Cam kết bảo lãnh là gì?

Tiếng Anh: Guarantee commitment

Cập nhật · 7 phút đọc · Nghiệp vụ tín dụng

Minh hoạ cho thuật ngữ Cam kết bảo lãnh
Tóm tắt nhanh

Cam kết bảo lãnh là nghiệp vụ ngân hàng cam kết với bên thụ hưởng sẽ trả thay khách hàng khi khách không thực hiện nghĩa vụ. Quy trình giúp giao dịch giữa khách hàng với đối tác diễn ra thuận lợi và có căn cứ pháp lý.

Cam kết bảo lãnh là gì?

Cam kết bảo lãnh (tiếng Anh là Guarantee commitment) là quy trình ngân hàng phát hành một cam kết bằng văn bản để bảo đảm nghĩa vụ của khách hàng trước bên thụ hưởng, kèm theo nghĩa vụ trả tiền khi được yêu cầu. Nghiệp vụ này nằm trong nhóm nghiệp vụ tín dụng ngoài bảng cân đối vì bản thân cam kết chưa tạo ra khoản nợ ngay tại thời điểm phát hành.

Mục đích và khi nào áp dụng

Áp dụng khi khách hàng cần một chủ thể thứ ba độc lập xác nhận năng lực thực hiện nghĩa vụ để đối tác đồng ý giao dịch. Mục đích chính là hỗ trợ khách hàng tham gia hợp đồng mua bán, đấu thầu, thi công hoặc thanh toán với đối tác yêu cầu tài sản bảo đảm bổ sung.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước tuần tự từ tiếp nhận đến theo dõi sau phát hành.

  1. Tiếp nhận: Nhận đề nghị bảo lãnh và hồ sơ kèm theo.
  2. Thẩm định: Đánh giá khách hàng, mục đích bảo lãnh và tài sản bảo đảm.
  3. Phê duyệt: Hội đồng tín dụng quyết định mức và thời hạn bảo lãnh.
  4. Ký hợp đồng: Ký hợp đồng bảo lãnh với khách hàng và nhận tài sản bảo đảm.
  5. Phát hành thư: Gửi thư bảo lãnh cho bên thụ hưởng.
  6. Theo dõi: Giám sát hạn thư, cảnh báo sắp hết hạn và xử lý yêu cầu trả tiền.

Bên tham gia và vai trò

Bên thụ hưởng là đối tượng nhận cam kết và được quyền yêu cầu trả tiền. Bên được bảo lãnh là khách hàng của ngân hàng, người có nghĩa vụ gốc phải thực hiện. Ngân hàng bảo lãnh là bên phát hành cam kết và chịu trách nhiệm trả tiền khi có yêu cầu hợp lệ.

Chứng từ thường liên quan

Hợp đồng bảo lãnh là văn bản cam kết chính giữa ngân hàng với khách hàng. Thư bảo lãnh là văn bản ngân hàng gửi cho bên thụ hưởng nêu rõ nghĩa vụ và điều kiện trả tiền. Hồ sơ tài sản bảo đảm là các giấy tờ chứng minh tài sản cầm cố hoặc thế chấp đi kèm nghĩa vụ bảo lãnh.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ quy trình từ khi khách hàng đề nghị đến khi ngân hàng phát hành cam kết.

Tình huống

Giả sử ngân hàng giả định nhận đề nghị bảo lãnh của An để bảo đảm thực hiện hợp đồng thi công trị giá 500 triệu đồng với đối tác Bình.

Các bước

  1. Với giả định trên, cán bộ tín dụng thẩm định hồ sơ tài chính và tài sản bảo đảm của An trong thời hạn quy định.
  2. Với giả định trên, hội đồng tín dụng phê duyệt mức bảo lãnh 500 triệu đồng với thời hạn 12 tháng và yêu cầu An cầm cố sổ tiết kiệm 150 triệu đồng.
  3. Với giả định trên, ngân hàng phát hành thư bảo lãnh gửi đến Bình nêu rõ điều kiện trả tiền.

