Cổ phiếu ưu đãi cổ tức trong vốn là gì?
Tiếng Anh: Preference Share Capital · Viết tắt: PSC
Cổ phiếu ưu đãi cổ tức trong vốn là hình thức huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu có quyền nhận cổ tức cố định trước cổ phiếu phổ thông. Hình thức này giúp ngân hàng tăng vốn mà không pha loãng quyền kiểm soát.
Cổ phiếu ưu đãi cổ tức trong vốn là gì?
Cổ phiếu ưu đãi cổ tức trong vốn (tiếng Anh là Preference Share Capital, viết tắt PSC) là khoản mục vốn huy động được tạo lập bằng cách phát hành cổ phiếu ưu đãi. Người nắm giữ loại cổ phiếu này được ưu tiên nhận cổ tức theo tỷ lệ thỏa thuận trước cổ đông phổ thông.
Mục đích và khi nào áp dụng
Phát hành cổ phiếu ưu đãi được áp dụng khi ngân hàng muốn bổ sung nguồn vốn cấp hai hoặc tăng trưởng quy mô hoạt động. Hình thức này phù hợp với ngân hàng cần vốn dài hạn mà không muốn chia sẻ quyền biểu quyết.
Các bước thực hiện
Quy trình phát hành và quản lý cổ phiếu ưu đãi trong vốn gồm các bước trình bày ở cuối bài.
- Đề xuất phát hành: Hội đồng quản trị trình đại hội đồng cổ đông thông qua phương án phát hành cổ phiếu ưu đãi.
- Phê duyệt điều khoản: Xác định mệnh giá, tỷ lệ cổ tức, điều khoản cộng dồn, quyền biểu quyết và khả năng chuyển đổi.
- Phát hành và thu tiền: Phân phối cổ phiếu, thu tiền đặt mua và cấp giấy chứng nhận sở hữu.
- Ghi nhận vốn: Phòng tài chính kế toán ghi tăng vốn cổ phần ưu đãi trên sổ sách.
- Chi trả cổ tức: Thực hiện chi trả cổ tức ưu đãi đúng kỳ hạn theo điều khoản phát hành.
- Theo dõi và báo cáo: Cập nhật sổ đăng ký cổ đông, công bố thông tin theo quy định.
Bên tham gia và vai trò
Hội đồng quản trị quyết định phương án phát hành. Ban điều hành tổ chức triển khai. Phòng tài chính kế toán ghi nhận số liệu. Cổ đông ưu đãi cung cấp vốn và nhận cổ tức.
Chứng từ thường liên quan
Nghị quyết đại hội đồng cổ đông, nghị quyết hội đồng quản trị, giấy chứng nhận sở hữu cổ phiếu, hợp đồng đặt mua cổ phiếu ưu đãi, sổ đăng ký cổ đông.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh họa được trình bày ở phần ví dụ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A phát hành một đợt cổ phiếu ưu đãi cổ tức cho nhà đầu tư Bình.
Các bước
- Với giả định trên, mệnh giá mỗi cổ phiếu là 100.000 đồng, Bình đặt mua 5.000 cổ phiếu.
- Với giả định trên, tổng vốn thu về = 100.000 đồng × 5.000 = 500 triệu đồng.
- Với giả định trên, cổ tức ưu đãi cố định 8%/năm, mỗi năm Ngân hàng A chi trả = 500 triệu × 8% = 40 triệu đồng.
Kết quả
Với giả định trên, vốn cổ phần ưu đãi được ghi nhận là 500 triệu đồng và khoản chi trả cổ tức được hạch toán riêng.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro lớn nhất là áp lực trả cổ tức cố định khi kết quả kinh doanh suy giảm. Việc kiểm soát dựa trên dự báo dòng tiền, hạn mức phát hành và điều khoản cổ tức cộng dồn.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với phát hành cổ phiếu phổ thông hoặc huy động vốn qua trái phiếu. Chi tiết phân biệt ở phần dưới.
So sánh với Phát hành cổ phiếu phổ thông
| Tiêu chí | Cổ phiếu ưu đãi cổ tức trong vốn | Phát hành cổ phiếu phổ thông |
|---|---|---|
| Quyền biểu quyết | Có thể có hoặc không tùy điều khoản | Có đầy đủ theo tỷ lệ nắm giữ |
| Thứ tự nhận cổ tức | Nhận sau khi đã trả cho cổ phiếu ưu đãi | Nhận sau cùng, phụ thuộc lợi nhuận còn lại |
| Mức cổ tức | Cố định hoặc cộng dồn theo thỏa thuận | Biến đổi theo kết quả kinh doanh và nghị quyết |
So sánh với Phát hành trái phiếu
| Tiêu chí | Cổ phiếu ưu đãi cổ tức trong vốn | Phát hành trái phiếu |
|---|---|---|
| Bản chất công cụ | Vốn cổ phần, không có thời hạn | Nợ phải trả, có thời hạn đáo hạn |
| Quyền tham gia quản lý | Có thể được quy định trong điều khoản ưu đãi | Không có |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần lưu ý được tổng hợp ở cuối bài.
- Nhầm cổ phiếu ưu đãi với cổ phiếu phổ thông dẫn đến ghi nhận sai quyền ưu tiên cổ tức.
- Cho rằng cổ tức ưu đãi luôn cố định tuyệt đối, bỏ qua điều khoản cộng dồn hoặc điều kiện thanh toán.
- Không phân biệt rõ vốn cổ phần ưu đãi với nợ ưu đãi trên bảng cân đối, ảnh hưởng tính toán tỷ lệ an toàn vốn.
- Bỏ qua nghĩa vụ công bố thông tin theo quy định khi phát hành loại cổ phiếu này ra công chúng.
Công thức
Công thức: Vốn cổ phiếu ưu đãi = Số cổ phiếu phát hành × Mệnh giá
- PSC: Tổng vốn cổ phiếu ưu đãi ghi nhận trên bảng cân đối
- N: Số lượng cổ phiếu ưu đãi đã phát hành thực tế
- P: Mệnh giá của mỗi cổ phiếu ưu đãi
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Cổ phiếu ưu đãi cổ tức có phải là vốn chủ sở hữu không?
Có, vì đây là vốn cổ phần, không có thời hạn đáo hạn và ngân hàng không có nghĩa vụ mua lại bắt buộc.
Cổ đông ưu đãi có quyền biểu quyết không?
Có thể có hoặc không, tùy theo điều khoản phát hành và quy định pháp luật áp dụng.
Cổ tức ưu đãi có được cộng dồn khi không chi trả không?
Phụ thuộc điều khoản phát hành, có thể là cổ tức cộng dồn hoặc không cộng dồn.
Có thể chuyển đổi cổ phiếu ưu đãi sang cổ phiếu phổ thông không?
Được, nếu điều khoản phát hành cho phép chuyển đổi theo tỷ lệ đã thỏa thuận.