Điều khoản xanh là gì?

Tiếng Anh: Green Clause

Cập nhật · 9 phút đọc · Thanh toán quốc tế

Minh hoạ cho thuật ngữ Điều khoản xanh
Tóm tắt nhanh

Điều khoản xanh là một điều khoản trong hợp đồng thương mại quốc tế, thường gắn với nghĩa vụ của bên bán duy trì, cải thiện hoặc phát triển sản phẩm theo hướng thân thiện với môi trường. Điều khoản này giúp gắn mục tiêu bền vững với điều khoản thương mại, hợp đồng mua hàng và thanh toán quốc tế.

Điều khoản xanh là gì?

Điều khoản xanh (tiếng Anh là Green Clause) là điều khoản thỏa thuận giữa các bên trong hợp đồng thương mại quốc tế, trong đó bên bán cam kết thực hiện hoặc duy trì các biện pháp nhằm giảm tác động tiêu cực tới môi trường. Nội dung thường liên quan đến sản phẩm, quy trình sản xuất, vật liệu, năng lượng, bao bì hoặc tiêu chuẩn sản xuất bền vững. Điều khoản xanh cần được gắn với nghĩa vụ cụ thể, tiêu chuẩn đánh giá và cơ chế xác minh để có thể thực hiện.

Mục đích và khi nào áp dụng

Điều khoản xanh được áp dụng khi các bên muốn tích hợp yêu cầu về môi trường vào quan hệ thương mại, đặc biệt trong các giao dịch xuất khẩu, nhập khẩu, mua hàng quốc tế và hợp đồng cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ xuyên biên giới. Mục tiêu là làm rõ trách nhiệm của bên bán, tạo cơ sở cho việc giám sát và phản ánh điều kiện môi trường trong giao dịch. Điều khoản này không thay thế các nghĩa vụ tuân thủ pháp luật hiện hành của mỗi bên.

Các bước thực hiện

Quy trình thường bắt đầu với việc thống nhất phạm vi sản phẩm và tiêu chuẩn môi trường cần đáp ứng. Sau đó, các bên định dạng nghĩa vụ, chỉ tiêu hoặc sản phẩm chứng nhận có liên quan và thống nhất cách thu thập minh chứng. Cuối cùng, điều khoản được đưa vào hợp đồng, áp dụng trong đơn hàng, hợp đồng mua hàng hoặc tài liệu thanh toán, kèm điều khoản giám sát và xử lý khi không đáp ứng yêu cầu.

  1. Xác định phạm vi: Làm rõ sản phẩm, hoạt động và tiêu chuẩn môi trường liên quan đến giao dịch.
  2. Thống nhất nghĩa vụ: Quy định rõ nghĩa vụ của bên bán, tiêu chuẩn áp dụng và cách đánh giá việc tuân thủ.
  3. Xác định minh chứng: Chọn loại chứng nhận, báo cáo, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và cơ chế xác minh cần sử dụng.
  4. Đưa vào giao dịch: Ghi nội dung vào hợp đồng, đơn hàng, thư từ giao dịch hoặc tài liệu thanh toán phù hợp.
  5. Kiểm soát trước thanh toán: Đối chiếu chứng từ giao dịch với yêu cầu của điều khoản xanh và xử lý các sai lệch.
  6. Theo dõi sau giao dịch: Lưu giữ minh chứng, theo dõi hiệu lực chứng nhận và áp dụng cơ chế xử lý khi cần.

Bên tham gia và vai trò

Bên bán chịu trách nhiệm cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ đáp ứng các tiêu chuẩn đã thỏa thuận và cung cấp minh chứng khi được yêu cầu. Bên mua có trách nhiệm đưa tiêu chuẩn môi trường vào đơn hàng, theo dõi việc thực hiện và thông báo khi phát hiện sai lệch. Ngân hàng thực hiện vai trò hỗ trợ thanh toán quốc tế, kiểm soát chứng từ theo thẩm quyền và bảo đảm dòng tiền được ghi nhận đúng hệ thống. Các bên liên quan khác có thể bao gồm nhà cung cấp chứng nhận, tư vấn môi trường và đơn vị kiểm định.

Chứng từ thường liên quan

Hợp đồng mua hàng, thương mục và đơn hàng xuất nhập khẩu thường là cơ sở chính để ghi nhận điều khoản xanh. Chứng từ hỗ trợ có thể gồm đặc tả kỹ thuật, tuyên bố về sản phẩm, hồ sơ chứng nhận, báo cáo kiểm định, chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền và hồ sơ truy xuất nguồn gốc. Đối với nghiệp vụ thanh toán quốc tế, chứng từ vận chuyển, hóa đơn thương mại, giấy nhận từ và bộ chứng từ xuất khẩu có thể liên quan đến việc xác định giao dịch và đối chiếu điều khoản thương mại.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách gắn yêu cầu môi trường vào đơn hàng và hồ sơ thanh toán quốc tế.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A thực hiện thanh toán quốc tế cho Ngân hàng B theo hợp đồng mua hàng có điều khoản xanh yêu cầu sản phẩm sử dụng vật liệu đạt chứng nhận xanh.

Các bước

  1. Với giả định trên, Ngân hàng A kiểm tra hợp đồng, đơn hàng và chứng nhận xanh có cùng phạm vi sản phẩm được giao dịch.
  2. Với giả định trên, Ngân hàng A đối chiếu giấy nhận từ với yêu cầu giao hàng và hoàn thiện bộ chứng từ thanh toán.