Kết quả

Với giả định trên, An có thể tham gia hợp đồng mà không cần nộp trước toàn bộ giá trị bảo đảm.

Rủi ro và kiểm soát

Khách hàng không thực hiện nghĩa vụ gốc là rủi ro chính vì khi đó ngân hàng phải trả thay. Rủi ro giả mạo hoặc gian lận hồ sơ tài sản bảo đảm được kiểm soát bằng thẩm định và định giá độc lập. Rủi ro trả tiền không đúng điều kiện được hạn chế bằng việc xây dựng điều khoản rõ ràng ngay từ khi phát hành.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với thư tín dụng vì cả hai đều là cam kết thanh toán có điều kiện. Cũng dễ nhầm với cho vay truyền thống vì ngân hàng đều đánh giá khách hàng và yêu cầu tài sản bảo đảm.

So sánh với Thư tín dụng

Tiêu chí Cam kết bảo lãnh Thư tín dụng
Bản chất Bảo lãnh nghĩa vụ gốc của khách hàng Cam kết thanh toán độc lập khi giao dịch hợp lệ
Điều kiện thanh toán Thường cần chứng minh khách hàng vi phạm Cần bộ chứng từ phù hợp với thư tín dụng
Vai trò của ngân hàng Trả tiền khi khách hàng không thực hiện Trả tiền khi nhận đủ chứng từ tuân thủ
Phân loại Cam kết ngoài bảng cân đối Cam kết có thể ngoài bảng tuỳ hình thức

So sánh với Cho vay truyền thống

Tiêu chí Cam kết bảo lãnh Cho vay truyền thống
Bản chất Cam kết trả tiền thay khi nghĩa vụ phát sinh Chuyển tiền cho khách hàng sử dụng ngay
Thời điểm phát sinh dòng tiền Khi bên thụ hưởng yêu cầu trả Ngay khi giải ngân
Ghi nhận nghĩa vụ Ngoài bảng cân đối cho đến khi trả Trên bảng cân đối ngay khi giải ngân
Tài sản bảo đảm Thường yêu cầu tỉ lệ cao hơn Tuỳ mức rủi ro và phân khúc khách hàng

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Không nên nhầm cam kết với thanh toán ngay vì bản chất là bảo lãnh nghĩa vụ. Cần đọc kỹ điều kiện thanh toán trong thư bảo lãnh trước khi yêu cầu trả tiền. Phí bảo lãnh thường được tính theo thời hạn và mức bảo lãnh chứ không phải trả một lần duy nhất.

  • Nghĩ rằng phát hành thư bảo lãnh là ngân hàng đã trả tiền ngay.
  • Không kiểm tra điều kiện thanh toán ghi trong thư trước khi yêu cầu ngân hàng trả.
  • Nhầm với cho vay nên không trích lập dự phòng nghĩa vụ theo quy định nội bộ.
  • Quên theo dõi hạn thư bảo lãnh dẫn đến cam kết hết hiệu lực khi đối tác yêu cầu.
  • Tính phí bảo lãnh trên toàn bộ hạn mức ngay từ đầu thay vì tính trên dư bảo lãnh thực tế.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Cam kết bảo lãnh có phải là khoản vay không?

Không, đây là cam kết ngoài bảng cân đối và chỉ trở thành nghĩa vụ trả tiền khi có yêu cầu hợp lệ.

Ai chịu trách nhiệm khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ?

Ngân hàng bảo lãnh có trách nhiệm trả tiền cho bên thụ hưởng nếu đủ điều kiện.

Có cần tài sản bảo đảm không?

Thông thường ngân hàng yêu cầu tài sản bảo đảm tương ứng với mức bảo lãnh được phê duyệt.

Phí bảo lãnh được tính thế nào?

Theo tỷ lệ phần trăm áp dụng hằng năm trên số dư bảo lãnh và thời hạn thực tế.

Thư bảo lãnh hết hạn thì sao?

Ngân hàng không còn nghĩa vụ trả tiền trừ khi được gia hạn bằng văn bản.

Khoá học liên quan