Chênh lệch giá mua bán là gì?

Tiếng Anh: Bid-Ask Spread

Cập nhật · 5 phút đọc · Tiền tệ & Ngoại hối

Minh hoạ cho thuật ngữ Chênh lệch giá mua bán
Tóm tắt nhanh

Chênh lệch giá mua bán là khoảng cách giữa giá mua và giá bán của một cặp tiền tệ hoặc công cụ tài chính trên cùng một thời điểm. Mức chênh lệch phản ánh chi phí giao dịch ngầm, thanh khoản thị trường và là nguồn thu chính của nhà tạo lập thị trường.

Chênh lệch giá mua bán là gì?

Chênh lệch giá mua bán (tiếng Anh là Bid-Ask Spread) là hiệu số giữa giá bán ra và giá mua vào của cùng một loại tiền tệ hoặc công cụ tài chính, được công bố đồng thời trên một thị trường hoặc một quầy giao dịch ngoại hối. Giá bán là mức mà bên chào bán sẵn lòng bán ra, còn giá mua là mức mà bên chào mua sẵn lòng mua vào.

Đặc điểm chính

Chênh lệch luôn tồn tại ở hai chiều: người mua phải trả giá bán, người bán chỉ nhận giá mua, nên mọi giao dịch đều ẩn chứa một khoản chi phí. Mức chênh lệch phụ thuộc vào tính thanh khoản của cặp tiền, biến động thị trường và khối lượng giao dịch tại thời điểm khớp lệnh.

Cách hoạt động

Khi ngân hàng hoặc nhà tạo lập thị trường niêm yết hai mức giá, khoảng cách giữa hai mức giá chính là chênh lệch. Giao dịch được khớp theo phía mà khách hàng chọn: mua vào ở giá bán hoặc bán ra ở giá mua. Chênh lệch thường được đo bằng đơn vị pip đối với ngoại hối và bằng điểm phần trăm hoặc tiền mặt đối với các công cụ khác.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Đối với ngân hàng thương mại có bộ phận kinh doanh ngoại tệ, chênh lệch là cơ sở để tạo doanh thu từ hoạt động mua bán ngoại hối mà không cần thay đổi vị thế ròng. Đối với khách hàng, đây là chi phí ngầm phải gánh chịu mỗi lần đổi tiền hoặc giao dịch, vì vậy theo dõi chênh lệch giúp đánh giá tính cạnh tranh của mức giá được chào.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách tính chênh lệch và chi phí giao dịch.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A niêm yết giá mua vào 23.150 đồng/USD và giá bán ra 23.180 đồng/USD cho cùng một thời điểm.

Các bước

  1. Với giả định trên, chênh lệch giá mua bán = 23.180 − 23.150 = 30 đồng cho mỗi USD.
  2. Với giả định trên, nếu Lan đổi 1.000 USD sang tiền đồng, Lan phải trả theo giá bán là 1.000 × 23.180 = 23.180.000 đồng.
  3. Với giả định trên, nếu ngay sau đó Lan mua lại 1.000 USD từ số tiền trên, Lan chỉ nhận theo giá mua là 1.000 × 23.150 = 23.150.000 đồng.

Kết quả

Với giả định trên, chênh lệch 30 đồng khiến Lan "lỗ" 23.180.000 − 23.150.000 = 30.000 đồng cho một vòng đổi tiền khứ hồi.

Ghi chú

Con số trên chỉ mang tính minh hoạ.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Dễ nhầm với phí giao dịch và với tỷ giá hối đoái chính thức.

So sánh với Phí giao dịch

Tiêu chí Chênh lệch giá mua bán Phí giao dịch
Bản chất Hiệu số giữa hai mức giá cùng lúc Khoản phí cố định hoặc tỷ lệ tính riêng
Cách phát sinh Người giao dịch gánh chịu ngay khi khớp lệnh Có thể cộng dồn hoặc tính vào tổng chi phí

So sánh với Tỷ giá hối đoái chính thức

Tiêu chí Chênh lệch giá mua bán Tỷ giá hối đoái chính thức
Phạm vi Áp dụng cho từng quầy, từng cặp tiền Áp dụng theo cơ quan công bố
Vai trò Phản ánh chi phí giao dịch thực tế Dùng làm cơ sở tham chiếu

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm thường bị hiểu sai trong thực hành.

  • Nhầm chênh lệch với tỷ giá: chênh lệch là hiệu số giữa hai mức giá, không phải bản thân tỷ giá.
  • Tưởng chênh lệch là phí riêng: chênh lệch đã ẩn chứa chi phí và có thể được cộng thêm phí dịch vụ khác.
  • Quên đổi chiều khi so sánh: người mua vào chịu giá bán, người bán ra chỉ nhận giá mua, hai chiều có hiệu quả khác nhau.
  • Cho rằng chênh lệch cố định: trên thực tế chênh lệch thu hẹp khi thanh khoản cao và giãn rộng khi thị trường biến động.

Công thức

Công thức: Chênh lệch = Giá bán − Giá mua

  • Giá bán: mức giá chào bán ra
  • Giá mua: mức giá chào mua vào

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Chênh lệch giá mua bán có phải phí giao dịch không?

Không hẳn, đây là khoảng cách giữa hai mức giá; ngân hàng có thể thu thêm phí dịch vụ riêng.

Vì sao luôn có chênh lệch?

Vì bên chào mua và bên chào bán luôn đặt mức giá khác nhau để tạo lợi nhuận và quản trị rủi ro tồn kho tiền tệ.

Chênh lệch nhỏ hay lớn thì có lợi cho khách hàng?

Chênh lệch càng nhỏ chi phí giao dịch càng thấp cho khách hàng, thường gặp ở cặp tiền thanh khoản cao.

Chênh lệch được đo bằng đơn vị nào trong ngoại hối?

Thường đo bằng pip, là đơn vị biến động nhỏ nhất của cặp tiền đó.

Ngân hàng thu lợi nhuận từ chênh lệch bằng cách nào?

Bằng cách mua ở giá mua vào và bán ở giá bán ra, phần hiệu số giữa hai mức giá là lợi nhuận trên mỗi giao dịch khớp lệnh.