Cho vay theo doanh thu là gì?

Tiếng Anh: Revenue-Based Financing · Viết tắt: RBF

Cập nhật · 5 phút đọc · Gói vay ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Cho vay theo doanh thu
Tóm tắt nhanh

Cho vay theo doanh thu là hình thức tín dụng mà số tiền trả nợ định kỳ được tính theo tỷ lệ phần trăm doanh thu bán hàng của doanh nghiệp vay. Khi doanh thu tăng, khoản trả nợ tăng theo và ngược lại, giúp doanh nghiệp cân đối dòng tiền.

Cho vay theo doanh thu là gì?

Cho vay theo doanh thu (tiếng Anh là Revenue-Based Financing, viết tắt RBF) là hình thức cấp tín dụng mà lịch trả nợ gắn với doanh thu bán hàng thực tế của khách hàng vay. Thay vì áp một khoản trả góp cố định hằng tháng, ngân hàng tính số tiền cần trả theo tỷ lệ phần trăm doanh thu phát sinh trong kỳ.

Đặc điểm chính

Số tiền trả nợ biến đổi theo doanh thu, không cố định theo lịch cứng nhắc. Doanh nghiệp thường thống nhất trước tỷ lệ doanh thu dành để trả nợ, kèm mức trần và mức sàn để bảo vệ cả hai bên. Phương thức này phù hợp với doanh nghiệp có doanh thu biến động theo mùa vụ.

Cách hoạt động

Doanh nghiệp cung cấp dữ liệu bán hàng theo chu kỳ đã thoả thuận. Ngân hàng hoặc bên cho vay đối chiếu số liệu rồi tính khoản trả theo tỷ lệ cam kết. Việc trả nợ có thể thực hiện tự động qua tài khoản thanh toán hoặc bằng thủ công tuỳ thoả thuận. Phần doanh thu còn lại doanh nghiệp dùng để vận hành và tái đầu tư.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

RBF giúp ngân hàng mở rộng đối tượng khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa có dòng tiền không ổn định. Sản phẩm này chia sẻ rủi ro giữa ngân hàng và doanh nghiệp vì khi doanh thu giảm, áp lực trả nợ cũng giảm theo. Từ đó, tỷ lệ nợ quá hạn có thể được kiểm soát tốt hơn so với cho vay trả góp cố định.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách tính khoản trả theo doanh thu.

Tình huống

Giả sử doanh nghiệp của Lan vay 500 triệu đồng từ Ngân hàng A theo hình thức RBF với tỷ lệ trả nợ bằng 10% doanh thu tháng.

Các bước

  1. Với giả định trên, tháng 1 doanh thu là 200 triệu đồng nên số tiền trả nợ tháng 1 = 200 triệu × 10% = 20 triệu đồng.
  2. Với giả định trên, tháng 2 doanh thu giảm còn 80 triệu đồng nên số tiền trả nợ tháng 2 = 80 triệu × 10% = 8 triệu đồng.
  3. Với giả định trên, tháng 3 doanh thu tăng lên 300 triệu đồng nên số tiền trả nợ tháng 3 = 300 triệu × 10% = 30 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, tổng tiền đã trả sau ba tháng là 58 triệu đồng; khoản vay còn lại 442 triệu đồng và áp lực trả nợ thay đổi theo từng tháng tương ứng với biến động doanh thu.

Ghi chú

Một số hợp đồng còn quy định mức trần và mức sàn trả nợ mỗi kỳ để cân bằng quyền lợi hai bên.

Phân biệt với khái niệm gần giống

RBF dễ bị nhầm với cho vay trả góp truyền thống và với hình thức góp vốn đổi lấy doanh thu trong giới startup.

So sánh với Cho vay trả góp truyền thống

Tiêu chí Cho vay theo doanh thu Cho vay trả góp truyền thống
Cơ sở tính khoản trả Theo phần trăm doanh thu thực tế Số tiền cố định theo lịch đã thoả thuận
Phù hợp với Doanh nghiệp có doanh thu biến động Doanh nghiệp có dòng tiền ổn định

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi tìm hiểu và áp dụng.

  • Nhầm RBF với hình thức nhận vốn đổi lấy cổ phần hoặc doanh thu trong giới khởi nghiệp; RBF vẫn là khoản nợ phải trả.
  • Quên đọc mức trần và mức sàn trả nợ trong hợp đồng để ước lượng dòng tiền.
  • Tưởng doanh thu tăng luôn có lợi; nếu tỷ lệ trả nợ cao, doanh nghiệp có thể bị áp lực tiền mặt khi doanh thu đột biến.
  • Không chuẩn bị quy trình đối chiếu doanh thu minh bạch, dễ phát sinh tranh chấp về số liệu.

Công thức

Công thức: Tiền trả nợ kỳ = Doanh thu kỳ × Tỷ lệ trả nợ theo doanh thu

  • Doanh thu kỳ: tổng doanh thu bán hàng trong kỳ thanh toán
  • Tỷ lệ trả nợ theo doanh thu: phần trăm doanh thu cam kết dành để trả nợ

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

RBF có phải là cổ phần hoá doanh nghiệp không?

Không, RBF là khoản vay nợ và doanh nghiệp không phải chuyển cổ phần cho bên cho vay.

Ai phù hợp với RBF?

Doanh nghiệp có doanh thu biến động theo mùa, dòng tiền không ổn định nhưng có nguồn thu thật.

Khi doanh thu bằng 0 thì sao?

Khoản trả nợ kỳ đó thường bằng 0, nhưng lãi và phí có thể vẫn phát sinh tuỳ hợp đồng.

Ngân hàng kiểm soát doanh thu bằng cách nào?

Qua sao kê tài khoản thanh toán, báo cáo doanh thu hoặc dữ liệu bán hàng được kết nối.

RBF khác cho vay trả góp thế nào?

Trả góp có số tiền cố định mỗi kỳ, còn RBF thay đổi theo doanh thu thực tế.