Giải ngân từng phần là gì?

Tiếng Anh: Tranche disbursement

Cập nhật · 7 phút đọc · Nghiệp vụ tín dụng

Minh hoạ cho thuật ngữ Giải ngân từng phần
Tóm tắt nhanh

Giải ngân từng phần là cách ngân hàng giải ngân khoản vay theo nhiều đợt thay vì chuyển toàn bộ một lần. Cách làm này giúp ngân hàng kiểm soát tiến độ sử dụng vốn và hạn chế rủi ro khi khách hàng chưa hoàn thành điều kiện.

Giải ngân từng phần là gì?

Giải ngân từng phần (tiếng Anh là Tranche disbursement) là quy trình ngân hàng giải ngân khoản vay thành nhiều đợt, mỗi đợt gắn với một điều kiện cụ thể đã thoả thuận trước. Tổng số tiền giải ngân qua các đợt bằng tổng hạn mức tín dụng đã cam kết trong hợp đồng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Phương thức này phù hợp với các khoản vay có mục đích sử dụng vốn theo giai đoạn, ví dụ đầu tư xây dựng, mua sắm thiết bị theo tiến độ hoặc phục vụ dự án triển khai dài hơn một kỳ hạn. Áp dụng giải ngân từng phần giúp ngân hàng theo dõi việc sử dụng vốn có khớp với mục đích đã cam kết hay không, đồng thời bảo vệ nghĩa vụ trả nợ của khách hàng.

Các bước thực hiện

Các bước thực hiện được mô tả chi tiết ở phần dưới.

  1. Xác định kế hoạch đợt: Hai bên thống nhất số đợt, số tiền mỗi đợt và điều kiện giải ngân kèm theo ngay khi ký hợp đồng tín dụng.
  2. Nhận đề nghị giải ngân: Khách hàng nộp giấy đề nghị giải ngân cho đợt cụ thể cùng chứng từ chứng minh điều kiện đã thoả thuận.
  3. Kiểm tra điều kiện đợt: Bộ phận tín dụng đối chiếu chứng từ, có thể kiểm tra thực tế tiến độ, xác nhận đủ điều kiện mới chuyển bước tiếp.
  4. Phê duyệt giải ngân đợt: Kiểm soát viên phê duyệt số tiền đợt đó sau khi xác nhận đủ điều kiện và còn hạn mức khả dụng.
  5. Chuyển tiền và hạch toán: Kế toán chuyển tiền cho khách hàng hoặc bên thụ hưởng theo đúng mục đích, đồng thời ghi nhận tăng dư nợ cho đợt giải ngân.
  6. Theo dõi và lập đợt tiếp: Lưu hồ sơ chứng từ, theo dõi tiến độ dự án để chuẩn bị đánh giá điều kiện cho các đợt kế tiếp.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm khách hàng vay và ngân hàng. Bên trong ngân hàng thường có quan hệ khách hàng phụ trách hồ sơ, kiểm soát viên tín dụng thẩm định điều kiện giải ngân và giao dịch viên xử lý chứng từ. Nếu khoản vay có bảo đảm, bộ phận quản lý tài sản đảm bảo cũng tham gia để đối chiếu hồ sơ pháp lý.

Chứng từ thường liên quan

Chứng từ gồm giấy đề nghị giải ngân từng phần, hợp đồng tín dụng đã ký, phụ lục điều kiện giải ngân cho mỗi đợt, hoá đơn hoặc hợp đồng mua bán gắn với mục đích sử dụng vốn, biên bản nghiệm thu tiến độ và chứng từ xác nhận đã hoàn thành điều kiện giải ngân.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày ở phần ví dụ.

Tình huống

Giả sử ngân hàng ký hợp đồng tín dụng 1.200.000.000 đồng với Công ty B cho dự án lắp đặt dây chuyền sản xuất, chia thành 3 đợt giải ngân theo tiến độ.

Các bước

  1. Với giả định trên, đợt 1 ngân hàng giải ngân 480.000.000 đồng sau khi Công ty B nộp hợp đồng mua máy và đặt cọc.
  2. Với giả định trên, đợt 2 ngân hàng giải ngân 360.000.000 đồng sau khi Công ty B nộp biên bản nghiệm thu vận chuyển thiết bị về công trường.
  3. Với giả định trên, đợt 3 ngân hàng giải ngân 360.000.000 đồng sau khi Công ty B nộp biên bản nghiệm thu lắp đặt và vận hành thử.

