Chiết khấu chứng từ xuất khẩu là gì?

Tiếng Anh: Negotiation of Documents

Cập nhật · 6 phút đọc · Thanh toán quốc tế

Minh hoạ cho thuật ngữ Chiết khấu chứng từ xuất khẩu
Tóm tắt nhanh

Chiết khấu chứng từ xuất khẩu là quy trình ngân hàng xem xét và mua lại bộ chứng từ thương mại xuất khẩu do người xuất khẩu xuất trình, trên cơ sở bộ chứng từ đáp ứng yêu cầu của thư tín dụng. Quy trình giúp người xuất khẩu nhận tiền trước khi đến hạn thanh toán và chuyển rủi ro thanh toán sang ngân hàng phát hành.

Chiết khấu chứng từ xuất khẩu là gì?

Chiết khấu chứng từ xuất khẩu (tiếng Anh là Negotiation of Documents) là quy trình ngân hàng chấp nhận mua lại bộ chứng từ hàng hóa xuất khẩu do người xuất khẩu xuất trình, khi bộ chứng từ này phù hợp với điều khoản của thư tín dụng. Ngân hàng chiết khấu ứng trước một phần giá trị bộ chứng từ cho người xuất khẩu và giữ quyền đòi lại số tiền này từ ngân hàng phát hành khi đến hạn.

Mục đích và khi nào áp dụng

Quy trình được áp dụng khi người xuất khẩu đã giao hàng, hoàn tất bộ chứng từ theo thư tín dụng và có nhu cầu nhận tiền sớm. Mục đích là tạo thuận lợi cho dòng tiền của người xuất khẩu, đồng thời bảo đảm quyền được thanh toán khi bộ chứng từ đạt yêu cầu.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước sau.

  1. Tiếp nhận yêu cầu: Người xuất khẩu nộp bộ chứng từ kèm đơn xin chiết khấu cho ngân hàng.
  2. Kiểm tra bộ chứng từ: Ngân hàng đối chiếu từng chứng từ với điều khoản thư tín dụng.
  3. Chấp nhận chiết khấu: Ngân hàng quyết định mua lại bộ chứng từ khi đạt yêu cầu.
  4. Ứng tiền cho người xuất khẩu: Ngân hàng thanh toán số tiền chiết khấu sau khi trừ phí và lãi.
  5. Gửi chứng từ đòi tiền: Ngân hàng chuyển bộ chứng từ đến ngân hàng phát hành để đòi thanh toán.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm người xuất khẩu, ngân hàng chiết khấu, ngân hàng phát hành thư tín dụng, ngân hàng xác nhận (nếu có) và người nhập khẩu. Mỗi bên đảm nhận một vai trò riêng trong việc lập, kiểm tra và thanh toán bộ chứng từ.

Chứng từ thường liên quan

Thư tín dụng gốc, bộ chứng từ vận chuyển, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, giấy chứng nhận xuất xứ, đơn xin chiết khấu và các chứng từ liên quan khác theo yêu cầu của thư tín dụng.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định.

Tình huống

Giả sử An là người xuất khẩu có thư tín dụng trị giá 200 triệu đồng do Ngân hàng A phát hành và đã giao hàng.

Các bước

  1. An tập hợp bộ chứng từ gồm hóa đơn, vận đơn và giấy chứng nhận xuất xứ theo yêu cầu thư tín dụng.
  2. Với giả định trên, An nộp bộ chứng từ cho ngân hàng chiết khấu để xin chiết khấu.
  3. Với giả định trên, ngân hàng kiểm tra và thấy chứng từ phù hợp, quyết định chấp nhận chiết khấu toàn bộ bộ chứng từ.
  4. Với giả định trên, ngân hàng chiết khấu ứng trước cho An 190 triệu đồng (trừ phí và lãi chiết khấu 10 triệu đồng) và gửi chứng từ cho Ngân hàng A đòi tiền.

