Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại là gì?
Tiếng Anh: Redeemable Preferred Shares
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại là loại cổ phiếu ưu đãi mà người sở hữu có quyền yêu cầu tổ chức phát hành mua lại theo giá và thời điểm đã ấn định trước. Quy trình phát hành và hoàn lại giúp tổ chức huy động vốn với cam kết mua lại rõ ràng.
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại là gì?
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại (tiếng Anh là Redeemable Preferred Shares) là loại cổ phiếu ưu đãi mà có điều khoản mua lại hoặc hoàn lại theo phương án phát hành và quy định áp dụng; quyền yêu cầu thuộc người sở hữu chỉ khi điều khoản phát hành quy định như vậy. Khác với cổ phiếu ưu đãi không hoàn lại, quyền hoàn trả thuộc về phía người nắm giữ chứng khoán.
Mục đích và khi nào áp dụng
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại được phát hành khi tổ chức phát hành muốn huy động vốn trung và dài hạn từ các nhà đầu tư ưa thích quyền rút vốn theo lịch. Công cụ này phù hợp với nhà đầu tư muốn kết hợp giữa cổ tức ưu đãi và quyền đòi tiền gốc khi đến thời điểm đã thoả thuận.
Các bước thực hiện
Phương án phát hành và hoàn lại cổ phiếu ưu đãi hoàn lại được thực hiện theo trình tự tổng quát dưới đây; chi tiết từng bước được mô tả trong mục Ví dụ minh hoạ.
- Phê duyệt phương án: Hội đồng quản trị hoặc đại hội cổ đông thông qua điều kiện phát hành và hoàn lại.
- Chấp thuận của cơ quan quản lý: Gửi phương án phát hành để được chấp thuận theo quy định áp dụng.
- Phát hành và phân bổ: Phân bổ cổ phiếu ưu đãi hoàn lại cho nhà đầu tư theo phương án.
- Trả cổ tức: Tổ chức phát hành trả cổ tức ưu đãi theo chính sách đã công bố.
- Thực hiện quyền hoàn lại: Người sở hữu yêu cầu mua lại khi đến điều kiện và nhận tiền theo giá mua lại.
- Ghi nhận hoàn tất: Hạch toán giảm cổ phiếu ưu đãi đã hoàn lại trên báo cáo tài chính tổ chức phát hành.
Bên tham gia và vai trò
Tổ chức phát hành quyết định phương án phát hành và điều kiện hoàn lại. Cơ quan quản lý xem xét phương án phát hành theo quy định. Đại lý phát hành và thanh toán hỗ trợ đăng ký, lưu ký và thanh toán tiền mua lại. Người sở hữu nhận cổ tức và thực hiện quyền hoàn lại.
Chứng từ thường liên quan
Phương án phát hành, điều lệ sửa đổi, nghị quyết hội đồng quản trị hoặc đại hội cổ đông, thông báo mua lại, xác nhận sở hữu và chứng từ thanh toán.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ nguyên tắc ghi nhận quyền hoàn lại thuộc người sở hữu được nêu ở khối ví dụ phía dưới.
Tình huống
Giả sử ngân hàng phát hành cổ phiếu ưu đãi hoàn lại với tổng mệnh giá 100 tỷ đồng cho một nhóm nhà đầu tư tổ chức.
Các bước
- Với giả định trên, nhà đầu tư nắm giữ và nhận cổ tức ưu đãi theo chính sách phân phối của ngân hàng trong suốt thời hạn.
- Với giả định trên, khi đến ngày hoàn lại theo phương án phát hành, nhà đầu tư yêu cầu thực hiện quyền mua lại nếu điều khoản phát hành cho phép và các điều kiện đã được đáp ứng.
- Với giả định trên, khoản hoàn lại của nhà đầu tư lớn nhất trong ngày đáo hạn bằng tổng mệnh giá đã phát hành là 100 tỷ đồng.
Kết quả
Với giả định trên, quyền hoàn lại thuộc người sở hữu và nghĩa vụ của tổ chức phát hành được xác định theo điều khoản phát hành và quy định liên quan.
Rủi ro và kiểm soát
Tổ chức phát hành cần đánh giá nghĩa vụ thanh toán tiềm tàng và khả năng đáp ứng theo điều khoản phát hành; cách dự phòng phụ thuộc chuẩn mực và quy định áp dụng và lên kế hoạch thanh khoản trước ngày hoàn lại. Người sở hữu đối mặt rủi ro tổ chức phát hành không đủ khả năng thanh toán; kiểm soát bằng cách đánh giá tình hình tài chính và điều khoản mua lại trước khi mua.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với cổ phiếu ưu đãi không hoàn lại và với quyền mua lại của tổ chức phát hành; điểm khác biệt được nêu chi tiết trong khối phân biệt.
So sánh với Cổ phiếu ưu đãi không hoàn lại
| Tiêu chí | Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại | Cổ phiếu ưu đãi không hoàn lại |
|---|---|---|
| Quyền hoàn lại | Thuộc người sở hữu | Không có điều khoản mua lại |
| Cách chấm dứt | Theo yêu cầu của người sở hữu vào ngày ấn định | Theo thời hạn cố định hoặc khi tổ chức phát hành chấm dứt |
So sánh với Quyền mua lại của tổ chức phát hành
| Tiêu chí | Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại | Quyền mua lại của tổ chức phát hành |
|---|---|---|
| Quyền mua lại | Thuộc người sở hữu | Thuộc tổ chức phát hành |
| Điều kiện thực hiện | Người sở hữu chủ động yêu cầu | Tổ chức phát hành chủ động quyết định |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần lưu ý được tổng hợp trong khối lưu ý phía dưới.
- Gán quyền hoàn lại cho tổ chức phát hành trong khi thực tế quyền này thuộc người sở hữu cổ phiếu ưu đãi hoàn lại.
- Nhầm với cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại của tổ chức phát hành do các tên gọi tiếng Việt tương tự nhau.
- Cho rằng cổ phiếu ưu đãi hoàn lại nhất thiết phải có ngày đáo hạn cố định trong khi điều kiện hoàn lại có thể được neo theo sự kiện.
- Bỏ qua ảnh hưởng đến cơ cấu vốn và chi phí cổ tức khi lập phương án phát hành.
- Không đánh giá khả năng thanh toán của tổ chức phát hành trước khi thực hiện quyền hoàn lại.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Ai có quyền yêu cầu mua lại cổ phiếu ưu đãi hoàn lại?
Người sở hữu cổ phiếu ưu đãi hoàn lại có quyền yêu cầu tổ chức phát hành mua lại theo điều kiện đã công bố.
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại khác cổ phiếu ưu đãi có quyền mua lại của tổ chức phát hành ở điểm nào?
Khác ở chủ thể có quyền: cổ phiếu ưu đãi hoàn lại thuộc người sở hữu, còn quyền mua lại của tổ chức phát hành thuộc tổ chức phát hành.
Cổ tức của cổ phiếu ưu đãi hoàn lại được trả như thế nào?
Cổ tức được trả theo chính sách phân phối của tổ chức phát hành đã công bố tại thời điểm phát hành.
Người sở hữu có thể chuyển nhượng cổ phiếu ưu đãi hoàn lại không?
Người sở hữu có thể chuyển nhượng theo quy định chuyển nhượng trong phương án phát hành và điều lệ tổ chức phát hành.
Tổ chức phát hành có nghĩa vụ mua lại khi người sở hữu yêu cầu không?
Tổ chức phát hành có nghĩa vụ mua lại theo giá và điều kiện đã ấn định trong phương án phát hành.