CAR so với hệ số đòn bẩy là gì?
Tiếng Anh: CAR vs Leverage Ratio
Hệ số an toàn vốn và hệ số đòn bẩy là hai chỉ tiêu đo lường mức độ chịu rủi ro và mức độ sử dụng vốn của ngân hàng. Việc phân biệt rõ hai chỉ tiêu giúp đọc đúng bảng chỉ tiêu an toàn vốn và tránh nhầm lẫn khi đánh giá sức khoẻ ngân hàng.
CAR so với hệ số đòn bẩy là gì?
CAR (tiếng Anh là Capital Adequacy Ratio) và hệ số đòn bẩy (tiếng Anh là Leverage Ratio) là hai thước đo vốn ngân hàng thường xuất hiện cùng nhau trong bảng chỉ tiêu an toàn vốn. CAR đo vốn chủ sở hữu trên tài sản có rủi ro, còn hệ số đòn bẩy đo vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản.
Mục đích và khi nào áp dụng
Cả hai chỉ tiêu được sử dụng khi muốn đánh giá năng lực chống chịu rủi ro và mức độ đòn bẩy tài chính của ngân hàng. CAR phù hợp cho việc xem xét mức độ hấp thụ tổn thất từ rủi ro tín dụng và rủi ro thị trường. Hệ số đòn bẩy phù hợp cho việc nhìn tổng quan mức độ phụ thuộc vào vốn vay, bất kể cơ cấu rủi ro.
Các bước thực hiện
Quy trình đọc và so sánh hai chỉ tiêu gồm các bước sau.
- Xác định vốn: Tập hợp vốn cấp một và vốn cấp hai để tính CAR, chỉ lấy vốn cấp một để tính hệ số đòn bẩy.
- Xác định mẫu số: Quy đổi tài sản có rủi ro cho CAR và tổng tài sản phơi bày cho hệ số đòn bẩy.
- Tính chỉ tiêu: Chia vốn cho mẫu số tương ứng để ra hai hệ số.
- Đối chiếu: So sánh với báo cáo quy định và báo cáo nội bộ để kiểm tra tính nhất quán.
- Diễn giải: Nhận xét riêng từng chỉ tiêu và kết hợp cả hai để ra quyết định về vốn.
Bên tham gia và vai trò
Khối quản trị rủi ro chịu trách nhiệm tính toán, kiểm soát viên xác minh số liệu và ban lãnh đạo sử dụng kết quả để ra quyết định.
Chứng từ thường liên quan
Báo cáo an toàn vốn, bảng cân đối kế toán, báo cáo rủi ro tín dụng và các phụ lục tổng hợp tài sản có rủi ro.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ được trình bày ở khối ví dụ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A muốn đánh giá tình hình vốn tại một thời điểm.
Các bước
- Với giả định trên, Ngân hàng A tập hợp tài sản có rủi ro gồm các khoản cho vay, trái phiếu và tài sản ngoài bảng đã quy đổi.
- Với giả định trên, vốn chủ sở hữu là vốn cấp một và vốn cấp hai.
- Với giả định trên, CAR được tính theo công thức ở khối công thức.
- Với giả định trên, tổng tài sản phơi bày gồm toàn bộ tài sản trên và ngoài bảng cân đối.
- Với giả định trên, hệ số đòn bẩy được tính theo công thức ở khối công thức.
Kết quả
Với giả định trên, hai chỉ tiêu cho hai góc nhìn khác nhau về mức độ đủ vốn.
Rủi ro và kiểm soát
Chỉ tiêu có thể bị sai do phân loại tài sản có rủi ro chưa đúng hoặc do chưa loại trừ các khoản ngoại trừ khỏi tổng tài sản phơi bày. Kiểm soát bằng cách đối chiếu số liệu giữa báo cáo nội bộ và báo cáo quy định.
Phân biệt với quy trình gần giống
CAR và hệ số đòn bẩy thường bị đánh đồng nhưng khác nhau về bản chất. Khối phân biệt nêu chi tiết.
So sánh với Hệ số đòn bẩy
| Tiêu chí | CAR so với hệ số đòn bẩy | Hệ số đòn bẩy |
|---|---|---|
| Bản chất | Đo vốn trên tài sản có rủi ro | Đo vốn trên tổng tài sản phơi bày |
| Vốn tính | Vốn cấp một cộng vốn cấp hai | Vốn cấp một |
| Mẫu số | Đã quy đổi theo rủi ro | Chưa quy đổi rủi ro |
| Mục tiêu | Hấp thụ tổn thất có trọng số | Giới hạn đòn bẩy tổng thể |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Các lưu ý quan trọng được nêu ở khối lưu ý.
- Cho rằng hai chỉ tiêu cùng đo một điều và dùng thay thế nhau.
- Nhầm vốn cấp hai được tính trong cả hai chỉ tiêu.
- Bỏ qua tài sản ngoài bảng khi tính mẫu số đòn bẩy.
- Đọc CAR cao là an toàn tuyệt đối mà không xét chất lượng tài sản.
- Quên đối chiếu số liệu giữa báo cáo nội bộ và báo cáo quy định.
Công thức
Công thức: CAR = Vốn tự có ÷ Tài sản có rủi ro (× 100). Hệ số đòn bẩy = Vốn chủ sở hữu ÷ Tổng tài sản phơi bày (× 100).
- Vốn tự có: vốn cấp một cộng vốn cấp hai sau điều chỉnh
- Tài sản có rủi ro: tổng tài sản quy đổi theo hệ số rủi ro
- Vốn chủ sở hữu: vốn cấp một (không tính vốn cấp hai)
- Tổng tài sản phơi bày: tài sản trên bảng cộng tài sản ngoài bảng, chưa quy đổi rủi ro
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
CAR và hệ số đòn bẩy khác nhau ở điểm nào?
CAR dùng tài sản có rủi ro ở mẫu số và có thêm vốn cấp hai, còn hệ số đòn bẩy dùng tổng tài sản phơi bày và chỉ tính vốn cấp một.
Vì sao cần cả hai chỉ tiêu?
Vì CAR phản ánh mức độ hấp thụ tổn thất theo rủi ro, còn hệ số đòn bẩy phản ánh mức đòn bẩy tổng thể không phụ thuộc rủi ro.
Ngân hàng có thể có CAR đạt yêu cầu mà hệ số đòn bẩy thấp không?
Có thể, khi danh mục tài sản có rủi ro thấp nhưng tổng tài sản lớn, hai chỉ tiêu sẽ chuyển động khác nhau.
Hệ số đòn bẩy có dùng vốn cấp hai không?
Không, hệ số đòn bẩy chỉ dùng vốn cấp một làm tử số.
Khi nào nên xem hệ số đòn bẩy nhiều hơn CAR?
Khi muốn nhìn nhanh mức độ phụ thuộc vốn vay mà không cần phân loại rủi ro chi tiết.