Cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại là gì?

Tiếng Anh: Redeemable Preferred Stock

Cập nhật · 6 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại
Tóm tắt nhanh

Cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại là loại cổ phiếu ưu đãi mà cổ đông được yêu cầu tổ chức phát hành mua lại theo các điều khoản đã cam kết. Quy trình mua lại giúp nhà đầu tư chủ động thoái vốn và tổ chức phát hành điều chỉnh cơ cấu vốn theo nhu cầu.

Cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại là gì?

Cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại (tiếng Anh là Redeemable Preferred Stock) là loại cổ phiếu ưu đãi mà cổ đông nắm giữ có quyền yêu cầu tổ chức phát hành mua lại một phần hoặc toàn bộ cổ phiếu đó theo các điều kiện đã được quy định trước. Khi điều kiện mua lại được thoả mãn, tổ chức phát hành có nghĩa vụ thanh toán cho cổ đông theo giá và phương thức đã cam kết.

Mục đích và khi nào áp dụng

Quy trình mua lại áp dụng khi cổ đông phát tín hiệu muốn thoái vốn, khi đáo hạn cam kết, hoặc khi các điều kiện mua lại theo điều khoản phát hành được kích hoạt. Quy trình giúp tổ chức phát hành điều tiết cơ cấu vốn, đồng thời bảo đảm quyền chủ động rút vốn cho cổ đông ưu đãi.

Các bước thực hiện

Quy trình được mô tả chi tiết trong các bước thực hiện ở phần cuối bài.

  1. Tiếp nhận yêu cầu: Cổ đông gửi thông báo yêu cầu mua lại cho tổ chức phát hành.
  2. Đối chiếu điều kiện: Kiểm tra số lượng cổ phiếu, giá mua lại và điều khoản phát hành.
  3. Phê duyệt: Cấp có thẩm quyền xem xét và phê duyệt thực hiện mua lại.
  4. Thanh toán: Chuyển tiền cho cổ đông theo giá đã xác nhận.
  5. Hạch toán và cập nhật sổ: Giảm vốn cổ phần ưu đãi và cập nhật sổ cổ đông.

Bên tham gia và vai trò

Cổ đông ưu đãi có vai trò khởi xướng yêu cầu mua lại theo quyền đã được cấp. Tổ chức phát hành có nghĩa vụ xem xét, xác nhận điều kiện, sắp xếp nguồn tiền và thực hiện thanh toán. Bộ phận tài chính, kế toán và kiểm soát viên tham gia xử lý chứng từ, hạch toán và kiểm soát tuân thủ.

Chứng từ thường liên quan

Thông báo yêu cầu mua lại của cổ đông, điều khoản phát hành cổ phiếu ưu đãi, xác nhận số lượng cổ phiếu và giá mua lại, biên bản đối chiếu sổ sách cổ đông, chứng từ thanh toán và bút toán hạch toán giảm vốn cổ phần ưu đãi.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định.

Tình huống

Giả sử An nắm giữ 100 cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại của Ngân hàng A với giá mua lại 110 nghìn đồng một cổ phiếu.

Các bước

  1. Với giả định trên, An gửi thông báo yêu cầu Ngân hàng A mua lại toàn bộ 100 cổ phiếu.
  2. Với giả định trên, Ngân hàng A đối chiếu sổ cổ đông, xác nhận đủ điều kiện mua lại.
  3. Với giả định trên, số tiền Ngân hàng A phải thanh toán cho An là 100 × 110 nghìn đồng = 11 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, Ngân hàng A chi 11 triệu đồng, hạch toán giảm vốn cổ phần ưu đãi tương ứng và cập nhật sổ cổ đông.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm việc tổ chức phát hành thiếu nguồn tiền thanh toán đúng hạn, sai sót trong đối chiếu số lượng cổ phiếu và giá mua lại, hoặc ghi nhận kế toán không đúng chiều khi giảm vốn. Kiểm soát bằng cách lập kế hoạch dòng tiền trước, đối chiếu chéo với sổ cổ đông, kiểm tra chứng từ và phê duyệt nhiều cấp trước khi chi trả.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại do tổ chức phát hành chủ động, nơi bên phát hành có quyền mua lại một chiều mà không cần sự chấp thuận của cổ đông. Cũng dễ nhầm với cổ phiếu ưu đãi không có quyền mua lại, vốn chỉ được chuyển nhượng trên thị trường và không có cơ chế hoàn trả theo yêu cầu.

So sánh với Cổ phiếu ưu đãi do tổ chức phát hành chủ động mua lại

Tiêu chí Cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại Cổ phiếu ưu đãi do tổ chức phát hành chủ động mua lại
Người khởi xướng Cổ đông yêu cầu mua lại Tổ chức phát hành chủ động mua lại
Tính chất quyền Quyền của cổ đông Quyền của tổ chức phát hành
Nghĩa vụ thanh toán Phát sinh khi cổ đông yêu cầu và đủ điều kiện Phát sinh khi tổ chức phát hành chọn mua lại theo kế hoạch
Ghi nhận vốn Giảm vốn ưu đãi khi thực hiện mua lại Giảm vốn ưu đãi khi thực hiện mua lại

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ.

  • Nhầm quyền mua lại thuộc về tổ chức phát hành, trong khi đúng bản chất là quyền của cổ đông.
  • Không đối chiếu điều khoản phát hành trước khi chấp nhận yêu cầu mua lại.
  • Xếp chung với cổ phiếu ưu đãi thông thường khi hạch toán dẫn đến sai chiều.
  • Quên cập nhật sổ cổ đông sau khi hoàn tất thanh toán.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Cổ đông có quyền yêu cầu mua lại không?

Có, đây là quyền của cổ đông theo điều khoản phát hành.

Tổ chức phát hành có được từ chối không?

Chỉ từ chối khi yêu cầu không đúng điều kiện đã cam kết.

Giá mua lại xác định thế nào?

Theo giá và phương thức ghi trong điều khoản phát hành.

Mua lại xong có xoá cổ phiếu không?

Có, phần vốn ưu đãi tương ứng được giảm và cập nhật sổ cổ đông.