Kết quả

Với giả định trên, tổng ba đợt giải ngân bằng 1.200.000.000 đồng, khớp với hạn mức hợp đồng, và mỗi đợt đều gắn với một chứng từ chứng minh tiến độ.

Ghi chú

Ví dụ trên chỉ nhằm minh hoạ cách chia đợt và kiểm soát tiến độ giải ngân; số liệu hoàn toàn giả định và không gắn với bất kỳ khách hàng hay ngân hàng cụ thể nào.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là khách hàng sử dụng vốn sai mục đích hoặc tạo chứng từ giả để nhận tiền. Kiểm soát bằng cách đối chiếu chứng từ gốc, kiểm tra thực tế tiến độ dự án và đặt điều kiện giải ngân từng đợt rõ ràng. Rủi ro khác là sai sót thao tác khiến giải ngân vượt hạn mức hoặc ghi nhận dư nợ không chính xác; kiểm soát bằng việc kiểm tra đối chiếu số liệu giữa bộ phận tín dụng và kế toán trước khi chuyển tiền.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với giải ngân một lần toàn bộ và với rút vốn trong hạn mức tín dụng luân chuyển.

So sánh với Giải ngân một lần toàn bộ

Tiêu chí Giải ngân từng phần Giải ngân một lần toàn bộ
Bản chất Chuyển tiền thành nhiều đợt gắn điều kiện Chuyển toàn bộ hạn mức trong một lần
Mục đích kiểm soát Theo dõi tiến độ và điều kiện sau mỗi đợt Kiểm tra điều kiện trước khi chuyển một lần

So sánh với Hạn mức tín dụng luân chuyển

Tiêu chí Giải ngân từng phần Hạn mức tín dụng luân chuyển
Bản chất Rút vốn theo nhu cầu trong hạn mức mở Giải ngân theo đợt đã định trước
Cam kết thanh toán Khách hàng hoàn trả phần đã rút Ngân hàng giải ngân đúng kế hoạch đã ký

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số lưu ý và sai lầm thường gặp được trình bày chi tiết ở phần lưu ý.

  • Nhầm lẫn rằng hợp đồng đã ký là ngân hàng phải giải ngân ngay, bỏ qua việc kiểm tra điều kiện cho từng đợt.
  • Tách đợt quá nhỏ khiến chi phí xử lý và kiểm soát lớn hơn lợi ích quản trị rủi ro mang lại.
  • Chấp nhận chứng từ photo, sao y mà không đối chiếu bản gốc trước khi giải ngân.
  • Không cập nhật lịch giải ngân khi tiến độ dự án thay đổi, dẫn đến phát sinh ngoài kế hoạch.

Công thức

Công thức: Tổng giải ngân thực tế = Ghi nhận đợt 1 + Ghi nhận đợt 2 + ... + Ghi nhận đợt n (với mỗi đợt bằng hoặc nhỏ hơn phần hạn mức đã cam kết cho đợt đó).

  • Ghi nhận đợt: số tiền ngân hàng chuyển cho khách hàng trong một đợt giải ngân
  • Hạn mức đợt: phần trần tiền tối đa được giải ngân trong đợt đó theo hợp đồng

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao không giải ngân một lần toàn bộ?

Giải ngân từng phần giúp ngân hàng theo dõi tiến độ sử dụng vốn và hạn chế rủi ro khi khách hàng chưa hoàn thành điều kiện.

Điều kiện giải ngân đợt tiếp theo là gì?

Là các điều kiện đã ghi trong phụ lục hợp đồng, thường là chứng từ chứng minh tiến độ thực tế.

Có được thay đổi số tiền các đợt không?

Có thể nếu hai bên thống nhất sửa phụ lục và ngân hàng đánh giá lại hồ sơ.

Nếu khách hàng không hoàn thành điều kiện đợt sau thì xử lý ra sao?

Ngân hàng có thể tạm dừng giải ngân và làm việc lại với khách hàng về tiến độ hoặc điều chỉnh kế hoạch.

Khoá học liên quan