Kết quả

Với giả định trên, An nhận tiền sớm và ngân hàng chiết khấu có quyền đòi 200 triệu đồng từ Ngân hàng A khi đến hạn.

Ghi chú

Phí và lãi chiết khấu chỉ là con số giả định trong ví dụ.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là bộ chứng từ không phù hợp với thư tín dụng hoặc ngân hàng phát hành từ chối thanh toán. Kiểm soát bằng cách kiểm tra chứng từ theo tiêu chuẩn quốc tế, đối chiếu kỹ từng điều khoản và ghi nhận điểm sai để sửa trước khi gửi đi.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với thanh toán thư tín dụng thông thường và với mua hợp đồng xuất khẩu.

So sánh với Thanh toán thư tín dụng thông thường

Tiêu chí Chiết khấu chứng từ xuất khẩu Thanh toán thư tín dụng thông thường
Bản chất Ngân hàng mua lại chứng từ và ứng tiền sớm cho người xuất khẩu Ngân hàng chỉ gửi chứng từ đến ngân hàng phát hành để đòi tiền khi đến hạn
Thời điểm nhận tiền Người xuất khẩu nhận tiền ngay khi chứng từ đạt yêu cầu Người xuất khẩu chờ ngân hàng phát hành thanh toán đúng hạn
Ai chịu rủi ro từ chối Ngân hàng chiết khấu giữ quyền đòi lại người xuất khẩu nếu bộ chứng từ bị từ chối Người xuất khẩu trực tiếp chịu nếu chứng từ bị từ chối

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ.

  • Nhầm chiết khấu chứng từ với mua hợp đồng xuất khẩu: chiết khấu dựa trên bộ chứng từ đạt chuẩn, còn mua hợp đồng dựa trên hợp đồng thương mại.
  • Cho rằng chiết khấu xong là hết rủi ro: ngân hàng chiết khấu vẫn giữ quyền đòi lại nếu chứng từ bị từ chối.
  • Bỏ qua việc kiểm tra chứng từ kỹ trước khi xuất trình dẫn đến bị từ chối thanh toán.
  • Không tính trước phí và lãi chiết khấu khi dự tính dòng tiền.

Công thức

Công thức: Số tiền ứng trước = Giá trị bộ chứng từ - Phí chiết khấu - Lãi chiết khấu

  • Số tiền ứng trước: số tiền ngân hàng trả cho người xuất khẩu khi chiết khấu
  • Giá trị bộ chứng từ: mệnh giá ghi trên thư tín dụng mà ngân hàng phát hành phải thanh toán
  • Phí chiết khấu: khoản phí giao dịch ngân hàng thu khi xử lý bộ chứng từ
  • Lãi chiết khấu: khoản lãi ngân hàng trừ khi ứng trước vì nhận tiền trước hạn thanh toán

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Chiết khấu chứng từ xuất khẩu là gì?

Là quy trình ngân hàng mua lại bộ chứng từ xuất khẩu đạt yêu cầu thư tín dụng và ứng tiền trước cho người xuất khẩu.

Điều kiện để chứng từ được chiết khấu?

Bộ chứng từ phải phù hợp với các điều khoản của thư tín dụng và được ngân hàng chiết khấu chấp nhận.

Người xuất khẩu có mất quyền đòi tiền sau khi chiết khấu không?

Không, nếu chứng từ đạt yêu cầu và được thanh toán đúng hạn; ngược lại ngân hàng có quyền đòi lại khi bị từ chối.

Phí chiết khấu gồm những gì?

Gồm phí giao dịch xử lý chứng từ và lãi chiết khấu cho khoản ứng trước.

Có phải ngân hàng nào cũng chiết khấu được không?

Chỉ ngân hàng được thư tín dụng chỉ định hoặc ngân hàng đủ điều kiện theo thỏa thuận mới thực hiện chiết khấu.

Khoá học liên quan