Kết quả

Với giả định trên, hồ sơ có đủ căn cứ để ngân hàng tiếp tục xử lý thanh toán theo điều khoản xanh đã thỏa thuận.

Ghi chú

Việc xác minh điều khoản xanh không thay thế nghĩa vụ tuân thủ pháp luật của các bên.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn là tiêu chuẩn môi trường không đủ cụ thể, khiến các bên hiểu khác nhau về nghĩa vụ và mức phạt. Ngân hàng cần kiểm soát tính nhất quán giữa hợp đồng, đơn hàng, chứng từ vận chuyển và hồ sơ thanh toán. Cơ chế báo cáo, kiểm định định kỳ và quyền yêu cầu bổ sung minh chứng giúp hạn chế rủi ro thực hiện. Ngoài ra, điều khoản cần có phương án xử lý khi chứng nhận hết hiệu lực hoặc sản phẩm không còn phù hợp.

Phân biệt với quy trình gần giống

Điều khoản xanh khác với chứng nhận xanh ở chỗ điều khoản là thỏa thuận có tính ràng buộc trong giao dịch, còn chứng nhận là tài liệu chứng minh sản phẩm hoặc hoạt động đáp ứng tiêu chuẩn xác định. Điều khoản xanh cũng không đồng nghĩa với chính sách phát triển bền vững của doanh nghiệp, vì chính sách mang tính định hướng còn điều khoản xanh quy định nghĩa vụ trong quan hệ hợp đồng.

So sánh với Chứng nhận xanh

Tiêu chí Điều khoản xanh Chứng nhận xanh
Bản chất Điều khoản xanh là thỏa thuận về nghĩa vụ môi trường trong hợp đồng Chứng nhận xanh là tài liệu chứng minh sản phẩm hoặc hoạt động đáp ứng tiêu chuẩn
Phạm vi áp dụng Gắn nghĩa vụ với giao dịch, hợp đồng mua hàng và thanh toán Được cấp cho sản phẩm, cơ sở sản xuất hoặc hoạt động cụ thể
Tính chất Có tính ràng buộc đối với các bên theo thỏa thuận Là bằng chứng hoặc dấu hiệu tuân thủ tiêu chuẩn theo phạm vi cấp

So sánh với Chính sách phát triển bền vững

Tiêu chí Điều khoản xanh Chính sách phát triển bền vững
Bản chất Là thỏa thuận về nghĩa vụ môi trường giữa các bên trong giao dịch Là định hướng quản trị và cam kết của doanh nghiệp
Phạm vi áp dụng Áp dụng cho hợp đồng, đơn hàng và giao dịch có liên quan Áp dụng ở cấp tổ chức và có thể bao phủ nhiều hoạt động
Hiệu lực Tạo nghĩa vụ và điều kiện có thể kiểm soát trong quan hệ hợp đồng Hướng dẫn chiến lược và nguyên tắc hành xử nội bộ

Lưu ý và sai lầm thường gặp

  • Không nên đưa một cụm từ chung chung vào hợp đồng mà không nêu tiêu chuẩn, phạm vi và cách kiểm chứng.

  • Không mặc định mọi chứng nhận xanh đều có cùng phạm vi và giá trị chứng minh.

  • Không được xem điều khoản xanh là căn cứ tự động thay đổi việc kiểm soát pháp lý hoặc trách nhiệm ký quỹ của các bên.

  • Cần thống nhật cách xử lý khi bên bán không cung cấp được minh chứng hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn.

  • Điều khoản xanh cần mô tả rõ sản phẩm, tiêu chuẩn môi trường và nghĩa vụ của từng bên.

  • Chứng nhận xanh chỉ có giá trị trong phạm vi, thời hạn và đối tượng được cấp.

  • Không nên tự động áp dụng điều khoản xanh cho mọi giao dịch thanh toán quốc tế.

  • Các yêu cầu về minh chứng nên được thống nhất trước khi phát sinh giao dịch.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Điều khoản xanh khác chứng nhận xanh như thế nào?

Điều khoản xanh là thỏa thuận ràng buộc trong giao dịch, còn chứng nhận xanh là tài liệu chứng minh sản phẩm hoặc hoạt động đáp ứng tiêu chuẩn.

Ngân hàng có cần kiểm tra điều khoản xanh không?

Ngân hàng kiểm tra tính nhất quán và đầy đủ của chứng từ theo thẩm quyền và nội quy của mình, nhất là khi thu tiền hàng và thanh toán quốc tế.

Nên nêu tiêu chuẩn môi trường trong hợp đồng như thế nào?

Cần xác định rõ tiêu chuẩn, phạm vi sản phẩm, cơ quan cấp chứng nhận, thời hạn hiệu lực và cơ chế kiểm chứng.

Điều khoản xanh có thay thế nghĩa vụ tuân thủ pháp luật không?

Không, điều khoản xanh không thay thế các nghĩa vụ tuân thủ pháp luật hiện hành của các bên.

Khi chứng nhận hết hiệu lực, giao dịch cần được xử lý thế nào?

Các bên nên áp dụng cơ chế đã thỏa thuận, chẳng hạn yêu cầu cập nhật, bổ sung minh chứng hoặc tiếp tục giữ chứng nhận còn hiệu lực.

Khoá học liên quan