Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC là gì?
Tiếng Anh: Optimal Capital Structure by WACC
Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC là trạng thái doanh nghiệp phối hợp giữa vốn chủ sở hữu, vốn vay và các nguồn khác sao cho chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền ở mức thấp nhất. Khái niệm giúp doanh nghiệp cân đối rủi ro tài chính và lợi nhuận kỳ vọng.
Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC là gì?
Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC (tiếng Anh là Optimal Capital Structure by WACC) là phương pháp doanh nghiệp lựa chọn tỷ trọng giữa vốn chủ sở hữu, vốn vay và các nguồn tài trợ khác để chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền ở mức thấp nhất có thể, đồng thời vẫn duy trì sức khoẻ tài chính dài hạn.
Mục đích và khi nào áp dụng
Phương pháp được áp dụng khi doanh nghiệp muốn ra quyết định huy động vốn mới, tái cơ cấu nguồn vốn hiện có hoặc đánh giá phương án tài trợ dự án. Mục đích là cân bằng giữa lợi nhuận kỳ vọng của cổ đông và chi phí lãi vay phải gánh, tránh để doanh nghiệp rơi vào tình trạng đòn bẩy tài chính quá cao.
Các bước thực hiện
Quy trình được tóm tắt trong khối Các bước bên dưới, gồm xác định các nguồn vốn, tính chi phí từng nguồn, lập bảng tỷ trọng và so sánh WACC.
- Xác định nguồn vốn: Liệt kê các nguồn tài trợ khả thi gồm vốn chủ sở hữu, vốn vay, nguồn khác.
- Tính chi phí từng nguồn: Ước lượng chi phí vốn chủ sở hữu, chi phí vốn vay sau thuế và chi phí các nguồn còn lại.
- Lập phương án tỷ trọng: Xây dựng các kịch bản phối hợp tỷ trọng nguồn vốn để so sánh.
- Tính WACC từng phương án: Áp dụng công thức WACC cho từng kịch bản đã lập.
- So sánh và chọn phương án: Lựa chọn phương án có WACC thấp nhất kèm xét rủi ro tài chính.
Bên tham gia và vai trò
Phòng tài chính doanh nghiệp chịu trách nhiệm thu thập số liệu, tính toán WACC và đề xuất phương án. Ban lãnh đạo là đơn vị quyết định cuối cùng. Ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng cung cấp lãi suất vay tham khảo và các điều kiện cấp tín dụng.
Chứng từ thường liên quan
Báo cáo tài chính gần nhất, bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, hợp đồng tín dụng, thoả thuận phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày chi tiết ở khối Ví dụ, minh hoạ cách so sánh hai phương án tài trợ có tỷ trọng vốn khác nhau để chọn phương án có WACC thấp hơn.
Tình huống
Giả sử Công ty B đang cân nhắc hai phương án tài trợ cho dự án mở rộng sản xuất.
Các bước
- Với giả định trên, phương án 1 dùng 60% vốn chủ sở hữu và 40% vốn vay; chi phí vốn chủ sở hữu 12%, chi phí vốn vay sau thuế 6%.
- Với giả định trên, WACC phương án 1 = 60% × 12% + 40% × 6% = 7,2% + 2,4% = 9,6%.
- Với giả định trên, phương án 2 dùng 80% vốn chủ sở hữu và 20% vốn vay; chi phí vốn chủ sở hữu 11%, chi phí vốn vay sau thuế 5%.
- Với giả định trên, WACC phương án 2 = 80% × 11% + 20% × 5% = 8,8% + 1% = 9,8%.
Kết quả
Với giả định trên, phương án 1 có WACC thấp hơn phương án 2 nên về mặt chi phí vốn thì phương án 1 được ưu tiên.
Ghi chú
So sánh WACC chỉ là một tiêu chí; doanh nghiệp còn cần cân nhắc rủi ro tài chính và khả năng trả nợ.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là sử dụng số liệu lãi suất và chi phí vốn chủ sở hữu chưa phù hợp, dẫn đến WACC tính sai. Ngoài ra, việc ưu tiên giảm WACC mà bỏ qua rủi ro phá sản có thể làm doanh nghiệp vay quá mức. Biện pháp kiểm soát là cập nhật chi phí vốn theo dữ liệu thị trường, kiểm chứng bằng mô hình khác và đặt giới hạn tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu.
Phân biệt với quy trình gần giống
Có hai khái niệm dễ nhầm được trình bày chi tiết ở khối Phân biệt.
So sánh với Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC
| Tiêu chí | Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC | Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC |
|---|---|---|
| Bản chất | Lựa chọn tỷ trọng nguồn vốn để WACC thấp nhất | Lựa chọn tỷ trọng nguồn vốn để giá trị doanh nghiệp cao nhất |
| Tiêu chí so sánh | Mức WACC giữa các phương án | Mức giá trị doanh nghiệp giữa các phương án |
So sánh với Lý thuyết cơ cấu vốn truyền thống
| Tiêu chí | Cơ cấu vốn tối ưu theo WACC | Lý thuyết cơ cấu vốn truyền thống |
|---|---|---|
| Bản chất | Phân tích WACC định lượng | Phân tích định tính về điểm cân bằng giữa lợi nhuận và rủi ro |
| Mục tiêu chính | Tối thiểu hoá chi phí vốn | Tối đa hoá lợi ích chủ sở hữu trong dài hạn |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Các lưu ý và sai lầm phổ biến được liệt kê ở khối Lưu ý.
- Nhầm lẫn WACC thấp nhất với cơ cấu vốn tốt nhất mà bỏ qua rủi ro phá sản.
- Sử dụng chi phí vốn chủ sở hữu ước tính sai so với thực tế thị trường.
- Tính chi phí vốn vay sau thuế thiếu hệ số thuế T.
- Lấy lãi suất vay ngắn hạn làm đại diện cho toàn bộ chi phí vay dài hạn.
- Giả định tỷ trọng vốn ổn định trong khi doanh nghiệp đang tái cơ cấu.
Công thức
Công thức: WACC = wE × Re + wD × Rd × (1 − T) + wO × Ro
- wE: tỷ trọng vốn chủ sở hữu
- Re: chi phí vốn chủ sở hữu
- wD: tỷ trọng vốn vay
- Rd: chi phí vốn vay trước thuế
- T: thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp
- wO: tỷ trọng nguồn khác
- Ro: chi phí nguồn khác
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
WACC là gì?
WACC là chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền của các nguồn tài trợ trong doanh nghiệp.
Vì sao cơ cấu vốn tối ưu gắn với WACC?
Vì WACC phản ánh chi phí tổng thể khi huy động vốn, giúp so sánh các phương án tài trợ.
Doanh nghiệp có nên chỉ chọn phương án có WACC thấp nhất không?
Chưa đủ, cần cân nhắc thêm rủi ro tài chính và khả năng thanh toán.
Chi phí vốn chủ sở hữu được xác định ra sao?
Thường dựa trên mô hình định giá tài sản vốn hoặc tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của cổ đông.
Vốn vay càng nhiều thì WACC càng giảm phải không?
Không hẳn, khi vay quá nhiều chi phí vốn vay và chi phí vốn chủ sở hữu đều tăng, WACC có thể tăng trở lại.