Cổ tức là gì?
Tiếng Anh: Dividend
Cổ tức là phần lợi nhuận mà ngân hàng hoặc doanh nghiệp chia cho cổ đông khi kinh doanh có lãi. Trong ngân hàng, khái niệm này giúp phân biệt nguồn thu của nhà đầu tư vốn cổ phần với người gửi tiền.
Cổ tức là gì?
Cổ tức (tiếng Anh là Dividend) là phần lợi nhuận sau thuế mà ngân hàng hoặc doanh nghiệp trả lại cho cổ đông, thường bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu, tùy quyết định của đại hội đồng cổ đông và hội đồng quản trị.
Đặc điểm chính
Việc chia cổ tức phụ thuộc nguồn lợi nhuận được phép phân phối, phương án được cấp có thẩm quyền thông qua và các điều kiện pháp lý, an toàn vốn áp dụng. Tỷ lệ chia trên mệnh giá hoặc trên lợi nhuận có thể thay đổi theo từng năm và phụ thuộc vào kết quả kinh doanh. Mức nhận của mỗi cổ đông phụ thuộc số cổ phần đủ điều kiện nhận cổ tức và hình thức phân phối đã được quyết định.
Cách hoạt động
Sau khi đại hội đồng cổ đông thông qua phương án phân phối lợi nhuận, ngân hàng xác định tổng số tiền chia cổ tức, thời điểm chốt danh sách và ngày thanh toán. Căn cứ vào số cổ phần sở hữu, mỗi cổ đông nhận phần tương ứng bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu phát hành thêm. Phần còn lại của lợi nhuận được giữ lại để bổ sung vốn tự có, phục vụ cho vay và mở rộng hoạt động.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Cổ tức là kênh hoàn vốn quan trọng cho người góp vốn cổ phần, giúp ngân hàng huy động vốn dài hạn trên thị trường. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để thị trường đánh giá sức khoẻ tài chính và chính sách phân phối lợi nhuận của ngân hàng.
Ví dụ minh hoạ
Ví dụ bên dưới minh họa cách xác định khoản phân phối theo số cổ phần sở hữu và phương án đã được thông qua.
Tình huống
Giả sử ngân hàng quyết định chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 15% mệnh giá và cổ đông Lan sở hữu 1.000 cổ phiếu mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu.
Các bước
- Với giả định trên, tổng mệnh giá cổ phần của Lan = 1.000 × 10.000 = 10.000.000 đồng.
- Với giả định trên, cổ tức Lan nhận = 10.000.000 × 15% = 1.500.000 đồng.
Kết quả
Với giả định trên, Lan nhận 1.500.000 đồng tiền cổ tức.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Cổ tức dễ bị nhầm với lãi suất tiền gửi vì cùng là khoản trả theo tỷ lệ phần trăm, nhưng bản chất khác nhau.
So sánh với Lãi suất tiền gửi
| Tiêu chí | Cổ tức | Lãi suất tiền gửi |
|---|---|---|
| Đối tượng nhận | Cổ đông | Người gửi tiền |
| Nguồn trả | Lợi nhuận sau thuế | Hoạt động tín dụng |
| Rủi ro | Phụ thuộc kết quả kinh doanh | Cố định theo hợp đồng |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Khi áp dụng Cổ tức, cần kiểm tra căn cứ nghiệp vụ, hồ sơ đầu vào và kết quả đầu ra; nếu dữ kiện thiếu hoặc không nhất quán thì phải làm rõ trước khi kết luận.
- Nhầm cổ tức với lãi tiền gửi vì cùng được tính theo tỷ lệ phần trăm.
- Cho rằng cổ tức được trả cố định hằng năm trong khi phụ thuộc kết quả kinh doanh.
- Bỏ qua rủi ro khi mua cổ phiếu ngân hàng vì tỷ lệ cổ tức hấp dẫn.
- Không phân biệt cổ tức tiền mặt và cổ tức cổ phiếu khi tính thu nhập.
Công thức
Công thức: Cổ tức nhận = Số cổ phiếu × Mệnh giá × Tỷ lệ cổ tức
- Số cổ phiếu: số lượng cổ phần sở hữu
- Mệnh giá: mệnh giá một cổ phiếu
- Tỷ lệ cổ tức: phần trăm mệnh giá được chia
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Cổ tức có được trả định kỳ không?
Không cố định, phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và quyết định của đại hội đồng cổ đông.
Cổ tức có giống lãi suất tiền gửi không?
Không, cổ tức trả cho cổ đông từ lợi nhuận còn lãi suất trả cho người gửi tiền theo hợp đồng.
Ai quyết định mức cổ tức ngân hàng?
Đại hội đồng cổ đông quyết định trên cơ sở đề xuất của hội đồng quản trị.
Có thể nhận cổ tức bằng cổ phiếu không?
Có, ngân hàng có thể phát hành cổ phiếu mới để chia thay cho tiền mặt.
Cổ tức có ảnh hưởng đến vốn tự có ngân hàng không?
Có, vì chia cổ tức làm giảm lợi nhuận giữ lại, một bộ phận của vốn tự có.