm theo tiến độ hoặc thư bảo lãnh hết hiệu lực khi nghĩa vụ hoàn tất.
  7. Xử lý đòi tiền: Nếu xảy ra vi phạm, bên thụ hưởng xuất trình yêu cầu để ngân hàng thanh toán theo bảo lãnh.

Bên tham gia và vai trò

Ba bên chính gồm: ngân hàng phát hành chịu trách nhiệm cam kết thanh toán theo bảo lãnh; bên được bảo lãnh là nhà thầu hoặc nhà cung cấp đứng ra yêu cầu phát hành; bên thụ hưởng là chủ đầu tư hoặc bên mua được hưởng quyền đòi ngân hàng hoàn tiền khi nghĩa vụ bị vi phạm.

Chứng từ thường liên quan

Thư bảo lãnh gốc do ngân hàng phát hành, hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng xây dựng liên quan, thư yêu cầu phát hành của nhà thầu, thông báo giảm giá trị bảo lãnh khi nhà thầu hoàn thành từng phần công việc, và đơn yêu cầu thanh toán khi phát sinh sự kiện bảo lãnh.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ được trình bày ở khối ví dụ.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A phát hành bảo lãnh hoàn trả trị giá 10 tỷ đồng theo yêu cầu của Bình cho chủ đầu tư Lan.

Các bước

  1. Với giả định trên, Bình nhận ứng trước 10 tỷ đồng từ Lan theo hợp đồng thi công gói thầu X.
  2. Với giả định trên, khi Bình hoàn thành 30% khối lượng công việc, giá trị bảo lãnh giảm tương ứng 30% × 10 tỷ = 3 tỷ đồng, giá trị còn lại là 10 tỷ - 3 tỷ = 7 tỷ đồng.
  3. Với giả định trên, nếu Bình dừng thi công khi chưa hoàn thành hợp đồng, Lan có quyền yêu cầu Ngân hàng A thanh toán phần tiền ứng chưa hoàn trả.

Kết quả

Với giả định trên, bảo lãnh hoàn trả giúp Lan thu hồi tối đa 10 tỷ đồng tiền ứng nếu Bình không hoàn thành nghĩa vụ.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là bên thụ hưởng đòi tiền khi chưa thật sự xảy ra vi phạm hoặc yêu cầu vượt quá giá trị bảo lãnh. Ngân hàng phát hành cần kiểm tra kỹ điều khoản bảo lãnh, đặc biệt là điều kiện đòi tiền, thời hạn hiệu lực và quy định giảm trừ theo tiến độ. Bên được bảo lãnh cần theo dõi hạn mức bảo lãnh còn lại và yêu cầu ngân hàng thu hồi khi đã hoàn tất nghĩa vụ.

Phân biệt với quy trình gần giống

Bảo lãnh hoàn trả dễ bị nhầm với bảo lãnh thực hiện hợp đồng và tín dụng thư. Chi tiết phân biệt ở khối phân biệt.

So sánh với Bảo lãnh thực hiện hợp đồng

Tiêu chí Bảo lãnh hoàn trả Bảo lãnh thực hiện hợp đồng
Mục đích bảo lãnh Bảo đảm hoàn trả tiền ứng trước Bảo đảm nhà thầu thực hiện đúng hợp đồng
Thời điểm phát sinh Khi hợp đồng bị huỷ hoặc vi phạm nghiêm trọng Khi nhà thầu không hoàn thành nghĩa vụ theo hợp đồng
Giảm giá trị Thường giảm theo tiến độ hoàn trả ứng Có thể giảm theo giá trị hợp đồng đã thực hiện
Đối tượng bảo vệ Bên ứng tiền Bên mua hoặc chủ đầu tư

So sánh với Tín dụng thư

Tiêu chí Bảo lãnh hoàn trả Tín dụng thư
Bản chất Cam kết hoàn trả tiền ứng của ngân hàng Cam kết thanh toán khi bộ chứng từ khớp
Căn cứ phát sinh nghĩa vụ Vi phạm hợp đồng đã ứng tiền Xuất trình chứng từ hợp lệ
Liên quan hàng hoá Không trực tiếp gắn với lô hàng Gắn liền với giao dịch mua bán cụ thể

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần đặc biệt lưu ý nêu trong khối lưu ý.

  • Cho rằng bảo lãnh hoàn trả có điều kiện đòi tiền giống bảo lãnh thực hiện hợp đồng.
  • Không theo dõi việc giảm giá trị bảo lãnh khi nhà thầu hoàn thành từng phần công việc.
  • Bỏ qua thời hạn hiệu lực dẫn đến mất quyền đòi ngân hàng.
  • Nhầm với tín dụng thư vì cùng là cam kết của ngân hàng.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Bảo lãnh hoàn trả khác gì bảo lãnh thực hiện hợp đồng?

Bảo lãnh hoàn trả cam kết hoàn lại tiền đã ứng trước, còn bảo lãnh thực hiện hợp đồng cam kết nhà thầu sẽ hoàn thành đúng hợp đồng.

Ai đứng ra yêu cầu phát hành bảo lãnh hoàn trả?

Bên nhận tiền ứng trước, thường là nhà thầu hoặc nhà cung cấp.

Bên nào được hưởng quyền đòi tiền ngân hàng?

Bên đã ứng tiền, tức chủ đầu tư hoặc bên mua.

Giá trị bảo lãnh có giảm theo thời gian không?

Có, thường giảm dần theo tiến độ hoàn trả tiền ứng.

Khi nào nghĩa vụ của ngân hàng phát sinh?

Khi bên thụ hưởng xuất trình yêu cầu đòi tiền hợp lệ theo điều khoản bảo lãnh và hợp đồng bị vi phạm.

Khoá học liên quan